abu ali ibn sino hayoti va asosiy ilmiy asarlari

DOCX 12 pages 83.2 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 83.2 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

abu ali ibn sino hayoti va asosiy ilmiy asarlari reja: 1. abu ali ibn sino hayoti va ijodi 2. abu ali ibn sino asarlari 3. abu ali ibn sino ilmiy asarlari abu ali ibn sino (toʻliq ismi: abu ali al-husayn ibn abdulloh ibn sino al-balxiy; arabcha: أبو علي الحسین بن عبدالله بن سینا) — oʻrta osiyolik qomusiy olim[6], [7] olimi, tabib va faylasuf deb yuritilgan. 980-yilning 18-iyunida buxoro yaqinidagi afshona qishlogʻida tugʻilgan va 1037-yilning 16-avgustida hamadonda vafot etgan. gʻarbda avitsenna (ingl. avicenna) nomi bilan mashhur. ibn sinoning otasi abdulloh balx shahridan boʻlib, somoniylar amiri nuh ibn mansur (967–997) davrida buxoro tomoniga koʻchib, hurmaysan qishlogʻiga moliya amaldori etib tayinlanadi. u afshona qishlogʻida sitora ismli qizga uylanib ikki oʻgʻil farzand koʻradi. oʻgʻillarining kattasi husayn (ibn sino), kenjasi mahmud edi. husayn 5 yoshga kirgach, ibn sinolar oilasi poytaxt — buxoroga koʻchib keladi va uni oʻqishga beradilar. 10 yoshga yetmasdan ibn sino qurʼon va …

2 / 12

al qumriyning xizmati katta boʻldi. ibn sino undan tabobat darenini olib, bu ilmning koʻp sirlarini oʻrgangan.qumriy bu davrda ancha keksayib qolgan boʻlib,999-yilda vafot etdi. ibn sino 17 yoshdayoq, buxoro xalqi orasida mohir tabib sifatida tanildi.oʻsha kezlarda hukmdor nuh ibn mansur betob boʻlib, saroy tabiblari uni davolashdan ojiz edilar.dovrugʻi butun shaharga yoyilgan yosh tabibni amirni davolash uchun saroyga taklif qiladilar.uning muolajasidan bemor tezda sogʻayib, oyoqqa turadi.evaziga ibn sino saroy kutubxonasidan foydalanish imkoniyatiga ega boʻladi. somoniylarning kutubxonasi oʻsha davrda butun oʻrta va yaqin sharqdagi eng katta va boy kutubxonalardan sanalardi. ibn sino bir necha yil davomida shu kutubxonada kecha-yu kunduz mutolaa bilan mashgʻul boʻlib, oʻz davrining eng oʻqimishli, bilim doirasi keng kishilaridan biriga aylandi va shu paytdan boshlab oʻrta asr falsafasini mustaqil oʻrganishga kirishdi.u yunon mualliflarining, xususan, aristotelning „metafizika“ asarini berilib mutolaa qildi. lekin bu kitobda bayon qilinganlarning aksariyati ibn sinoga tushunarsiz edi. tasodifan yosh olimning qoʻliga abu nasr forobiyning „metafizikaning maqsadlari …

3 / 12

tinch va ogʻir damlar boshlandi. 1002-yil uning otasi vafot etdi. ikki sulola vakillarining taxt uchun kurashi 1005-yilgacha davom etib, oxiri qoraxoniylarning butkul gʻalabasi bilan tugadi. bunday vaziyatda buxoroda ortiq qolib boʻlmas edi. shu bois ibn sino oʻz yurtini tark etib xorazmga bosh olib ketdi. xi-asr boshlarida xorazm qoraxoniylar hujumidan birmuncha tinch boʻlib, iqtisodiy va madaniy jihatdan ancha rivojlangan oʻlka edi. xorazmshohlar ali ibn maʼmun (997–1009) va maʼmun ibn maʼmun (1009–1017) ilm fanga eʼtiborli hukmdorlar boʻlib, olimlarga ilmiy ijod uchun qulay sharoit yaratib bergan edilar. shu bois bu davrda xorazmning poytaxti gurganj (urganch)da zamonasining koʻpgina taniqli olimlari toʻplandi. yirik matematik va astronom abu nasr ibn iroq, (1034-yilda vafot etgan), mashhur tabib va faylasuflar abu saql masihiy (1010-yilda vafot etgan), abu al-xayr hammor (942–1030) va buyuk olim abu rayhon beruniy shular jumlasidan. ana shu ilmiy davraga 1005-yil ibn sino ham kelib qoʻshildi. xorazmda ibn sino, asosan, matematika va astronomiya bilan shugʻullandi. bu …

4 / 12

asihiy bilan birgalikda 1010–1011-yillarda yashirincha xorazmni tark etadi. shu vaqtdan olimning sargardonlik yillari boshlanib, umrining oxirigacha vatandan uzoqda hayot kechirishga majbur boʻladi. masihiy bilan ibn sino jurjonga — masihiyning vataniga yoʻl oldilar. lekin yoʻldagi qiyinchiliklar va suvsizlik tufayli masihiy betob boʻlib, vafot etadi. natijada, ibn sino azob-uqubatlar chekib, avval, niso, soʻng obivard, tus, shiqqon va xurosonning boshqa shaharlarida qisqa muddat turganidan keyin, nihoyat, kaspiy dengizining janubi sharqida joylashgan jurjon amirligiga yetib keladi. ibn sino jurjonda 1012–1014-yillarda yashaydi, lekin shu qisqa vaqt ichida uning hayotidagi muhim voqealardan biri — abu ubayd jurjoniy bilan uchrashuv va bir umrga doʻstlashuv sodir boʻladi. u ibn sinoga nafaqat shogird, balki sodiq doʻst ham edi. u ibn sino bilan olimning soʻnggi damigacha, 25 yil davomida birga boʻladi. ibn sino tarjimai holining yozilib qolishi, koʻpgina asarlarining taʼlifi va tartibga tushishi hamda ularning keyingi avlodlarga kelishida jurjoniyning xizmati katta. buxoroda ibn sino xaykali, oʻzbekistonibn sino portretiga bilan 20 …

5 / 12

aning akasi shamsuddavla (997–1021) huzuriga ketadi. hukmdorni sanchiq kasalidan davolaganidan keyin olimni saroyga taklif qiladilar. u avval saroy tabibi boʻlib ishlaydi, soʻng vazirlik mansabiga koʻtariladi. davlat ishlari bilan band boʻlishiga qaramay ilmiy ishlarini ham davom ettiradi va qator asarlar yaratadi. „tib qonunlari“ning birinchi kitobini tugatib, oʻzining mashhur falsafiy qomusi — „kitob ash-shifo“ni ham shu yerda yozishga kirishadi. „tib qonunlari“ning qolgan qismini ham hamadonda yozib bitiradi. ibn sino hamadonda 1023-yilgacha istiqomat qiladi va ayrim siyosiy sabablarga koʻra, shu yili isfahonga joʻnab ketadi. umrining qolgan 14 yilini shu yerda oʻtkazdi. bu yerda ham u tinimsiz ilmiy ish bilan mashgʻul boʻlib, bir qancha asarlar yaratdi. ular orasida tib, falsafa, aniq fanlar, tilshunoslik kabi fanlarga oid kitoblar bor. „kitob ash-shifo“ning qismlari, fors tilidagi „donishnoma“ va 20 jildli „insof-adolat kitobi“ shular jumlasidan. jurjoniyning yozishicha, ibn sino garchi, jismoniy juda baquvvat boʻlsada, biroq, shaharma-shahar darbadarlikda yurish, kecha-kunduz tinim bilmay ishlash va bir necha bor taʼqib qilinib, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abu ali ibn sino hayoti va asosiy ilmiy asarlari"

abu ali ibn sino hayoti va asosiy ilmiy asarlari reja: 1. abu ali ibn sino hayoti va ijodi 2. abu ali ibn sino asarlari 3. abu ali ibn sino ilmiy asarlari abu ali ibn sino (toʻliq ismi: abu ali al-husayn ibn abdulloh ibn sino al-balxiy; arabcha: أبو علي الحسین بن عبدالله بن سینا) — oʻrta osiyolik qomusiy olim[6], [7] olimi, tabib va faylasuf deb yuritilgan. 980-yilning 18-iyunida buxoro yaqinidagi afshona qishlogʻida tugʻilgan va 1037-yilning 16-avgustida hamadonda vafot etgan. gʻarbda avitsenna (ingl. avicenna) nomi bilan mashhur. ibn sinoning otasi abdulloh balx shahridan boʻlib, somoniylar amiri nuh ibn mansur (967–997) davrida buxoro tomoniga koʻchib, hurmaysan qishlogʻiga moliya amaldori etib tayinlanadi. u afshona qishlogʻida sitora ismli qizga uylanib ikki oʻgʻil farzand koʻradi. oʻ...

This file contains 12 pages in DOCX format (83.2 KB). To download "abu ali ibn sino hayoti va asosiy ilmiy asarlari", click the Telegram button on the left.

Tags: abu ali ibn sino hayoti va asos… DOCX 12 pages Free download Telegram