milliy hisoblar tizimi fanining mohiyati va rivojlanish tarixi

DOC 103,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1407748610_58240.doc milliy hisoblar tizimi fanining mohiyati va rivojlanish tarixi statistika amaliyotiga milliy hisoblar tizimini (mht) kiritish respublika statistikasi uchun statistik ma’lumotlarni tahlil qilishni yangi usullaridan foydalanishni taqozo etadi. mht – barcha mamlakatlar miqyosida milliy hisoblamalarning yangi konseptual tizimi, milliy iqtisodiyotning xalq xo‘jaligi balansi (xxb) tizimidan tubdan farq qiladigan yangi makrostatistik modelidir. mht hozirgi rivojlangan mamlakatlarda o‘ttizinchi yillarda shakllana boshladi. 30 - yillarning oxirida a+shda savdo vazirligi qoshida milliy daromad bo‘limi tashkil etildi. 1934 yilda yetakchi ingliz iqtisodchisi s. kuznets mamlakat bo‘yicha 1929 -1934 yillar uchun milliy daromad hajmini hisoblagan. dastlabki mhtda moddiy ne’matlar va xizmatlarni yaratish, taqsimlash va iste’mol qilishda qatnashuvchilar bajaradigan iqtisodiy funksiyasiga ko‘ra, ma’lum yirik guruhlarga ajratilgan. har bir guruh yoki xo‘jalik birligi mhtda xo‘jalik faoliyatini tahlil etishga asos qilinib, «iqtisodiy agent», deb nomlanadi. dastlabki mhtga 5 xil iqtisodiy agent kiradi: nomoliyaviy korxonalar, uy xo‘jaliklari, hukumat, moliya muassasalari va chet ellik tashqi agentlar. mhtda iqtisodiy agentlarning faoliyati zamon …

$tisodchilari kapitalistik jamiyat rivojlanishining "ayrim nazariyalari"ni qayta ko‘rib chiqishga majbur bo‘ldilar. kapitalistik davlatlarning "tungi qorovul" (nochnogo storoja) kabi ta’limoti ma’lum darajada o‘zini oqlay olmadi, uning o‘rniga «kapitalistik davlatlarni faol iqtisodiy roli» degan ta’limoti ommabop tus ola boshladi. bundan xalq xo‘jaligida o‘zaro aloqadorlikni rivojlantirish zarur ekanligi tan olindi. kapitalistik mamlakatlarda balans tuzilmalarining zarurligi obyektiv omillar va eng avvalo kapitalistik davlatlar iqtisodiyotini tartibga solishning amaliy ehtiyoji bilan vujudga keldi. dastlabki vaqtda mht milliy daromad ko‘rsatkichini hisoblashga qaratilgan edi. xx asrning boshlarida angliya, avstriya, fransiya, norvegiya, germaniya va a+shda milliy daromad ko‘rsatkichi hisoblangan edi. amerikalik iqtisodchi v.leontyevning 1931 yilda ishlab chiqilgan «tarmoqlararo balans modeli» hozirgi zamon tarmoqlararo tahliliga asos hisoblanadi. milliy daromad hisobi va tarmoqlararo balanslar faqat real (nomoliyaviy) tovar va xizmatlar oqimini ifodalaydi. 40-50 - yillarda kapitalistik mamlakatlarda mht keng shakllana boshladi. mhtni joriy etishning zarurligi buyuk iqtisodiy tur\unlikdan so‘ng sezilarli bo‘lib qoldi. bunga shuningdek, ikkinchi jahon urushining bo‘lib o‘tishi ham sabab …$

$makroiqtisodiy siyosatini belgilab berdi. milliy mahsulot va milliy daromad, iste’mol va jam\arma (kapital qo‘yilmalar), boshqa ko‘rsatkichlarni hisoblash va tahlil etish statistik va iqtisodchilarning odatiy ishiga aylandi. vaholanki 60 -70 yil ilgari buning iloji va tamoyillari yo‘q edi. u "yalpi milliy mahsulot" tushunchasini kiritdi, ammo darhol qabul qilinmadi. endilikda bu yo‘l bilan mamlakatlar iqtisodiyotini o‘zaro taqqoslash mumkin, busiz esa mamlakatlarning iqtisodiy integratsiyasi to‘\risida gapirish qiyin edi. s. kuznets tadqiqotlari puxtaligi va amaliy ahamiyati bilan bu boradagi boshqa tadqiqotlardan ajralib turadi. shuning uchun ham ular hozirgi zamon milliy hisoblari uchun asos qilib olingan va amalda qo‘llanilmoqda. s. kuznetsning asosiy asari - "daromadi bo‘yicha yuqori guruhlarning daromad va jam\armalardagi hissasi"da (1953 y.) 1919-1948 yillarda a+sh milliy daromadining taqsimlanish dinamikasi keltiriladi. olimning hisobicha, eng katta daromad oluvchi (1%) aholi 1919-1938 yillar davomida 13 % daromad egasi bo‘lgan, 1948 yilga kelib bu hissa 9 % gacha pasaygan. 5 % ni tashkil etgan yuqori guruh aholi …$

$rpo qilish bilan shu\ullandi. r. stounning asosiy xizmati shundaki, u milliy hisoblarning hozirgi tizimini yaratdi. ular birinchi bor 1953 yili bmtning statistika bo‘limi tomonidan chop etildi va hozir butun dunyoda tan olingan. uning sistemasidagi milliy schetlar matritsa shaklida berilgan, har bir hisob eniga (daromad) va bo‘yiga (xarajat) ko‘rsatkichiga ega. shuni aytib o‘tish kerakki, bunday urinishlar ilgari ham bo‘lgan (v. petti, p. buagilber - 17 asr, s. kuznets va k. klark-20 asr). r.stoun ulardan farqli ravishda makrodarajada buxgalteriyaning ikki marta yozish tamoyilini birinchi bo‘lib qo‘lladi. "yi\ma matritsa"larida standart ko‘rsatkichlar: milliy mahsulot, iste’mol, savdo balansi va boshqalar shunday guruh-guruh qilib berilganki, ular iqtisodiyot tuzilmasi va uning harakat qilish jarayonlarini to‘la izohlab beradi. u milliy hisoblarga moliya balansi tizimini kiritishi katta yangilik bo‘ldi (ilgari bu hisobga olinmagan), undan tashqari demografik hisob-kitoblar tizimi ham joriy etildi (1975 yil bmt nashr etdi). bu olim yangi keynschilik yo‘nalishi tarafdori bo‘lib, iqtisodiy o‘sish nazariyasiga o‘z hissasini qo‘shdi, …$

$odiy rejalashtirish uchun asos bo‘lib, tarmoqlararo tuzilma o‘zgarishlariga ta’sir etadi. bunday modellar real hayot bilan yaqinroq bo‘lish imkonini yaratadi. dastlab statsionar (tur\un) jamiyat modelidan o‘sish modeliga o‘tildi. amaliy ekonometrika sohasida stounning 1954 yilda chiqqan "buyuk britaniyada iste’mol afzalligi va xarajatlarni o‘lchash 1920 -1938" kitobi klassik asar hisoblanadi. jam\armalar siyosati va uzoq, muddatli tovarlarga bo‘lgan talabni o‘rganish masalalari, baho indekslari nazariyasi, milliy hisoblar nazariyasidagi xatolarni o‘lchash uslublari va boshqalar ham stounning qalamiga mansubdir. vasiliy leontyev. 1973 yildagi nobel mukofoti asli rossiyalik vasiliy leontyevga iqtisodiyotda "xarajat – ishlab chiqarish" uslubini rivojlantirganligi va uni muhim iqtisodiy muammolarni hal qilishga tatbiq etganligi uchun berildi. у 1931 yilda a+shga emmigratsiya qilinib, garvard universitetida dars bera boshladi (1944 yil), 1948 yildan boshlab iqtisodiy tadqiqotlar xizmati direktori lavozimida ishladi. shu davrda "xarajat – ishlab chiqarish" iqtisodiy tahlil uslubini ishlab chiqdi (bu uslubga 1924- 1928 yillari sobiq sho‘rolar iqtisodchilari tomonidan asos solingan edi). bu uslub bozor iqtisodiyoti tarmoqlarida …$

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "milliy hisoblar tizimi fanining mohiyati va rivojlanish tarixi"

1407748610_58240.doc milliy hisoblar tizimi fanining mohiyati va rivojlanish tarixi statistika amaliyotiga milliy hisoblar tizimini (mht) kiritish respublika statistikasi uchun statistik ma’lumotlarni tahlil qilishni yangi usullaridan foydalanishni taqozo etadi. mht – barcha mamlakatlar miqyosida milliy hisoblamalarning yangi konseptual tizimi, milliy iqtisodiyotning xalq xo‘jaligi balansi (xxb) tizimidan tubdan farq qiladigan yangi makrostatistik modelidir. mht hozirgi rivojlangan mamlakatlarda o‘ttizinchi yillarda shakllana boshladi. 30 - yillarning oxirida a+shda savdo vazirligi qoshida milliy daromad bo‘limi tashkil etildi. 1934 yilda yetakchi ingliz iqtisodchisi s. kuznets mamlakat bo‘yicha 1929 -1934 yillar uchun milliy daromad hajmini hisoblagan. dastlabki mhtda moddiy ne’matlar va ...

Формат DOC, 103,5 КБ. Чтобы скачать "milliy hisoblar tizimi fanining mohiyati va rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: milliy hisoblar tizimi fanining… DOC Бесплатная загрузка Telegram