maktabgachataʼlim

PPTX 24 pages 2.0 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

yorug’lik nurining tabiati maktabgacha taʼlim tashkilotlarini yoritilganligiga qoʻyiladigon gigiyenik talab. reja: maktabgacha taʼlim muassasalarining ahamiyati va bolalar organizmining xususiyatlari yoritilishning sogʻliq va rivojlanishga taʼsiri yoritish darajasining sanitariya-meʼyoriy ko‘rsatkichlari (lyuks birligida) maktabgacha taʼlim tashkilotlarida yoritish bo‘yicha amaliy tavsiyalar maqsad: maktabgacha yoshdagi bolalar sogʻligʻini saqlash va ularning rivojlanishiga qulay sharoit yaratish maqsadida, taʼlim muassasalarining yoritilish darajasi va sifatiga qoʻyiladigan gigiyenik talablar bilan tanishtirish, tabiiy va sunʼiy yoritishning gigiyenik normalarini tushuntirish. yorug`lik manbalari o’zlaridan yorug’lik chiqaradigan jismlar yorug’lik chiqaradigan jismlar yoruglik manbalari deb ataladi. masalan, quyosh, yulduzlar, elector lampochkasi, yonib turgan sham, gulham alangasi. oy, ko’zgular o’zida tushgan yorug’likni qaytaradi. ayrim hashorotlar, baliqlar ham o’zlaridan nur chiqaradi. yorug’lik manbalari shartli ravishda ikki turga ajratish mumkin: tabiiy va sun’iy manbalar. quyosh, yulduzlar, chaqmoq, shimol yog’dusi, yaltiroq qo’ng’izlar, ayrim baliqlar yorug’likning tabiiy manbalariga kiradi. yorug`lik manbalari tabiiy yo`rug`lik sun`iy yo`rug`lik sun`iy yorug’lik manbalari inson aralashuvi bilan hosil qilinadigan yorug’lik manbalariga sun’iy manbalar deyiladi. ularga elektr …

2 / 24

ng kamalakning paydo bo’lishi, sovun pufagining nurni turli ranga ajratib yuborishi. bu kabi hodisalarni tushuntirish uchun yorug’likni to’lqinlardan iborat deb qarashga to’g’ri keladi. hovuzdagi suvga toshchani tashlasak, xalqali to’lqinlar hosil bo’ladi. demak, yorug’lik – fazoda katta tezlik bilan tarqaluvchi to’lqindan iborat ekan. q – qattiq jism; u – uzunlik; y – yorug’lik; o – oy nuri sh – shimol yog’dusi yorug’lik dispersiyasi. normal va anomal dispersiyalar. moddalar sindirish ko'rsatkichining yorug’lik to'lqin (chastotasiga) bog’liqligi dispersiya deb ataladi. chastota ortishi bilan moddaning sindirish ko'rsatkichi ham ortsa, ya'ni , bu moddadagi yorug’likning dispersiyasi normal dispersiya deyiladi. agar chastota ortishi bilan moddaning sindirish ko'rsatkichi kamaysa, (u holda va bunday dispersiya anomal dispersiya deyiladi. ba'zi moddalarda ham normal, ham anomal dispersiyalar kuzatiladi. 2,1- rasm yorug’likning sochilishi tiniq bo'lmagan muhitlarda, ya'ni optik jihatdan bir jinslimas bo'lgan muhitda ham yorug’lik difraksiyasi kuzatiladi. bunday muhitlarga aerozollar (bulut, tutun, tuman), emulsiya, kolloidli eritmalar va hokazolar kiradi, ya'ni mayda zarrachalar …

3 / 24

azam tekshirib turilishi va ishlamay qolgan lampalar almashtirilishi kerak. har bir xonada yorug‘lik darajasi luxmetr bilan o‘lchanib, sanitariya talablariga mosligi baholab borilishi zarur. o‘yin, ovqatlanish, uxlash xonalari yoritilishiga alohida e’tibor qaratilishi lozim. xulosa: maktabgacha taʼlim muassasalaridagi yoritilish holati bolalar salomatligi va psixofiziologik rivojlanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. yoritishning gigiyenik talablariga amal qilish, maktabgacha yoshdagi bolalarda ko‘z kasalliklari, charchoq va asabiylikning oldini oladi. shu boisdan, yoritish meʼyorlariga qat’iy amal qilish va muntazam nazorat qilish maktabgacha taʼlim sifatini oshirishning muhim omillaridan biridir. yorug’likning normal dispersiya dispersiyaning elektron nazariyasi yorug’likni elektromagnit to'lqin, modda tuzilishini esa elektron nazariya asosida tasavvur qilish etarli. elektron nazariyaga asosan jism elektronlar va ionlardan tashkil topgan. ular yorug’lik ta'sirida tebranma harakatga keladi. elektromagnit to'lqin jismdan o'tayotganda - e zaryadli har bir elektronga elektr kuch ( ) va lorens kuchi ( ta'sir qiladi: e0 ning amplituda qiymati,  - to'lqinning siklik chastotasi. birinchi yaqinlashishda kuch faqat eng tashqi elektronlarni siljitadi, deb …

4 / 24

tronlar bu nurlanishni vujudga keltirishi aniqlandi. lekin bu tormozlanish natijasida emas. vavilov-cherenkov nurlanishi ro'y berganda elektron tezligi yorug’likning shu muhitdagi tezligidan katta ekanligi ma'lum bo'ldi: i=c/n, n>1, u<c. yorug’likning qutblanishi. tabiiy va qutblangan yorug’lik interferensiya va difraksiya hodisalari ham ko'ndalang, ham bo'ylama to'lqinlar uchun kuzatiladi. shu bilan birga shunday hodisalar borki, ular uchun yorug’lik to'lqinining ko'ndalang to'lqin ekanligi prinsipial ahamiyatga egadir. bunday hodisalar qatoriga yorug’likning qutblanishi ham kiradi. ixtiyoriy yorug’lik manbasi (quyosh, sham) dan tarqalayotgan yorug’lik nurlari deganda shu manbaning atomlaridan chiqayotgan yorug’lik to'lqinlarining aralashmasi tushiniladi. foydalanilgan adabiyotlar: o‘zbekiston respublikasi sog‘liqni saqlash vazirligi. “sanpin 2.4.1.3049-13 – maktabgacha ta’lim tashkilotlari uchun sanitariya qoidalari va me’yorlari”. – toshkent, 2013. g.g. onishchenko, v.r. kuchma. gigiyena detey i podrostkov. – moskva: geotar-media, 2020. – 528 b. davlat umumta’lim muassasalarini loyihalash me’yorlari (kmk 2.07.01-03) – qurilish normalari va qoidalari to‘plami. toshkent, 2017. s.r. karimov, m.r. to‘xtasinova, a.n. mahmudova. gigiyena va sanitariya asoslari. – toshkent: “o‘qituvchi”, …

5 / 24

wmf oleobject3.bin image18.wmf image19.wmf image20.wmf oleobject4.bin oleobject5.bin oleobject6.bin image21.wmf image1.jpeg ‘9 se cbet b aomaluheh cbotoctyaun i h me | mleght ft - eg * yorug’likning tezligi eng katta tezlik hisoblanadi. uning qiymati c = 300000000 = 3-10°™. ckopocttb cbetra 1849 r. ; km — 242 annosur 130 on =e) 13000 a - ucmounuk c a tomy td osd on or i si ce sy eae s naacmuha 8,6 km 2s t at= =— , ae digg 2 2s. 2x _ 2sn@ pe | pow ese oo quyoshdan yergacha o’rtacha masofa 150 mln. km bo’lsa, yorug’lik nuri qancha vaqtda yerga yetib keladi? berilgan: fo’rmula: s=150 min. km=150 - 10°km c= s dant = s t c c=300000000m/s=300000km/s t=? _ 150-10° km = —z— = 500s = 8,3 min 3:10°km/s javob: demak yorug’lik nuri yerga 8,3 minutda yetib kelar ekan. n w n w 2 .1 - rasm . b) a) …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgachataʼlim"

yorug’lik nurining tabiati maktabgacha taʼlim tashkilotlarini yoritilganligiga qoʻyiladigon gigiyenik talab. reja: maktabgacha taʼlim muassasalarining ahamiyati va bolalar organizmining xususiyatlari yoritilishning sogʻliq va rivojlanishga taʼsiri yoritish darajasining sanitariya-meʼyoriy ko‘rsatkichlari (lyuks birligida) maktabgacha taʼlim tashkilotlarida yoritish bo‘yicha amaliy tavsiyalar maqsad: maktabgacha yoshdagi bolalar sogʻligʻini saqlash va ularning rivojlanishiga qulay sharoit yaratish maqsadida, taʼlim muassasalarining yoritilish darajasi va sifatiga qoʻyiladigan gigiyenik talablar bilan tanishtirish, tabiiy va sunʼiy yoritishning gigiyenik normalarini tushuntirish. yorug`lik manbalari o’zlaridan yorug’lik chiqaradigan jismlar yorug’lik chiqaradigan jismlar yoruglik manbalari d...

This file contains 24 pages in PPTX format (2.0 MB). To download "maktabgachataʼlim", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgachataʼlim PPTX 24 pages Free download Telegram