karies xavfini aniqlash usullari

DOCX 11 pages 104.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 104.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

karies xavfini aniqlash usullari. kariyes stomatologik kasallik bo‘lib, tish to‘qimalarida nuqsonlar paydo bo‘lishi bilan namoyon bo‘ladi. o‘z vaqtida davolanmasa, u tishlarning yemirilishiga olib kelishi mumkin. kariyes quyidagicha bo‘lishi mumkin: · infektsion (patogen mikroorganizmlar qo‘zg‘atgan); · distrofik (tish to‘qimalarida almashinuv jarayonlarining buzilishi natijasi). kariyes eng keng tarqalgan kasalliklardan biri bo‘lib, har bir katta odam hayotida hech bo‘lmaganda bir marta duch keladi. bolalik davrida ham surunkali kasalliklar orasida birinchi o‘rinni egallaydi. kariyes bilan eng kam kasallanish ekvatorial mamlakatlar aholisida kuzatiladi. sabablari kariyesning kelib chiqishining asosiy sabablari: · patogen mikroorganizmlar: laktobakteriyalar va kislota hosil qiluvchi streptokokklar tishlarni yemiruvchi kislotalar chiqaradi. uglevodlar ularning o‘sishi uchun substrat bo‘lib xizmat qiladi. · uglevodlarning parchalanish mahsulotlari bilan emalning yemirilishi: oziq-ovqatda qand fermentlanib, emal va dentinni zararlaydigan kislotalar hosil qiladi. qo‘shimcha omillar: · og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenasining yetarli emasligi; · tishlarning anatomik xususiyatlari; · ftor yetishmovchiligi; · shirin ovqat iste’mol qilish va tez-tez tamaddi qilish; · so‘lakning yetarli darajada …

2 / 11

oyna va zonddan foydalanish. · lazer: lazer dastasi va tovush signali yordamida kariyesning boshlang‘ich bosqichlarini aniqlash. · rentgenografiya: bir yoki bir nechta tishlarning tasvirlari, yashirin kariyesni aniqlash uchun panoramali rentgenogrammalar. · elektrodontometriya: tishlarning sezgirligini kuchsiz elektr toki yordamida tekshirish. · ransillyuminatsiya:yashirin kariyesni aniqlash uchun og‘iz bo‘shlig‘ini fotopolimerlash lampasi bilan yoritish. · quritish: dog‘ bosqichida kariyesni aniqlash uchun tishni quritish. · emalni vital bo‘yash: shikastlanishni aniqlash uchun quritilgan tishga bo‘yoq surtish. · lyuminessent stomatoskopiya: kariyesni vizualizatsiya qilish uchun tishlarni ultrabinafsha nur bilan nurlantirish. «tish og’rig’i» -bu bolalar va kattalarni, erkaklarni va ayollarni cho’chitadigan so’zdir. tishlardagi kuchli og’riqning asosiy sabablaridan biri karies hisoblanadi. bu kasallik turli darajalarda xavfli bo’lishi mumkin, ammo u har holda davolanishi kerak. maqolada biz kariesni davolashning eng samarali usullari haqida gapiramiz, shuningdek kasallikning oldini olish to’g’risida to’xtalib o’tamiz. karies va uning turlari karies — og’iz bo’shlig’ining eng keng tarqalgan kasalliklaridan biridir. karies paydo bo’lganda avvalo tish emali shikastlanadi, …

3 / 11

nom olgan. tishning zararlanishi darajasi qarab kariesni dog’lar (tish sirtida rang o’zgarishi), yuzaki karies (sirt zararlanish), o’rta karies (dentinning yuqori qismi zararlangan) va chuqur karies (dentin deyarli butunlay zararlanib, pulpagacha yetib borgan) ga ajratishadi. bundan tashqari, emal, dentin va ildiz sementlarining karieslari alohida tasniflanadi — ildiz sementi kariesida kasallik milk ostida paydo bo’ladi. yuzaga kelishi joyiga qarab fissur (tish chuqurchasida sodir bo’ladi), approksimal (tishlar orasida) va bo’yin oldi (milk yaqinida yoki undan pastda) kariesi tasniflanadi. bundan tashqari, oldingi tishlarning karieslari ham mavjud bo’lib, ular ayniqsa tabassum estetikasiga salbiy ta’sir qiladi. odatda oldingi tishlar zararlanganda, hatto stomatologlardan qo’rqqanlar ham ularga darhol murojaat qilishadi. stomatologga tashrifidan ozod bo’lish uchun og’iz bo’shlig’ini o’zingiz mustaqil tekshirishingiz kerak. agar kariesni dastlabki bosqichda aniqlasangiz, uni tish shifokori yordamisiz ham to’xtata olasiz. tish kariesi belgilari sizda tish kariesi bor-yo’qligini aniqlash juda oson. tish sirti rangi o’zgarishi (dog’ qoramtir yoki oqimtir bo’lishi mumkin) yoki uning tuzilishi, masalan g’adir-budurligi …

4 / 11

ishni shikastlashni boshlaydi va tishda karash paydo qiladi. so’lak ajralishining yetishmovchiligi ham karies rivojlanishiga hissa qo’shishi mumkin. aslida, so’lakning mineral moddalari bakteriyalar tomonidan ishlab chiqariladigan kislotalarni qisman bartaraf qilishga qodir. so’lak juda kam hosil bo’lganda, kislotalar tishlarni tezda yemirishni boshlaydi. bundan tashqari, so’lak qisman karashlarni yuvib turadi. kserostomiya (og’izda «quruqlik») turli kasalliklar, masalan qandli diabet, gipertoniya, burundan nafas olishning buzilishi natijasida rivojlanishi mumkin. bundan tashqari, tishning yemirilishga tez-tez shirinliklarni iste’mol qilish ham sabab bo’lishi mumkin va bu qancha glyukoza iste’mol qilinganiga emas, balki qancha vaqt davomida tishlar bilan aloqa qilganligiga bog’liq, ya’ni tishlarga «yopishib» qolishi davomiyligi. noto’g’ri ovqatlanish nafaqat tishga, balki umuman og’iz bo’shlig’ining salomatligiga salbiy ta’sir qiladi. shuningdek, karies, boshqa omillar bilan bir qatorda, immunitet tizimi faoliyatining buzilishi sababli ham rivojlanishi mumkin. buzilshning sababi esa stress bo’lishi mumkin. stress, shuningdek, og’iz bo’shlig’ida mineralizatsiya jarayonlarini sekinlashtira oladi. agar karies aniqlangan bo’lsa, siz ovqatlanishga o’zgartirishlar kiritishingiz, og’iz gigienasiga ko’proq e’tibor berishingiz, …

5 / 11

ni davolashda, odatda, stomatologga ikki marta tashrif buyurish kerak bo’ladi — birinchi marta vaqtinchalik plomba, so’ngra esa doimiy plomba qo’yiladi. agar karies plomba ostida paydo bo’lsa, uni aniqlash uchun rentgenografiya qo’llaniladi. kariyeslarni davolashning ikkita asosiy usuli mavjud: noinvaziv («arralashsiz») va invaziv (ta’sirlangan to’qimalarni arralab tashlash bilan). usulni tanlash kasallikning bosqichiga bog’liq. arralashsiz konservativ davolash ushbu davolashda arralash qo’llanilmaydi. ushbu usul, agar kasallik dastlabki bosqichda bo’lsa, ya’ni emalning rangi o’zgargan bo’lsa yoki bemor organizmining xususiyatlari (masalan, og’riqsizlantiruvchi preparatlarga allergik reaktsiya) mavjud hollarda qo’llaniladi. noinvaziv usulning mohiyati emalning yumshoq karashi va minerallanishini olib tashlashdir. davolash bir necha bosqichlarda amalga oshiriladi: tekshirish, milkdan ajratish va zarur materiallarni qo’llash. jarayonning davomiyligi taxminan bir soatcha bo’ladi, bu jihozlarga va stomatolog malakasiga bog’liq. agar davolanish sifatli amalga oshirilsa, kasallik tishlar to’g’ri parvarish qilinganda qaytalanmaydi. biroq, bemor yana o’z yomon odatlaridan voz kechmasa, bu yerda shifokorning aybi bo’lmaydi. tishning qattiq to’qimalarini arralash bilan davolanish tishning zararlangan qismlariga …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "karies xavfini aniqlash usullari"

karies xavfini aniqlash usullari. kariyes stomatologik kasallik bo‘lib, tish to‘qimalarida nuqsonlar paydo bo‘lishi bilan namoyon bo‘ladi. o‘z vaqtida davolanmasa, u tishlarning yemirilishiga olib kelishi mumkin. kariyes quyidagicha bo‘lishi mumkin: · infektsion (patogen mikroorganizmlar qo‘zg‘atgan); · distrofik (tish to‘qimalarida almashinuv jarayonlarining buzilishi natijasi). kariyes eng keng tarqalgan kasalliklardan biri bo‘lib, har bir katta odam hayotida hech bo‘lmaganda bir marta duch keladi. bolalik davrida ham surunkali kasalliklar orasida birinchi o‘rinni egallaydi. kariyes bilan eng kam kasallanish ekvatorial mamlakatlar aholisida kuzatiladi. sabablari kariyesning kelib chiqishining asosiy sabablari: · patogen mikroorganizmlar: laktobakteriyalar va kislota hosil qiluvchi strept...

This file contains 11 pages in DOCX format (104.7 KB). To download "karies xavfini aniqlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: karies xavfini aniqlash usullari DOCX 11 pages Free download Telegram