lug’at va uning turlari

PPT 16 pages 284.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 284.0 KB

File type PPT

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

slayd 1 lug’at va uning turlari leksikografiyaning vazifa doirasiga quyidagilar kiradi: a) lug’at tuzish printsiplari va metodikasini ishlab chiqish; b) lug’at tiplari va turlarini aniqlash; v) lug’atshunoslarning ishini tashkil qilish; g) lug’at tuzish uchun asos bo’ladigan kartoteka fondini yaratish; d) lug’atchilik tarixini o’rganish; e) lug’at tuzish bilan shug’ullanish. lug’atlar ko’zlangan maqsadga ko’ra dastlab ikki tipga bo’linadi: 1.entsiklopedik (qomusiy) lug’atlar; 2.lisoniy (lingvistik) lug’atlar. 1.entsiklopedik lug’atlarda tabiat va jamiyatdagi narsa-hodisalar, tarixiy voqea-jarayonlar, buyuk shaxslar, ilm-fandagi kashfiyotlar, davlatlar, shaharlar haqida ma’lumot beriladi. demak, bu tipdagi lug’atlarda asosiy e’tibor tildagi so’zlarga emas, balki shu so’zlar yoki so’z birikmalari vositasida nomlangan hodisalarga qaratiladi. entsiklopedik lug’atlar o’z navbatida ikki turga bo’linadi. u n i v ye r s a l e n ts i k l o p ye d i ya l a r. bunday lug’atlarda ishlab chiqarishning, fan, adabiyot, tabiat, jamiyat va hokazolarning barchasiga oid muhim tushunchalar, predmetlar, hodisalar va shu sohalarda tanilgan buyuk …

2 / 16

aqol va matal kabi janr boyliklarini to’plash maqsad qilinadi. lisoniy lug’atlar ham dastlab ikki turga – umumiy va xususiy (maxsus) lug’atlarga bo’linadi. u m u m i y l u g’ a t l a r d a umumtil birliklari, ularning ma’nolari va qo’llanish xususiyatlari izohlanadi. bunday lug’atlar bir tilli, ikki tilli, ko’p tilli, izohli, izohsiz bo’lishi mumkin. "o’zbek tilining izohli lug’ati" (ikki tomli, 1981 y.), "o’zbekcha-ruscha lug’at" (1959), "ruscha-o’zbekcha lug’at" (besh tomli, 1950-1955) va boshqalar shular jumlasidandir. x u s u s i y (m a x s u s) l u g’ a t l a r d a tilning lug’at boyligidagi birliklar ma’lum sohalar bo’yicha yoki shu tildagi ma’lum mikrosistemalar, guruhlar bo’yicha tanlab izohlanadi. "ruscha-o’zbekcha fizik terminlar lug’ati" (m.d.yagudev, r.x.mallin, 1952), "ruscha-o’zbekcha matematik terminlar lug’ati" (m.sobirov, 1952), "o’zbek tili sinonimlarining izohli lug’ati" (a.hojiev, 1974), "lingvistik terminlarning izohli lug’ati" (a.hojiev, 1985), "o’zbek tilining izohli frazeologik lug’ati" (sh.rahmatullaev, 1978), …

3 / 16

dinov, k.kokren, m.saidxonov, a.sobirov, d.quronov, 2001), "turkcha-o’zbekcha, o’zbekcha-turkcha lug’at" (nizomiddin mahmud, ertug’ul yaman, 1993) shular jumlasidandir. tanlangan tillar miqdoriga ko’ra lug’atlar bir tilli, ikki tilli va ko’p tilli bo’ladi: "adabiyotshunoslik terminlari lug’ati" (h.homidiy, sh.abdullaeva, s.ibrohimova, 1967) bir tilli; "ruscha-o’zbekcha va o’zbekcha-ruscha geografiya terminlari lug’ati" (h.h.xasanov, 1964), "adabiyotshunoslikdan qisqacha ruscha-o’zbekcha terminologik lug’at" (n.t.hotamov, 1969), "ruscha-o’zbekcha botanika terminlarining qisqacha izohli lug’ati" (q.z.zokirov, m.n.nabiev, o’.pratov, h.a.jamolxonov, 1963), "ruscha-o’zbekcha lug’at" (v.v.reshetovning umumiy rahbarligida, 1972) kabilar ikki tilli; "lotincha-o’zbekcha-ruscha normal anatomiya lug’ati" (a.a.asqarov, h.z.zohidov, 1964). "botanikadan ruscha-o’zbekcha entsikopedik lug’at"ga (q.z.zokirov, h.a.jamolxonov) ilova qilingan "botanik nom va terminlarning o’zbekcha-ruscha-lotincha so’zligi" (201-254-betlar) hamda "botanik nom va terminlarning lotincha-ruscha-o’zbekcha so’zligi" (255-294-betlar), "zoologiya entsiklopediyasi"ga (t.z.zohidov) ilova qilingan "sut emizuvchilarning o’zbekcha-lotincha-ruscha nomlari" (1960, 210-228 betlar) hamda "suvda va quruqlikda yashovchilar va sudralib yuruvchilarning o’zbekcha-lotincha-ruscha nomlari" (1969, 195-226 betlar) esa ko’p tilli lug’atlardir. ikki tilli va ko’p tilli lug’atlardan asosan tarjimachilikda foydalaniladi. shu sababli ular tarjima lug’atlari deb ham yuritiladi. so’z …

4 / 16

lining chappa lug’ati" (r.qo’ng’irov, a.tixonov, 1968) kabilar izohsiz lug’atlar, "o’zbek tili sinonimlarining izohli lug’ati" (azim hojiev, 1974), "o’zbekcha-ruscha lug’at" (bosh muharrir-prof.a.k.borovkov, 1959), "o’zbek tilining izohli lug’ati", ikki tomli (1981 y.) kabilar izohli lug’atlardir. ob’ekti (materiallarning qaysi sohaga yoki nimaga oidligi) jihatidan ham lug’atlar xilma-xil bo’ladi. chunonchi: a) terminologik lug’atlar: "ruscha-o’zbekcha fizik terminlar lug’ati" (m.d.yagudaev, r.x.mallin, 1952). "ruscha-o’zbekcha matematik terminlar lug’ati" (m.sobirov, 1952), "pedagogikadan qisqacha ruscha-o’zbekcha terminologiya lug’ati" (sh.boyburova, n.takanaev, 1963), "qisqacha ruscha-o’zbekcha iqtisodiy terminlar lug’ati" (o.aminov, j.do’stmuhamedov, a.usmonov, 1971), "turkiy tillarda qavm-qarindoshlik terminlari" (i.ismoilov, 1966) va h.k; b)frazeologik lug’atlar: "o’zbek tilining qisqacha frazeologik lug’ati" (sh.rahmatullaev, 1964); "o’zbek tilining izohli frazeologik lug’ati" (sh.rahmatullaev, 1978); "ruscha-o’zbekcha frazeologik lug’at" (m.sodiqova, 1972); "frazeologicheskiy slovar "hazoyin-ul maoniy" alishera navoi" (e.a.umarov, 1971) v)orfografik lug’atlar: "o’zbek adabiy tilining orfografik lug’ati" (s.ibrohimov, m.rahmonov, 1940), "imlo lug’ati" (olim usmon, 1941, 1949); "o’zbek adabiy tilining imlo lug’ati" (s.ibrohimov, m.rahmonov, 1956), "o’zbek tilining qisqacha imlo lug’ati" (f.kamolov, z.ma’rufov tahriri ostida, 1962), …

5 / 16

ev, 1970); yo)sinonimlar lug’ati: "o’zbek tili sinonimlarining qisqacha lug’ati" (a.hojiev, 1963), "o’zbek tili sinonimlarining izohli lug’ati" (a.hojiev, 1974); j)chastota lug’ati: "slovar naibolee upotrebitelnix slov sovremennogo uzbekskogo literaturnogo yazika" (i.a.kissen, 1972). bu tipdagi lug’atlarda o’zbek tilidagi so’zlarning faollik darajasi ko’rsatiladi; z)dialektologik lug’atlar: "xorazm shevalari", 1-kitob, (f.abdullaev, 1961 yil), "o’zbek shevalari leksikasi" (kollektiv, 1966). bu kitoblarda dialektologik tadqiqotlar natijasi bilan birga, sheva so’zlarining lug’atlari ham berilgan; lug`atlar va ularning turlari lug`atlar avvalo, ikki turga bo`linadi; 1) qomusiy lug`atlar, 2)lingvistik (yoki filologik) lug`atlar. qomusiy lug`atlar. bunday lug`atlarning sohasi narsalar, tarixiy shaxslar, jug`rofiy nomlar haqida ma`lumot berishdir. qomusiy lug`atlar ham ikki xil l)umumiy lug`atlar; "o`zbekiston respublikasi qomusi", "o`zbek sovet ensiklopediyasi" kabi; 2) maxsus lug`atlar "tibbiyot qomusi", "til qomusi", "farg`ona shevalarining kasb-hunar leksikasi" va boshqalar. lingvistik lug`atlar. so`zlik shu tilning barcha lug`aviy birliklarini (leksik, frazeologik) o`z ichiga oladi va ularning ma`nosi, grammatik va boshqa xususiyatlari haqida ma`lumot beradi. so`zlik barcha so`z turkumlaridan iborat bo`ladi. lingvistik …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lug’at va uning turlari"

slayd 1 lug’at va uning turlari leksikografiyaning vazifa doirasiga quyidagilar kiradi: a) lug’at tuzish printsiplari va metodikasini ishlab chiqish; b) lug’at tiplari va turlarini aniqlash; v) lug’atshunoslarning ishini tashkil qilish; g) lug’at tuzish uchun asos bo’ladigan kartoteka fondini yaratish; d) lug’atchilik tarixini o’rganish; e) lug’at tuzish bilan shug’ullanish. lug’atlar ko’zlangan maqsadga ko’ra dastlab ikki tipga bo’linadi: 1.entsiklopedik (qomusiy) lug’atlar; 2.lisoniy (lingvistik) lug’atlar. 1.entsiklopedik lug’atlarda tabiat va jamiyatdagi narsa-hodisalar, tarixiy voqea-jarayonlar, buyuk shaxslar, ilm-fandagi kashfiyotlar, davlatlar, shaharlar haqida ma’lumot beriladi. demak, bu tipdagi lug’atlarda asosiy e’tibor tildagi so’zlarga emas, balki shu so’zlar yoki so’z birikm...

This file contains 16 pages in PPT format (284.0 KB). To download "lug’at va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: lug’at va uning turlari PPT 16 pages Free download Telegram