tarixiy antropologiyada inson va uning ibtidosi masalariningilmiyö‘rganilishi

PPTX 41 стр. 3,8 МБ Бесплатная загрузка

41 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,8 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 41

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 41

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent, t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: tarixiy antropologiya “tarix” kafedrasi mavzu: tarixiy antropologiyada inson va uning ibtidosi masalarining ilmiy o‘rganilishi mavzuning rejasi: lamarkizm va evolyusionizm nazariyasi. kreatsionizm ta’limoti. teistik evolutsiya nazariyasi. panspermiya nazariyasi. evolyutsiya nazariyasining zaif tomonlari va muammolari haqida. ilmiy g`oyalar lamarkizm kreasionizm panspermiya nazariyasi. teistik evolutsiya evolyusionizm qadimgi yunoniston, rim, hind va xitoy faylasuflarining insonning paydo boʻlishi tabiiy ravishda kechganligi haqidagi fikrlarni oʻrta asrlar ilmiy qarashlarining rivojlanishiga turki boʻlgan. jumladan, tirik organizmlarning vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishi haqidagi gʻoyaga qadimda suqrotgacha boʻlgan yunon faylasuflari birinchi boʻlib duch kelishgan. mileziya maktabining vakili boʻlmish anaksimandr barcha hayvonlar suvdan kelib chiqqan, shundan keyin ular quruqlikka kelgan deb hisoblagan. uning gʻoyalariga koʻra, inson baliq tanasida tugʻilgan. demokrit quruqlikdagi hayvonlar amfibiyalardan kelib chiqqan va ular oʻz navbatida loyda oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan deb hisoblagan. ushbu materialistik qarashlardan farqli oʻlaroq, aristotel barcha tabiiy narsalarni "shakllar", "gʻoyalar" yoki "turlar" …

2 / 41

ologiya fanlariga kirib borishda qiyinchilik tugʻdirdi. jon rey oʻzgarmas tabiiy turlarni - belgilash uchun hayvonlar va oʻsimliklar uchun umumiyroq atama ishlatgan, ammo aristoteldan farqli oʻlaroq, u tirik mavjudotning har bir turini tur sifatida qat’iy belgilagan va har bir turni aniqlash mumkinligiga ishongan. jon reyning fikricha, bu turlar xudo tomonidan yaratilgan, lekin mahalliy sharoitga qarab oʻzgarishi mumkin. karl linneyning biologik tasnifi ham turlarni oʻzgarmas deb hisoblagan va ilohiy rejaga muvofiq yaratilganligini ta’kidlagan. budan koʻrish mumkinki xviii asrda ham diniy gʻoyalar doirasida ilmiy qarashlar rivojlana boshlagan. karl linney (1707-1778) - botanik, zoolog, mineralog va shifokor. lund universitetida, keyin uppsala universitetida oʻqigan. 1732-yilda u birgina laplandiyaga ilmiy sayohat qilib, besh oyda 2000 km dan ortiq masofani bosib oʻtdi. karl linney oʻsimlik va hayvonot dunyosini tasniflashning yagona tizimini yaratuvchisi boʻlib, unda biologiya fanining rivojlanishining barcha oldingi davri haqidagi bilimlar umumlashtirilgan va asosan tartibga solingan. shvetsiyada linney adabiy shved tilini zamonaviy shaklda yaratuvchilardan biri sifatida …

3 / 41

maqsadga erishish uchun yaratilgan umumiy qonuniyatga buysunadi deb ta’kidlanadi. lamarkizm taʼlimoti boʻyicha oliy yaratuvchi dunyoning harakati va ular qonuniyatlarini boshqaruvchisi hisoblanadi. hayotning tuban formalari oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan va hozir ham paydo boʻlib turadi. organizmlarning bundan keyingi rivojlanishi gradatsiya, yaʼni pogʻonama-pogʻona murakkablashuv orqali borgan. lamarkizm evolyusion jarayonning tabiiy sabablarini ochib berolmaydi; organizmlarning progressga ichki intilishi evolyusiyaning harakatlantiruvchi kuchlari deb tushuntiradi. jan-batist lamark (1744 yil 1 avgust - 1829 yil 18 dekabr) fransuz tabiatshunosi olimi. "lamarkizm" deb nomlangan tarixiy evolyutsion tushunchalardan biri sifatida tanilgan tirik dunyo evolyutsiyasining izchil va yaxlit nazariyasini yaratishga harakat qilgan birinchi biolog olim. lamarkning muhim ishi 1809 yilda nashr etilgan "zoologiya falsafasi" (fransuzcha philosophie zoologique) kitobidir. lamarkizm taʼlimoti boʻyicha oliy yaratuvchi dunyoning harakati va ular qonuniyatlarini boshqaruvchisi hisoblanadi. hayotning tuban formalari oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan va hozir ham paydo boʻlib turadi. organizmlarning bundan keyingi rivojlanishi gradatsiya, yaʼni pogʻonama-pogʻona murakkablashuv orqali borgan. lamarkizm evolyusion jarayonning tabiiy sabablarini ochib berolmaydi; organizmlarning …

4 / 41

irsiylanadi. keyingi tekshirishlarda organizmlar hayoti davomida tashqi muhit taʼsirida sodir boʻladigan oʻzgarishlar irsiylanmasligi maʼlum boʻldi. evolyusion jarayon va uning harakatlan-tiruvchi kuchlarini lamark idealistik nuqtai nazardan hal etgan boʻlsada, undagi turlarning oʻzgarishi, progressiv evolyusiya toʻgʻrisidagi fikrlar birinchi izchil evolyusion konsepsiya sifatida katta ahamiyatga egadir. evolyusionizm nazariyasiga koʻra yer tarixida kuzatilgan oʻsimlik va hayvonlarning turlanish jarayonini inson ham oʻz boshidan oʻtkazgan. xix asrda ilgari surilgan bu gepoteza inson tarixi va uni oʻrganish yoʻlidagi harakatlarga burilish yasagan deyish mumkin. dunyoning paydo boʻlisi va uning bir qismi sifatida insonning evolyutsiyasi haqidagi zamonaviy gʻoyalar ham nisbatan yaqinda paydo boʻlgan, garchi qadimgi faylasuflar evolyutsiya ehtimoli haqida gapirishgan boʻlsada, odam maymunlardan kelib chiqqan degan fikr xviii asrda shakllangan. xviii asrda maymunlar haqida, shuningdek, boshqa qit’alarning aholisi haqida juda kam narsa ma’lum edi, shuning uchun ba’zilar shimpanzelarni yovvoyi odamlar deb hisoblashgan, boshqalari esa turli irq vakillarini turli biologik turlar deb tasniflashgan. biroq, oʻsha davrda organizmlarning uzoq vaqt davomida …

5 / 41

ga ishongan. keyin bu shakllar oʻz tuzilishini oʻzgartiradi va murakkablashtiradi, atrof-muhitga moslashadi. uning ilgari surgan g`oyalari tarixda lamarkizm deb atagan. lamarkizm nazariyasiga koʻra tirik organlarning atrof-muhitga moslashuvlari toʻgʻridan-toʻgʻri jismoniy mashqlar yoki mashq qilmaslik orqali kechgan ta’sirlar va keyinchalik bu orttirilgan xususiyatlarning avlodlarga oʻtishi tufayli yuzaga keladi. bu gʻoyalar tabiatshunoslar tomonidan rad etilgan, chunki ularda eksperimental dalillar yoʻq edi. charlz robert darvin (1809-1882) ingliz tabiatshunosi va sayohatchisi boʻlib, birinchilardan boʻlib tirik organizmlarning barcha turlari vaqt oʻtishi bilan evolyutsiyada boʻlib, umumiy ajdodlardan kelib chiqqan degan xulosaga kelgan va gʻoyani asoslagan. "darvinizm" atamasi darvin gʻoyalariga asoslangan evolyutsion modellarga ishora qilish uchun ishlatiladi va kundalik nutqda "darvinizm" koʻpincha evolyutsiya nazariyasiga va umuman evolyutsiyaga zamonaviy ilmiy qarashga ishora qilish uchun ishlatiladi. darvin 1859 yilda "turlarning kelib chiqishi toʻgʻrisida" kitobidagi nazariyasida tabiiy tanlanishni turlar evolyutsiyasining asosiy mexanizmi deb atagan. keyinchalik u jinsiy tanlanish nazariyasini yaratdi. charlz darvin buyuk britaniya va boshqa evropa mamlakatlari ilmiy jamiyatlarining koʻplab …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 41 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarixiy antropologiyada inson va uning ibtidosi masalariningilmiyö‘rganilishi"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent, t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: tarixiy antropologiya “tarix” kafedrasi mavzu: tarixiy antropologiyada inson va uning ibtidosi masalarining ilmiy o‘rganilishi mavzuning rejasi: lamarkizm va evolyusionizm nazariyasi. kreatsionizm ta’limoti. teistik evolutsiya nazariyasi. panspermiya nazariyasi. evolyutsiya nazariyasining zaif tomonlari va muammolari haqida. ilmiy g`oyalar lamarkizm kreasionizm panspermiya nazariyasi. teistik evolutsiya evolyusionizm qadimgi yunoniston, rim, hind va xitoy faylasuflarining insonning paydo boʻlishi tabiiy ravishda kechganligi haqidagi fikrlarni oʻrta asrlar ilmiy qarashlarining rivojlanishiga turki boʻlgan. jumladan, tirik organizmlarning vaqt oʻtishi bilan oʻzg...

Этот файл содержит 41 стр. в формате PPTX (3,8 МБ). Чтобы скачать "tarixiy antropologiyada inson va uning ibtidosi masalariningilmiyö‘rganilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarixiy antropologiyada inson v… PPTX 41 стр. Бесплатная загрузка Telegram