tarixiy antropologiyava ijtimoiy fanlar

PPTX 34 pages 927.8 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 927.8 KB

File type PPTX

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent, t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: tarixiy antropologiya “tarix” kafedrasi mavzu: tarixiy antropologiya va ijtimoiy fanlar mavzuning rejasi: tarixni o‘rganishda eski va yangi intellektual qarashlar. tarixiy antropologiya faoliyatiga tarixchilar qanday qaraydilar. evolyusionizm g‘oyalarining ijtimoiy fanlarga ta’siri. qisqa vaqt davomida tarixiy antropologiya, fanlararo munosabatlarda fanlarning “bolasi” sifatida ijtimoiy fanlardan va birinchi navbatda, etnologiyadan ko‘p narsani o‘zlashtirgan. biroq, bu harakatlar tarix fanining rivojlanish g‘oyalari bilan izohlanadi. sotsiologlar va antropologlarning uzoq vaqtdan beri nashr etilgan asarlarining tarixchilar tomonidan qaytadan o‘rganishga bo‘lgan urinishlar fikrimizning yorqin dalilidir. shunday qilib, faqat so‘nggi o‘n yilliklarda arnold van gennep (1873 - 1957) va marsel mauss (1872 - 1950) asarlari tarixchilarning e’tiborini tortdi va emil dyurkgeymning (1858 - 1917) "diniy hayotning elementar shakllari" (1912) kabi kitoblaridan tarix fani tadqiqotlarida burilishlar kuzatiladi. ba’zi kitoblarning e’tibordan chetda qolishi, ularga unchalik qiziqmagan tarixchilarda keyinchalik qiziqishning ortishi tarixiy antropologiyaning shakllanish davriga to‘g‘ri kelgani bejiz emas. …

2 / 34

ini (abitura sertifikati) olgach, u o‘sha paytda birinchi jahon urushida qatnashgan germaniya armiyasiga ko‘ngilli sifatida ro‘yxatdan o‘tdi. avval u sharqiy frontga signalchi sifatida yuborilgan, keyin esa g‘arbga o‘tkazilgan. 1917 yilda u harbiy xizmatga yaroqsiz deb topildi va breslauga buyurtmachi sifatida yuborildi. xuddi shu yili elias breslau universitetiga o‘qishga kirdi va falsafa, psixologiya va tibbiyotni o‘rgana boshladi. 1919 va 1920 yillarda geydelberg va frayburg universitetlarida tahsil oldi. 1924 yilda u neokantizm vakili richard xenigsvald rahbarligida "g‘oya va shaxs" ("idee und individuum") nomli nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi. elias kelajakda sotsiologiya bilan shug‘ullanishga qaror qildi. u sosiologiyada sivilizatsiya nazariyasi bilan mashhur bo‘lgan. xx asr 30-yillarida marsel mossning norbert eliasning "sivilizatsiya jarayoni haqida"gi asari mashhurlikka erishgan. ushbu kitobda g‘arbiy yevropa aristokratik jamiyatida "yaxshi xulq-atvor" ning rivojlanishi, o‘rta asrlarning oxiri va yangi asrning boshlarida o‘zini o‘zi boshqarish mexanizmining kuchayishi bilan birga sivilizatsiya jarayonining bir qismi sifatida ko‘rib chiqiladi. jamiyatning o‘qimishli qatlamlari orasida sharmandalik va uyat …

3 / 34

sirlardan tashqari, yangi g‘oyalar, ilmiy qarashlar ham mavjud edi. bu erda, xususan, amerikalik sotsiolog ervin xofman (1922-1983), faylasuf mishel fuko (1926 - 1984), antropolog klifford geertz (1926 y. t.), sotsiolog va etnolog per burdieu (1930 y. t.) nomlarini qayd etishimiz mumkin. quyida biz zamonaviy tarixiy antropologik tadqiqotlarda tez-tez tilga olingan ijtimoiy fanlarning qisqacha sharhiga to‘xtalib o‘tamiz. e.dyurkgeymning 1912-yilda birinchi marta nashr etilgan «diniy hayotning elementar shakllari» kitobi hozirgacha o‘zining ilmiy ahamiyatini saqlab kelmoqda. frantsuz sotsiologiya maktabi asoschisi e.dyurkgeym din va marosimlarni tahlil qilishda strukturaviy-funksional yondashuvni qo‘llaydi. uning talqinida din ijtimoiy hodisa bo‘lib, u "muqaddas obyektlar bilan bog‘liq yagona e’tiqod va amaliyotlar tizimi ... - cherkov deb ataladigan yagona axloqiy jamoaga birlashadigan e’tiqod va amaliyotlar majmui ekanligini ta’kidlaydi. diniy g‘oyalarni u "jamoaviy haqiqatni ifodalovchi jamoaviy g‘oyalar" deb belgilaydi. marosimlar bu e’tiqodlarni va jamoaviy birdamlik hissini saqlashini ta’kidlaydi. marosimlarning ma’nosi "hozirgi vaqtni o‘tmishga va shaxsni guruhga bog‘lash" deb ta’kidlaydi. diniy antropologiya bo‘yicha …

4 / 34

"sovg‘a to‘g‘risida esse" asari an’anaviy iqtisodiy tarixning iqtisodiy antropologiya tomon evolyutsiyasiga katta hissa qo‘shdi. shuningdek, "tana texnikasi" haqidagi maqolasi ko‘plab tarixchilarni turli ijtimoiy amaliyotlar, xatti-harakatlar va odatlarni o‘rganishga ilhomlantirdi. ma’lum bo‘lishicha, yurish, yugurish, stolda o‘tirish va boshqa "tabiiy" ko‘rinadigan harakatlar va pozitsiyalar aslida ijtimoiy rangga ega bo‘lib, joy, vaqt, yosh, jins va boshqalarga qarab o‘zgaradi. mashhur frantsuz faylasufi va madaniyatshunosi mishel fuko ijodining tarix faniga ta’sirini bir necha jumla bilan baholash qiyin. uning tarixchilarga o‘rgatgan asosiy saboqi shundaki, tarixiy tadqiqotning "tabiiy" va o‘zgarmas obyektlari mavjud emas. u o‘z kitoblarida jinnilik, davolanish, qamoqqa olish qandaydir “abadiy” mavzular emas, balki turli davrlarda turli yo‘llar bilan amalga oshirilgan va amalda qo‘llanilgan ijtimoiy “ixtiro” ekanligini ko‘rsata oldi. tarixiy antropologiyaga kelsak, uning ishi turli ijtimoiy amaliyotlarni (davolash, jazolash, hukmronlik va boshqalarni) o‘rganishga e’tiborni rag‘batlantirdi va uning "nazorat va jazo. qamoqxona tarixi» (1975) kitobi jamiyatning barcha darajalarida, ijtimoiy tuzulmalarning barcha «hujayralarida» hokimiyat mavjudligi masalasini ko‘tarib, mikrotarixning …

5 / 34

hayot sharoitlariga mos keladigan xulq-atvor strategiyasi shakllanadi. sotsiolog va etnolog per burdening bu g‘oyalari ham ijtimoiy fanlarning tarixiy antropologiyada keng yoyilishiga ta’sir etgan. tarixiy antropologiya faoliyatiga tarixchilar qanday qaraydilar. xx asrning 70-yillardan boshlab ijtimoiy fanlar vakillarining kontseptual qarashlari, tadqiqotlari ta’sirida "tarixiy antropologiya" nomi yanada kengaydi va yo‘nalishning shakllanishiga ta’sir etildi. bu davrga kelib tarixchilar boshqa ixtisoslik olimlari, birinchi navbatda antropologlarning asarlaridan nimani o‘rganish va qanday qilib ulardan foydalanish mumkinligi haqida gapira boshlaganlar. tarixiy materialni tahlil qilishda antropologiyadan olingan kontseptsiyalarni qo‘llash qanchalik samarali? bu savol mavhum boʻlib qolmasligi uchun, keling, aniq bir misolni koʻrib chiqaylik. amerikalik tarixchi robert darntonning “buyuk mushuk qirgʻini va fransiya madaniyati tarixidagi boshqa epizodlar” nomli kitobi (1984) tarixchilar orasida uzoq munozaralarga sabab bo‘lgan asardir. robert darnton (1939-yil 10-may nyu-yorkda tugʻilgan) — amerikalik tarixchi, yevropada, shuningdek, 18-asrda fransiyada noshirlik va kitob madaniyati tarixi boʻyicha mutaxassis bu kitobni yozish g‘oyasini muallif r. darntonning ta’kidlashicha klifford girtz bilan birga tarix …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy antropologiyava ijtimoiy fanlar"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent, t.f.f.d (phd) narziyev nabijon normurodovich fan: tarixiy antropologiya “tarix” kafedrasi mavzu: tarixiy antropologiya va ijtimoiy fanlar mavzuning rejasi: tarixni o‘rganishda eski va yangi intellektual qarashlar. tarixiy antropologiya faoliyatiga tarixchilar qanday qaraydilar. evolyusionizm g‘oyalarining ijtimoiy fanlarga ta’siri. qisqa vaqt davomida tarixiy antropologiya, fanlararo munosabatlarda fanlarning “bolasi” sifatida ijtimoiy fanlardan va birinchi navbatda, etnologiyadan ko‘p narsani o‘zlashtirgan. biroq, bu harakatlar tarix fanining rivojlanish g‘oyalari bilan izohlanadi. sotsiologlar va antropologlarning uzoq vaqtdan beri nashr etilgan asarlarining tarixchilar tomonidan qaytadan o‘rganishga bo‘lga...

This file contains 34 pages in PPTX format (927.8 KB). To download "tarixiy antropologiyava ijtimoiy fanlar", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy antropologiyava ijtimoi… PPTX 34 pages Free download Telegram