elektr zanjirilari va ularning taxlili

PPTX 37 pages 1.1 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

powerpoint presentation 2- ma'ruza o'zgarmas tok elektr zanjirlari va ularning taxlili . elektr zanjir sxemalari asosiy tushunchalari: tugun, tarmoq va kontur tushunchalari, elektr zanjirlarning passiv va aktiv elementlari, printsipial sxemalari elektronika va radiotexnika kafedrasi reja 1. elektr zanjirilari va ularning turlari. 2. elektr zanjirlarining asosiy elementlari (qarshilik, sig'im, induktivlik g'altagi). 3. elektr zanjiri elektr zanjiri-elektr tokini o'tishini ta'minlash uchun mo'ljallangnan qurilmalar to'plami. zanjir manba (generator, akkumulyator), istemolchilar (yuklama), energiyani uzatish tizimlaridan (simlar) tashkil topgan bo'ladi. elektr zanjiri elektr zanjiri elektr zanjiri elektr zanjiri elektr zanjir turlari passiv zanjir-elektr energiya manbasiga ega bo'lmagan zanjir. bunday zanjirlarda dissipativ va reaktiv elementlar (qarshilik yoki reaktiv element) mavjud. aktiv zanjir – elektr energiyasi manbasi mavjud bo'lgan zanjir. bularda kuchaytirish elementlari-tranzistorlar va elektron lampalar mavjud. elektr zanjirining topologik parametrlari shaxobcha- zanjirningshunday qismiki, unda bir xil elektr toki oqib o'tadi. tugun- uch va undan ortiq elementlarning ulanish nuqtasi. kontur- elektr zanjirining berk qismi. ulagich (permichka) – …

2 / 37

ergiya-ning u yoki bu turidan – issiqlik, kim'yoviy, yadro, quyosh, shamol, mexanik harakat energiyasi va h.k. – elektromagnit energiyasiga aylantiruvchi generator qurilmalari kiradi. bularga, masalan, aylanuvchi elektr generatorlari, galvanik elementlar, akkumulya-torlar, termoelementlar va h.k. kiradi. elektr zanjirining elektromagnit energiyasi manbalari ta'sir etayotgan qismini zanjirning aktiv qismi (qisqacha aktiv zan-jir) deb nomlaymiz. aksariyat, uni o'rtasida a harfi bo'lgan to'g'ri to'rtburchak shaklida va zanjirning qolgan qismiga ulash uchun zarur bo'lgan sondagi klemmalar (o'tkazgichlar) bilan chiziladi (3.1-rasm). 3.1-rasm 3.2-rasm 3.2. passiv elementlar shunga o'xshash, zanjirning manbalarini aktiv elementlar, qol-ganlarini esa passiv elementlar deb ataymiz. elektr zanjirining manbalari ikki turga bo'linadi: kuchlanish va tok manbalari. manbalar tok va kuchlanishining tashqi ta'sir natijasida o'zgarishiga ko'ra ularni mustaqil va nomustaqil manba-larga ajratiladi. manbaning chiqish klemmalaridagi kuchlanish (tok) miqdori manbaning yukidagi tok (kuchlanish) qiymatiga bog'-liq bo'lmasa mustaqil kuchlanish (tok) manbasi deyiladi. 3.3-rasm real manbalarda aynan shunday bo'ladi va ularning tashqi tav-siflari pasayuvchan (3.3 va 3.4-rasmlarda punktir chiziq) …

3 / 37

hlanish esa unga bog'liq u (ibosh) bo'lgan kuchlanish manbasi. bunda bog'liqlik proportsional bo'lsa chiziqli va, aksincha, nochiziqli bo'lishi mumkin; chiziqli kbtm nochiziqli kbtm 3.6-rasm v) kuchlanish bilan boshqariluvchi tok manbasi kbkt, ya'ni kirish qismida ubosh boshqaruvchi kuchlanish, chiqishidagi tok esa unga bog'liq i (ubosh) bo'lgan tok manbasi. bunda bog'liqlik proportsional bo'lsa chiziqli va, aksincha, nochiziqli bo'lishi mumkin; chiziqli kbtm nochiziqli kbtm 3.7-rasm g) tok bilan boshqariluvchi tok manbasi tbkm, ya'ni kirish qismida ibosh boshqaruvchi tok, chiqishidagi tok esa unga bog'liq i(ibosh) bo'lgan tok manbasi. bunda bog'liqlik proportsional bo'lsa chiziqli va, aksincha, nochiziqli bo'lishi mumkin. chiziqli tbtm nochiziqli tbtm 3.8-rasm zanjirning passiv elementlari qatoriga rezistorlar, konden-satorlar va induktivliklar kiradi. rezistor (ba'zan rezistiv element, rezistiv qarshilik, omik qarshilik degan nomlari ham uchraydi) deb elektr energiyasi sarf-lanib, uning hususiyatlari u=r·i yoki i=g·u bog'lanishlar bilan ifodalangan elementga aytiladi. 3.9-rasm elektromagnit energiyani zahiralash xossasiga ega bo'lgan, fizik xususiyatlari ψ=l·i tenglama bilan ifodalanuvchi induktiv g'altakni ideallashtirilgan …

4 / 37

tivlik)ning har biri faqatgina o'ziga hos bo'lgan xususiyatli bo'lmasdan, balki o'zidan boshqa har bir elementlarning ham xususiyatlariga ega. masalan, solishtirma qarshiligi katta bo'lgan qotishmadan spiral-simon o'ramlar sifatida yasalgan rezistor xossasini ko'raylik. real induktivlik g'altagi o'zining l induktivlik xususiyatidan tashqari, g'altak o'ramlari o'tkazgichida biroz r qarshilik va har bir o'ramlari orasida biroz s sig'imga ega. 3.12-rasm faraz qilaylik, elektromagnit energiyasi issiqlik energiyasiga faqat a-b sohadagi rezistordagina o'tayapti, ya'ni bu oraliqda zan-jirning barcha qarshiligi r miqdorida mujassamlangan; elektr siljish toklari faqat c-d oraliqda kondensator qoplamalari orasida mavjud, ya'ni bu sohada zanjirning barcha s sig'imi mu-jassamlangan; nihoyat, o'zgaruvchan magnit maydon eyukni faqat h-j oraliqda mujassamlangan g'altakda induktivlaydi, ya'ni ushbu sohada zanjirning barcha l induk-tivligi yig'ilgan. umumiy holda ancha murakkabroq ko'rinishga ega bo'lgan va har xil elementlardan tashkil topgan shunga o'xshash elektr zanjirlari, mujassamlan-gan parametrli elektr zanjirlari deyiladi. elektr zanjirlari sxemalari umumiy xolda shoxobchalar va tugunlardan iborat. elektr zanjiri sxemasining shoxobchasi deb zanjirning shunday …

5 / 37

entlar o'zaro ketma-ket ulangan ekan. bunda elektr zanjiri qismlarining ketma – ket ulangani deb shunday ulanishiga aytiladiki, unda zanjir shu bo'lagining har bir qismidan oqayotgan tok bir biriga teng bo'ladi. ketma – ket ulangan elementlarga misol sifatida 3.16-rasmda keltirilgan sxemalarni ko'rib chiqaylik. ikkinchi shoxobchada esa c va d nuqtalari orasida r va l elementlari ketma-ket ulangan va ir = il (3.16,b-rasm). 3.16-rasm elektr zanjirining tugunlari deb shoxobchalarning ulangan nuqtalariga aytiladi. tugun elektr sxemasida nuqta bilan belgi-lanadi. misol sifatida 3.15-rasmdagi sxemani ko'rish mumkin. undagi c, d, f, va h nuqtalar tugun deyiladi. elektr zanjiri konturi deb, birnecha shoxobchalar-dan o'tgan ixtiyoriy berk yo'lga aytiladi. bunga misol qilib 3.15-rasmdagi abdca, cdhfs va fqhf konturlarni olishimiz mumkin. ikki klemma (qutb)ga ega bo'lgan elektr zanjiri ikki qutblik deb ataladi. tarkibida elektr energiya manbasiga ega bo'lsa, aktiv ikki qutblik deyiladi. chiziqli aktiv ikki qutblik uchun yana uning uzilgan klem-malarida ikki qutblik ichidagi manba sababli kuchlanishning mavjud-ligi …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr zanjirilari va ularning taxlili"

powerpoint presentation 2- ma'ruza o'zgarmas tok elektr zanjirlari va ularning taxlili . elektr zanjir sxemalari asosiy tushunchalari: tugun, tarmoq va kontur tushunchalari, elektr zanjirlarning passiv va aktiv elementlari, printsipial sxemalari elektronika va radiotexnika kafedrasi reja 1. elektr zanjirilari va ularning turlari. 2. elektr zanjirlarining asosiy elementlari (qarshilik, sig'im, induktivlik g'altagi). 3. elektr zanjiri elektr zanjiri-elektr tokini o'tishini ta'minlash uchun mo'ljallangnan qurilmalar to'plami. zanjir manba (generator, akkumulyator), istemolchilar (yuklama), energiyani uzatish tizimlaridan (simlar) tashkil topgan bo'ladi. elektr zanjiri elektr zanjiri elektr zanjiri elektr zanjiri elektr zanjir turlari passiv zanjir-elektr energiya manbasiga ega bo'lmagan zanji...

This file contains 37 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "elektr zanjirilari va ularning taxlili", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr zanjirilari va ularning … PPTX 37 pages Free download Telegram