metall qurilish materiallari va buyumlari

PPTX 30 pages 1.4 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu: metall qurilish materiallari va buyumlari 17-ma'ruza reja: umumiy ma'lumotlar. qora metallar. cho'yan va po'lat ishlab chiqarish asoslari. cho'yan turlari va xossalari. po'lat turlari va xossalari. po'lat buyumlar. umumiy ma'lumot metallar bino va inshootlarning konstruktiv qismlarida-poydevor, devor, tom, karkas va sh.k. kuchaytirishda, yuk ko'taradigan konstruktsiyalar, temirbeton tayyorlashda, qoplama materiallar, binolarni ichki va tashqi tomondan bezashda ishlatiladi. metallar boshqa materiallarga nisbatan yuqori mustahkamligi, plastikligi, termik va kimyoviy ishlov berish imkoniyati bilan ajralib turadi. metallar yuqori plastiklik, etarli bo'lmagan mustahkamlik va qattiqlikka ega bo'lmagani uchun boshqa metallar va nometallar bilan qotishma holda ishlatiladi. metallar rangli qora qora metall po'lat – tarkibida uglerod 2% dan kam cho'yan – tarkibida uglerod 2% dan ko'p rangli metallar: mis, alyuminiy, magniy, titan, nikel, rux, qalay, qo'rg'oshin. rangli metallar er yuzida kam uchraydi va metall ishlab chiqarishni 5% tashkil etadi. ulardan konstruktsion elementlar, bezak buyumlari va boshqalar tayyorlanadi. 2. qora metall qora metallar olishda xomashyo sifatida magnetit, …

2 / 30

umshoq, oquvchan, qayta ishlanuvchan, edirilishga, chidamli va quyma buyumlar tayyorlashda ishlatiladi maxsus tur kulrang cho'yanlarning bir xili bo'lib, cho'yanni uzoq muddat (80 soat) yuqori haroratda termik ishlov berib olinadi cho'yan temir rudasini koks yoqilg'isi bilan domna pechlarida eritish natijasida hosil bo'ladi. koks yonganda hosil bo'ladigan karbonat angidridi (so2) cho'g'langan koksdan o'tib uglerod oksidiga (2so) aylanadi. temir rudasiga ta'sir etib quyidagi umumiy sxema tarzida cho'yan hosil qiladi: fe2o3fe3o4feofe flyuslar – ohaktoshlar, dolomitlar va qumtoshlar keraksiz jinslarning suyuqlanish haroratini pasaytirish va koks kulini shlakka aylantirish uchun ishlatiladi. domna pechi tashqi tomondan metall qobig' bilan va ichki tomondan olovbardosh g'isht bilan qoplangan shaxta ko'rinishida bo'ladi (1-rasm). 1-rasm. domna pechining sxemasi 1-shaxta; 2-koloshnik; 3-yuklash qurilmasi; 4-metall qobiq; 5-futerovka (qoplama); 6-pechning tsilindrik qismi (eng keng qismi); 7-pastki qismi; 8- shlak chiqarib yuboriladigan teshik; 9-gorn; 10-cho'yan; 11-cho'yanni chiqarib yuborish uchun teshik; 12-havo beriladigan quvur. koks yonishini ta'minlash uchun pechning pastki qismidan (gorn) issiq havo bosim ostida …

3 / 30

'ra: uglerodli legirlangan uglerodli po'latlar temir, uglerod, marganets, kremniy, oltingugurt va fosfor aralashmalari asosidagi qotishmadir. ular qotishiga ko'ra sokin, yarim sokin va qaynaydigan po'lat turlariga bo'linadi. po'lat tarkibiga nikel, xrom, volfram, mis, alyuminiy, molibden va boshqa rangli metallar kiritilib legirlangan po'latlar olinadi. po'latlar: kam legirlangan (2,5% gacha) o'rtacha legirlangan (2,5-10%) ko'p legirlangan (10% dan ortiq) ishlatilish sohasiga ko'ra: po'lat maxsus asbobsozlik –olovbardosh va korroziyaga chidamli buyumlar tayyorlanadi konstruktsion – konstruktsiya, armaturalar tayyorlanadi po'lat ishlab chiqarish jarayoni cho'yan tarkibidagi aralashmalarni uglerod, kremniy, marganets, oltingugurt, fosfor va sh.k. turli usullar bilan kamaytirib po'lat olinadi. bu jarayonda aralashmalar shlakka aylanadi yoki butunlay yonib ketadi. po'lat eritishda asosiy xomashyo cho'yan bo'lib, po'lat bo'laklari, ferroqotishmalar, temir rudasi va flyuslar ham ishlatiladi. konvertor usuli konvertor usulida po'lat olish suyuqlangan cho'yanga siqilgan havo purkab qo'shilmalarni shlakka o'tkazishdan iborat. konvertor noksimon shaklda bo'lib, ichiga olovbardosh material qoplangan po'lat idishdir (2-rasm). konvertorga yuborilgan kislorod bilan boyitilgan havo ta'sirida temirning …

4 / 30

da avval temirning chala oksidi hosil bo'ladi va sof temirgacha tiklanadi. marten pechi ishchi kamerasi gorizontal bo'lib, 1000 tonna sig'imga ega bo'ladi. pechning ichki qismi olovbardosh g'isht bilan qoplanadi (3-rasm). po'latni bu usulda eritish jarayonida ferroxrom, ferrovanadiy va boshqa turdagi qo'shimchalar kiritilib legirlangan po'lat olinadi. po'lat eritmasi kovsh vositasida po'lat va cho'yandan tayyorlangan maxsus qoliplarga (izlojnitslar) quyiladi. marten po'lati sifatli bo'lib, undan qurilish konstruktsiyalari va armaturalar tayyorlanadi. elektr toki bilan eritish maxsus va yuqori sifatli po'lat ishlab chiqarishda eng takomillashgan, ammo elektr energiyasini ko'p talab etadigan usuldir. bu usulda po'lat yoy va induktsion elektr pechlarda eritib olinadi. xom ashyo shixtasi sifatida po'lat skrap (temir-tersak) va temir rudasi, marten yoki konvertor pechidan keltirilgan po'latlar ishlatiladi. bu usulda po'lat olish unumdorligi past, mahsulot tannarxi esa yuqori bo'ladi. elektr pechlarda po'latning maxsus turlari-o'rtacha va yuqori legirlangan, instrumental, yuqori haroratga bardoshli, magnitli va boshqalar tayyorlanadi. 4. cho'yan turlari va xossalari cho'yanning kimyoviy tarkibi va …

5 / 30

ralashmasi bo'ladi. kulrang cho'yanning taxminiy tarkibi: s3,2-3,4%; si1,4-2,2%; mn0,7-1,0% va fosfor, oltingugurt miqdori 0,15-0,2% kam bo'ladi. kulrang cho'yan s-seriy va chchugunharflari bilan sch holda markalanadi: sch-10; sch-18; sch-21; sch-24; sch-25; sch-30; sch-40. markadagi raqamlar cho'zilishdagi mustahkamlik chegarasini kgsmm2 ifodalaydi. modifikatsiyalangan cho'yan sch30-sch35 markalarda bo'lib, tarkibiga grafit, ferrosilitsiy, silikokaltsiy kabi moddalar 0,3-0,8% miqdorda qo'shiladi. bunday cho'yanning plastikligi, zarbiy mustahkamligi va chidamliligi yuqori bo'ladi. kulrang cho'yan tarkibiga 0,03-0,07% magniy kiritilsa, kristallanish jarayonida grafit plastinasimon shakldan sharsimon shaklga o'tadi bu cho'yan turining mustahkamligi yuqori, quyish xossalari yaxshi, yaxshi ishlanuvchan va edirilishga bardoshli bo'ladi. suyuqlangan kulrang cho'yan yaxshi oquvchan, mexanik usulda ishlov berish oson bo'ladi. kulrang cho'yandan kolonnalar, tayanch yostiqlari, kanalizatsiya quvurlari, qoplama tyubinglar tayyorlanadi. qurilishda legirlangan va yuqori mustahkamlikdagi modifikatsiyalangan cho'yanlar faqat maxsus joylarda ishlatiladi. cho'yandan isitish radiatorlari, vannalar, yuvish qurilmalari, asbob-uskunalar, pechkalar uchun panjaralar, eshiklar va sh.k. buyumlar tayyorlash mumkin. kulrang cho'yan asosida arxitektura-san'at buyumlari quyish mumkin. 5. po'lat turlari va xossalari …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "metall qurilish materiallari va buyumlari"

mavzu: metall qurilish materiallari va buyumlari 17-ma'ruza reja: umumiy ma'lumotlar. qora metallar. cho'yan va po'lat ishlab chiqarish asoslari. cho'yan turlari va xossalari. po'lat turlari va xossalari. po'lat buyumlar. umumiy ma'lumot metallar bino va inshootlarning konstruktiv qismlarida-poydevor, devor, tom, karkas va sh.k. kuchaytirishda, yuk ko'taradigan konstruktsiyalar, temirbeton tayyorlashda, qoplama materiallar, binolarni ichki va tashqi tomondan bezashda ishlatiladi. metallar boshqa materiallarga nisbatan yuqori mustahkamligi, plastikligi, termik va kimyoviy ishlov berish imkoniyati bilan ajralib turadi. metallar yuqori plastiklik, etarli bo'lmagan mustahkamlik va qattiqlikka ega bo'lmagani uchun boshqa metallar va nometallar bilan qotishma holda ishlatiladi. metallar rangli q...

This file contains 30 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "metall qurilish materiallari va buyumlari", click the Telegram button on the left.

Tags: metall qurilish materiallari va… PPTX 30 pages Free download Telegram