borliq falsafasi

PPT 27 pages 2.1 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

ontologiya-borliq falsafasi * borliq falsafasi borliq va ontologiya.falsafa tarixida borliq muammosi materiya va uning atributlari, mavjudlik shakllari ijtimoiy ekologiya muammolari. biosfera va noosfera. o'zbekistonda tabiat va jamiyatni muhofaza qilish amaliyoti jamiyat tushunchasi va uning kelib chiqishi haqidagi ta'limotlar. ong tabiati, tuzilishi va elementlari. hayot ma'nosi va unda insonning vazifasi * * ontologiya – falsafaning borliq muammosini o'rganuvchi asosiy bo'limlaridan biri, borliq muammosi esa, falsafaning bosh muammolaridan biri. falsafaning paydo bo'lishi aynan borliq muammosini o'rganishdan boshlangan. qadimgi hind, xitoy, antik falsafa birinchi navbatda ontologiya bilan qiziqqan, borliq mohiyatini anglashga harakat qilgan. borliq – bu real mavjud, o'z ichiga barcha jismlarni oladigan, barqaror, mustaqil, ob'ektiv, doimiy, cheksiz substantsiyadir. borliq falsafiy kategoriyasining mazmunini ochib beradigan qoidalar: atrof olam, predmetilar, hodisalar real mavjud bo'ladi, u (olam) bor; atrof olam rivojlanadi, ichki sababga ega bo'ladi, harakat manbai o'zida; materiya va ruh – yagona, lekin shu bilan birga qarama-qarshi mohiyatlar, real mavjud. substantsiya – o'z mavjudligi …

2 / 27

nimaligi, u qaerdan paydo bo'lgani va qaerga yo'qolishi»ni oqilona tushuntirish borliqqa munosabatning xilma-xilligi * «borliq» kategoriyasi falsafa paydo bo'lishi bilan shakllangan va izchil nazariy qiziqish predmetiga aylangan bo'lsada, dunyo haqida odamlar ancha oldinroq fikr yurita boshlaganlar va bu tasavvurlar ko'p sonli afsonalar va miflarda bizgacha etib kelgan. borliq muammosini falsafiy anglab etishga ilk urinishlar miloddan avvalgi birinchi ming yillikda vujudga kelgan qadimgi hind va qadimgi xitoy falsafalaridayoq kuzatiladi. borliq xaqidagi qarashlar ayniqsa yunon falsafasida rivojlandi. * yunon olimlarining fikricha borliq yunon olimi falesningfikricha borliqning asosini suv tashkil qiladi pifagor«hamma narsa sondir», degan xulosaga keladi va erning sharsimon ekanligini birinchi bo'lib ta'kidlaydi parmenid birinchi bo'lib borliqni kategoriya sifatida tavsifladi va maxsus falsafiy tahlil predmetiga aylantirdi yunon olimi anaksimenning fikriga ko'ra hamma narsani havo boshqaradi demokrit va levkipp atomlarni muayyan modda sifatida tavsiflab, ularni «bo'shliq» - yo'qlikka zid o'laroq, «to'la» yoki «qattiq» borliq bilan tenglashtirgan ksenofan hamma narsa er va suvdan vujudga …

3 / 27

harakat qiladi * yo'qlik borliqni inkor etadi va narsa, jism, hodisa, ong o'zligini yo'qotgan holatda «yo'qlik» atamasi ishlatiladi. borliq falsafiy kategoriya sifatida dunyoni uning butun rang-barangligi va turli-tuman namoyon bo'lish shakllari bilan yaxlit aks ettirish imkonini beradi. borliq va yo'qlik o'rtasida dialektik o'zaro aloqa mavjud. o'tgan zamondagi borliq yo'qlikdir. borliq doim hozirgi zamonda mavjud bo'ladi, u faqat hozirgi zamonda o'zini namoyon etadi. * borliq shakllari ijtimoiy borliq inson borlig'i tabiat borlig'i notirik tabiat borlig'i ma'naviy borliq * borliqning asosiy shakllari: moddiy borliq – tabiat va atrof olamdagi moddiy (masofa, massa, hajm, zichlikka ega bo'lgan) jismlar, narsalar, hodisalarning mavjudligi ideal borliq – idealning mustaqil reallik sifatida individuallashgan ruhiy borliq va ob'ektivlashgan (individdan tashqaridagi) ruhiy borliq ko'rinishida mavjudligi inson borlig'i – insonning moddiy va ruhiy (ideal) birligi sifatida mavjudligi, insonning o'z-o'zicha borligi va uning moddiy dunyoda borligi ijtimoiy borliq – insonning jamiyatda borligi va jamiyatning borligi (hayotning mavjudligi, rivojlanishi) noumenal borliq (“noumen” …

4 / 27

amda tartibsizlik tomon yuz tutgan. hozirgi zamon postmodern falsafasi mantiqan tugallangan shaklda borliqni ham, sub'ektni ham inkor etadi. * borliqning intihosi - apokalipsis, isyon, nomuayyanlik va spontan- lik - postmodernizmning eng keng tarqalgan mavzularidan biridir. «vaziyat aloqa qiluvchilarning cheksiz miqdori yuklangan, dastlabki signalni farqlash va aniq adresatni aniqlash mumkin bo'lmagan cheksiz kompyuterni eslatadi jamiyat tushunchasi jamiyat fanga ma'lum tizimlar orasida eng murakkabi bo'lib, uni o'rganish jiddiy qiyinchiliklar tug'diradi. jamiyat hayoti juda faol bo'lib, har bir xalq o'zining alohida, betakror tarixiga ega. jamiyat hayotining barcha jarayonlari bir-biri bilan shu darajada uzviy bog'liqki, ba'zan turli vaziyatlarda belgilovchi va belgilanuvchi jarayonlar o'rin almashadi. tarixiy jarayonda tasodiflar va sub'ektiv omil ayniqsa muhim rol o'ynaydi madaniy-tarixiy tiplar g'oyasi xix asrda madaniy-tarixiy tiplar nazariyasi vujudga keldi. madaniy-tarixiy tiplar tushunchasi sotsiologiyaga n.ya.danilevskiy tomonidan kiritilgan bo'lib, u tarixni «o'ziga xos tsivilizatsiyalar»ning o'zaro munosabatlari sifatida tasavvur qilgan. bu tsivilizatsiyalarning rivojlanishi etnik guruhlarning til jihatidan birligi va tsivilizatsiyani tashkil etadigan …

5 / 27

larini qondirishga qaratilgan faoliyati bilan belgilana- digan bir-biri va jamiyat bilan o'zaro munosabatlari natija- sida vujudga keladigan integral yaxlitlik sifatida qaragan. p.a.sorokin jamiyatni gorizontal, vertikal yo'nalishlarda va fluktuatsiya (tebranish) tarzida murakkab harakatda bo'lgan ijtimoiy-madaniy tizimlarning rang-barangligini tan olish nuqtai nazaridan tavsiflagan. p.a.sorokin sotsiologiyasida o'tmish va hozirgi sotsiologiya fanining muhim g'oyalari uyg'un birlikda jamlangan va ifodalangan. jamiyat tushunchasi jamiyat- ning vujudga kelishiga doir qarashlar jamiyatning vujudga kelishi haqida ajdodlarimiz hayotining arxeologlar topgan va odamlarning ko'plab avlodlari bosib o'tgan murakkab va fojialarga to'la tarixiy yo'ldan dalolat beradigan izlarga qarab xulosa chiqarish mumkin. shunga qaramay inson va jamiyat kelib chiqishining to'liq manzarasi fanda hanuzgacha yaratilmagan.jamiyat kelib chiqishining diniy talqini ham (u o'z mifologiyasini haqiqat deb tan olishni talab qiladi), idealistik kontseptsiya (o'zining spekulyativligi tufayli) va materializm (ilmiy dalillar etarli emasligi bois) ham asosli e'tirozlar uyg'otadi. kant materializmdan inson ruhining tabiatini tushuntiruvchi tamoyil sifatida foydalanish hech qachon mumkin emas, deganida, ma'lum ma'noda haq edi. …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "borliq falsafasi"

ontologiya-borliq falsafasi * borliq falsafasi borliq va ontologiya.falsafa tarixida borliq muammosi materiya va uning atributlari, mavjudlik shakllari ijtimoiy ekologiya muammolari. biosfera va noosfera. o'zbekistonda tabiat va jamiyatni muhofaza qilish amaliyoti jamiyat tushunchasi va uning kelib chiqishi haqidagi ta'limotlar. ong tabiati, tuzilishi va elementlari. hayot ma'nosi va unda insonning vazifasi * * ontologiya – falsafaning borliq muammosini o'rganuvchi asosiy bo'limlaridan biri, borliq muammosi esa, falsafaning bosh muammolaridan biri. falsafaning paydo bo'lishi aynan borliq muammosini o'rganishdan boshlangan. qadimgi hind, xitoy, antik falsafa birinchi navbatda ontologiya bilan qiziqqan, borliq mohiyatini anglashga harakat qilgan. borliq – bu real mavjud, o'z ichiga barcha ji...

This file contains 27 pages in PPT format (2.1 MB). To download "borliq falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: borliq falsafasi PPT 27 pages Free download Telegram