ekologiya

PPTX 12 pages 977.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 977.9 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

prezentatsiya powerpoint o'zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti “energiya ta'minlash tizimlari” kafedrasi “ekologiya” fanidan mustaqil ish bajardi:aktsktta'lim yo'nalishi ely003-2guruh abduqahhorva ziyoda atavullayeva gulzoda xolmatova shirinabonu qabul qildi:rahmonova gulnora orol dengizi muammosi reja: l.kirish ii.asosiy qism: 1 orol dengizi 2 orol dengizining ekologik ahvoli 3 orol fojiasi. orol dengizini qurish sababi. iii.xulosa. iv.foydalanilgan adabiyotlar. orol dengizi (qoz. aral teңіzі, aral tengizi, qor. aral tenʼizi) oʻrta osiyoda joylashgan yopiq suv havzasidir. shimoldan qozogʻiston, janubdan qoraqalpogʻiston (oʻzbekiston) yerlari bilan oʻralgan. 1960-yillargacha maydoni 68,000 km2 boʻlib, dunyoda kattaligi boʻyicha toʻrtinchi koʻl boʻlgan. biroq, uni taʼminlovchi amudaryo va sirdaryo suvlarining koʻp miqdorda irrigatsiyaga sarflanishi uning hajmini keskin kamaytira boshladi. 2007-yilga kelib, orol dengizi maydoni 50 yil avvalgiga nisbatan 90 % qismini yoʻqotib, uchta alohida koʻlga aylandi.[2] shoʻrlik oshishi orol dengizi va atrofidagi nabotot va hayvonot qirilishiga sabab boʻldi. mahalliy iqlim oʻzgardi; yoz issiqroq, qish esa quruq …

2 / 12

m atrofida oʻzgarib turgan. havzasining kattaligi uchun dengiz deb atalgan. orol dengizi yuqori pliotsenda yer poʻstining egilgan yeridagi botiqda hosil boʻlgan. tubining relyefi (gʻarbiy qismini hisobga olmaganda) tekis. orol dengizida juda koʻp yarim orol va qoʻltiqlar boʻlgan. shimol qirgʻoklarida eng katta qoʻltiqlaridan chernishev, paskevich, sarichigʻanoq, perovskiy, janubi-sharqiy va sharqiy qirgʻoqlarida tushbas, ashshibas, oqsagʻa, suluv va boshqa, amudaryo bilan sirdaryo quyiladigan joylarida ajiboy, tolliq, jiltirbas qoʻltiklari, qulonli va moʻynoq yirik yarim orollari boʻlgan. orol dengizida qadimdan suv sathi goh koʻtarilib, goh pasayib turgani ma'lum. keyingi geologik davrda sariqamish va oʻzboʻy orqali orol dengizi suvi vaqt-vaqti bilan kaspiyga quyilgan, suv sathi ancha baland boʻlib, jan.vajan.-sharqidagi bir necha ming km² maydonli sohil suv ostida boʻlgan. orol dengizi unchalik chuqur emas. chuqur joylari orol dengizining gʻarbiy qismida. qoraqalpogʻistonning shimoliy qismi ustyurt tegisligi yonida chuqurligi 69 m gacha yetgan. orol dengizi va orol boʻyi hududi maʼmuriy jihatdan oʻzbekiston (qoraqalpogʻiston) va qozogʻiston hududida joylashgan. orol dengizining …

3 / 12

ekin maydonlarining kengaytirilishi, amudaryo va sirdaryo suvlarining sugʻorishga ishlatilishi tufayli keskin kamaya boshlagan. oʻtgan 40 yildan koʻproq vaqt davomida orol dengizining maydoni deyarli 4-marta, suv sathi 1,8-marta, undagi suv hajmi 9-martaga yaqin kamaydi. dengiz suvining shoʻrlanishi 9-10 g/l dan 70-84 g/l gacha ortdi. hozirgi kunda dengiz chuqurligining kamayishi yiliga 80-110 sm ni tashkil etadi. oʻtgan 40 yil mobaynida qirgʻoq chizigʻi 80–100 km pasaygan. buning oqibatida 4,5 mln gektardan oshiqroq dengiz tubi ochilib qoldi. hozirgi kunda orol dengizi uch qismga boʻlinib ketgan. uning sayoz kichik shimoliy qismining suvi kuchsiz minerallashgan (8-13 g/l), birmuncha kattaroq sayoz sharqiy qismi ancha kuchli shoʻrlangan (68-72 g/l). orol dengizi asosan amudaryo va sirdaryodan suv oladi. soʻngi yillarda sirdaryo suvi suv omborlarini toʻldirishga va sugʻorishga foydalanilishi tufayli orol dengiziga etib bormaydigan boʻldi. amudaryo va uning irmoqlarida suv omborlari qurilib, koʻp miqdordagi suv kanallar orqali ekin dalalariga oqiza boshlandi. buning oqibatida zarafshon, surxondaryo va qashqadaryo amudaryoga etib bormaydigan …

4 / 12

q aholi yashaydigan hududda „orol fojiasi“ deb atalgan global ekologik halokatni paydo qildi. orol dengizi oʻrnida paydo boʻlgan orolqum mayda tuz va tuproq zarrachalari bilan qoplangan. shamol esganida tuz va tuproq zarrachalaridan iborat chang havoga koʻtarilib, uzoq masofalarga tarqaladi. ayrim maʼlumotlarga qaraganda qoraqalpogʻiston respublikasidagi sugʻoriladigan maydonlarning har gektariga bir yil davomida 250 kg, ayrim hududlarda 500 kg gacha tuzli chang yogʻiladi. qurigan dengiz tubidan bir yil davomida 15 mln dan 75 mln tonnagacha chang koʻtarilishi mumkin. tuzli chang toʻfonlarning kengligi 40 km ga; uzunligi 400 km ga etadi. tuzli chang orolqumdan oʻnlab, hatto yuzlab km masofaga tarqalib, tabiiy oʻtloqlar, vohalardagi ekinlar, bogʻlar, shaharlar va qishloqlar ustiga yogʻiladi. orol changi hatto tyanshan va pomir togʻlari choʻqqilaridagi muzliklarga ham etib borib, u yerdagi muzliklarning erishini tezlashtirib yuborgan. choʻllanish va shoʻrlanishning tezlashuvi oqibatida soʻnggi yillarda 50 ming gektarga yaqin ekin maydoni qishloq xoʻjaligida foydalanishga yaroqsiz boʻlib qoldi. noqulay ekologik vaziyat qishloq xoʻjalik ekinlari …

5 / 12

iladi. qurigan dengiz tubidan bir yil davomida 15 mln dan 75 mln tonnagacha chang koʻtarilishi mumkin. tuzli chang toʻfonlarning kengligi 40 km ga; uzunligi 400 km ga etadi. tuzli chang orolqumdan oʻnlab, hatto yuzlab km masofaga tarqalib, tabiiy oʻtloqlar, vohalardagi ekinlar, bogʻlar, shaharlar va qishloqlar ustiga yogʻiladi. orol changi hatto tyanshan va pomir togʻlari choʻqqilaridagi muzliklarga ham etib borib, u yerdagi muzliklarning erishini tezlashtirib yuborgan. qadimda amudaryo uzboy orqali kaspiyga, toʻrgʻay daryosi esa orol dengiziga quyilgan. orol dengizi 1573-yilgacha kaspiy dengizi bilan bogʻlanib boʻlgan. paleontologlar orol dengizi qirgʻoqlaridan kit, akula va dengizda yashaydigan qizil baliq qoldiqlarini topishgan. 1850-yilda rossiya buyurtmasi asosida shvesiyada qurilgan paroxod orol dengiziga tushirilgan. 1965-yilgacha aralsk, moʻynoq, xoʻjayli, chorjoʻy oʻrtasida yoʻlovchi va yuk tashuvchi paroxodlar qatnagan. 20 asr oʻrtalarida orol boʻyida 10 ta baliq zavodi va baliq konservalash kombinati ishlab turgan, orol dengizidan yiliga 450 ming sentnergacha baliq ovlangan. 1981-yilda amudaryoda kema va parom qatnovi toʻxtatilgan. orol …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekologiya"

prezentatsiya powerpoint o'zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti “energiya ta'minlash tizimlari” kafedrasi “ekologiya” fanidan mustaqil ish bajardi:aktsktta'lim yo'nalishi ely003-2guruh abduqahhorva ziyoda atavullayeva gulzoda xolmatova shirinabonu qabul qildi:rahmonova gulnora orol dengizi muammosi reja: l.kirish ii.asosiy qism: 1 orol dengizi 2 orol dengizining ekologik ahvoli 3 orol fojiasi. orol dengizini qurish sababi. iii.xulosa. iv.foydalanilgan adabiyotlar. orol dengizi (qoz. aral teңіzі, aral tengizi, qor. aral tenʼizi) oʻrta osiyoda joylashgan yopiq suv havzasidir. shimoldan qozogʻiston, janubdan qoraqalpogʻiston (oʻzbekiston) yerlari bilan oʻralga...

This file contains 12 pages in PPTX format (977.9 KB). To download "ekologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: ekologiya PPTX 12 pages Free download Telegram