suvni muhofaza qilish va suv resurslaridan oqilona foydalanish muammolari

DOCX 10 стр. 572,2 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 572,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

o`zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mavzu: suvni muhofaza qilish va suv resurslaridan oqilona foydalanish muammolari. tekshirdi: rahmonova gulnora topshirdi: rahimova munisa suvni muhofaza qilish va suv resurslaridan oqilona foydalanish muammolari. suv hayot manbai ekanligini faqat issiq va o‘ta issiq, quruq iqlim sharoitidagina to‘la tasavvur etish mumkin. xalq iborasi bilan aytganda: qayerda suv paydo bo‘lsa, o‘sha yerda hayot boshlanadi, suv tugagan yerda esa hayot ham tugaydi. shuning uchun ham qadim zamonlardan boshlab o‘lkamizda suvga hurmat, uni e’zozlash, isrofgarchiligiga va ifloslanishiga yo‘l qo‘ymaslik ruhi hukm surgan. shu bilan birga «suvday serob bo‘l», «oldingdan oqqan suvning qadri yo‘q» va shu kabi iboralar ma’lum sharoit va davrda o‘z «xizmatini» o‘tagan. ayniqsa, asrimizning 50-yillarida «tabiatni xalq izmiga bo‘ysundirish» uchun boshlangan kurash o‘ziga xos hayot maktabi bo‘ldi va muhim xulosalarga olib keldi. ular ichida eng muhimi, suv boyliklarining cheklanganligini, ularga ortiqcha miqdorda iflos suv tashlanmagandagina o‘z sifatini saqlab qolishi …

2 / 10

adi. butun yetishtiriladigan mahsulotning 40 foizi sug‘oriladigan yerlardan olinadi. qishloq xo‘jaligida 70 foizga yaqin daryo, ko‘l va yer osti suvlaridan foydalaniladi, qolgan 30 foizi sanoat va maishiy xizmatda ishlatiladi. qurg‘oqchil hududlarda 90 foiz suvlar qishloq xo‘jaligida foydalaniladi (lors krister lundin va boshq., 2003 y.). orol dengizi havzasida hozirda qariyb 30 mln. aholi, 7,3 mln. gektar sug‘oriladigan yer mavjud. havzada sug‘orishga yaroqli yer maydoni 60 mln. gektarga yaqin bo‘lib, mavjud suv boyligi juda borsa 10 mln. gektar yerni sug‘orishga yetadi, xolos. 1980-yilga kelib, yer sharida 4,5 mlrd.ga yaqin aholi bo‘lgan, ulardan 1,5 mlrd.ga yaqini sifatli ichimlik suvi bilan ta’minlangan emas, natijada bir kecha-kunduzda ichishga yaroqsiz suv iste’mol qilish natijasida 30 mingga yaqin kishi halok bo‘layotgani aniqlangan. orol havzasi va shu jumladan, 0 ‘zbekiston hududi ham bundan mustasno emas. 0 ‘tgan davrda yo‘l qo‘yilgan xatolar natijasida amudaryo suvi termiz shahridan surxondaryo - janubiy surxon suv omboridan, qashqadaryo chim qishlog‘idan, zarafshon daryosi samarqand …

3 / 10

slaridan oqilona (mukammal) foydalanish va tabiat muhofazasiga katta e’tibor berilmoqda. bir qator hududlarda suv resurslarining tugab qolishi, daryo, ko‘l, ichki havzalaming taqdiri kishilarni jiddiy xavotirga solmoqda. mavjud suv muammolari yetarli darajada ilmiy asoslanmaganligini alohida ta’kidlash lozim. hozirgi kunda suv muammolari eng asosiy va murakkab ilmiytexnik muammolardan biri hisoblanadi. shu sohada yunesko tomonidan keng xalqaro gidrologik dastur tuzilgan bo‘lib, bu dastumi amalga oshirish uchun yuzdan ortiq mamlakatlardan olimlar ishtirok etishmoqda. mdh mamlakatlarida ham suv iste’molining va oqova suvlar hajmining jadal sur‘atlar bilan oshib ketishi sababli oxirgi yillarda suv tanqisligi ancha murakkablashgan. biroq xalq xo‘jaligining rivojlanishi rejalashtirilgan mamlakatlarda mavjud muammolarni yechish mumkin. bu esa bir necha yillarga mo‘ijallangan katta xarajatlar evaziga rejalashtirilgan kuchni talab etadi. hozirgi paytda 0 ‘zbekiston respublikasida suv resurslaridan mukammal foydalanish bilan bog‘liq masalalar katta ahamiyat kasb etmoqda. ko‘p yillar mobaynida yirik gidrotugun qurilishlari amalga oshirilib, uning asosiy qismlari gidroenergetika, suv ta’minoti, sug‘orish va boshqa suv xo‘jaligi majmuasi qatnashuvchilarining …

4 / 10

hda ularning suv resurslaridan mukammal foydalanish va tabiatni muhofaza qilishga oid barcha xususiyatlami bilish zarur hisoblanadi. tabiat va jamiyatda suv va uning ahamiyati to‘g‘risida juda ko‘p yoziigan. antuan dc sent ekzyupcri «suv dunyoda eng bebaho boylikdir» deb aytgan edi. bu haqiqatan ham shunday. nima uchun suv muammosi paydo bo‘lgan, uni hal qilish yomlari nimalardan iborat degan savol tug‘iladi? suv resurslaridan mukammal foydalanish va muhofaza qilish fani xuddi shu savollarga to‘liq javob beradi. bu fanning asosiy maqsadi tadqiqot olib borilayotgan hududlardagi mavjud suv resurslari va suv iste’molchilarini tadqiqot yili, yaqin va istiqbol davrlar uchun baholashdan iborat. suv resurslaridan mukammal foydalanish va muhofaza qilish fanining rivojlanish tarixi bu fan nimaga bag‘ishlangan? odamzotni suv bilan kelajakda ta’minlash qanday ahvolda? dunyoda suv qurilishi tarixi qariyb 6 ming yilni tashkii qilib, shundan 4 ming yili eramizgacha bo‘lgan davrdagi suvdan foydalanishni tashkii qiladi. asrimizning 50-yillarigacha «suv resurslari cheksiz, u tugamaydigan tabiiy resurs, undan xohlagancha foydalanish mumkin, …

5 / 10

noat mutaxassis va olimlaming hisoblari bo‘yicha, sayyoramiz yer usti suv resurslari bilan 450 mln. gektar yerni sug‘orish mumkin ekan, qolgan 50 mln. gektar yerlami yer osti suvlari bilan sug‘orish mumkinligi qayd etiladi. uchinchi sabab - tabiatdagi mavjud suvlaming sifati tabiiy va ayniqsa, sun’iy omillar ta’sirida buzilayotganligidir. jumladan, aholi yashash joylarining kanalizatsiya tarmog‘i bilan va oqova suvlarni tozalash inshootlari bilan yetarli darajada jihozlanmaganligidir. bundan tashqari, xalq xo‘jaligining ko‘pgina tarmoqlaridan shakllanayotgan oqova suvlar to‘liq tozalanmasdan yoki umuman tozalanmasdan suv muhitiga tashlanmoqda. ayniqsa, sug‘oriladigan dehqonchilik yerlaridan chiqayotgan zovur-tashlama suvlar hamda chorvachilik fermalari yoki majmualaridan chiqarilayotgan oqova suvlarning suv manbalariga tozalamasdan tashlanayotganligi, suv resurslarining oqova suvlari va chiqindilar bilan ifloslanib, bulg‘anib zaharlanishi natijasida sifatining buzilayotgani mamlakat xo‘jaligiga va iqtisodiyotiga juda katta ijtimoiy va iqtisodiy zarar keltirmoqda. undan tashqari bu manbalardagi ifloslangan suv kommunal-maishiy, sanoat suv ta’minoti va sug‘orish uchun yaroqsizligi bilan ta’riflanadi. ifloslangan daryolar va suv havzalari sport musobaqalarini o‘tkazish va dam olishni tashkillashtirish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "suvni muhofaza qilish va suv resurslaridan oqilona foydalanish muammolari"

o`zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mavzu: suvni muhofaza qilish va suv resurslaridan oqilona foydalanish muammolari. tekshirdi: rahmonova gulnora topshirdi: rahimova munisa suvni muhofaza qilish va suv resurslaridan oqilona foydalanish muammolari. suv hayot manbai ekanligini faqat issiq va o‘ta issiq, quruq iqlim sharoitidagina to‘la tasavvur etish mumkin. xalq iborasi bilan aytganda: qayerda suv paydo bo‘lsa, o‘sha yerda hayot boshlanadi, suv tugagan yerda esa hayot ham tugaydi. shuning uchun ham qadim zamonlardan boshlab o‘lkamizda suvga hurmat, uni e’zozlash, isrofgarchiligiga va ifloslanishiga yo‘l qo‘ymaslik ruhi hukm surgan. shu bilan birga «suvday serob bo‘l», «oldingdan oqqan suvning ...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (572,2 КБ). Чтобы скачать "suvni muhofaza qilish va suv resurslaridan oqilona foydalanish muammolari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: suvni muhofaza qilish va suv re… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram