byudjet tuzish va ijro etish jarayonini nazorat qilish

DOCX 13 pages 57.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 57.7 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

15-mavzu. byudjetni tuzish va ijro etish jarayonini nazorat qilish. reja: 15.1. byudjetni tuzish jarayonida moliya organlari faoliyatini taftish etishning asosiy vazifalari. 15.2. byudjetni tuzish bo’yicha taftishning sub’ektlari, ob’ektlari va predmeti. 15.3. byudjet bo’g’inlari o’rtasidagi o’zaro hisob-kitoblar bo’yicha, byudjet ssudalarini berishi bo’yicha operatsiyalarning qonuniyligini tekshirish. tayanch iboralar: byudjet jarayoni, byudjetni tuzish, byudjet loyihasi, byudjet ijrosi, nazorat, byudjet intizomi, byudjet hisoboti. 15.1. byudjetni tuzish jarayonida moliya organlari faoliyatini taftish etishning asosiy vazifalari. davlat byudjeti davlat moliyasi tizimida markaziy o’rinni egallaydi. iqtisodiyot rivojlanishini turli bosqichlarida byudjet davlat siyosatini amalga oshirish quroli, mo’ljallangan dasturlar va tadbirlarni amalga oshirish uchun pul mablag’larini asosiy manbai hisoblanadi. davlat byudjeti, davlat xokimiyatining kundalik masalalarini ham, rivojlanish istiqbollari vazifalarini ham hal etishda katta ahamiyatga egadir. byudjet uch tarkibiy qismdan — xarajat, daromad qismlari va ular balansidan iborat. ya’ni daromadlarning xarajatlarga muvofiqligi qoidasiga amal qilishi lozim. byudjetni shakllantirish avvalo uning xarajat qismini tuzish yo’li bilan yuz beradi, chunki davlat o’zida …

2 / 13

yotni tartibga solish, xo’jalik faoliyatiga ta’sir ko’rsatish shuningdek krizisga qarshi chora-tadbirlarni amalga oshirishning qudratli vositasi hamdir. hozirgi davlat byudjeti uning butun xilma-xil funktsiyalarini aks ettiradigan murakkab, ko’p ko’rinishli xujjat hisoblanadi. avvalo byudjetda davlat xarajatlari va daromadlari tartibi o’z aksini topadi. xarajatlar byudjet qurollarining sarflanish yo’nalishlari va maqsadlarini ko’rsatadi. xarajat moddalarining ahamiyati juda muhim, chunki ularning qanchalik maqsadga muvofiqligiga mazkur davlat soliq to’lovchilari zimmasiga yuklatiladigan soliq yukiga bog’liq bo’ladi. bundan shu narsa ravshanki, mazkur aniq davrda amal qiladigan soliqlar tizimi (soliq miqdori, ularni stavkalari, soliq solinadigan baza) davlat byudjetida xarajatlarning qanday moddalari ko’zda tutilganiga va ularni qoplash uchun qancha miqdorda mablag’lar zarurligiga to’la ravishda bog’liqdir. iqtisodiyotni ishlab chiqarish sektorlari faoliyati uchun eng qulay shart-sharoitlarini yaratish bilan bog’liq xarajatlar davlat xarajatlarining eng muhim moddalari qatoriga kiradi. ijtimoiy infratuzilma ob’ektlarini barpo etishga doir, birinchi navbatda ta’lim va sog’liqni saqlash xarajatlari ham borgan sari ko’proq o’rin egallamoqda. mahalliy byudjetlar davlat moliya tizimining muhim tarkibiy …

3 / 13

suveren davlat maqomiga ega bo’ldi. o’zbekistonning mahalliy davlat xokimiyat idoralari - viloyatlar, shahar va tumanlar bilan o’zaro munosabatlari yangicha iqtisodiy asoslarda qayta tashkil etildi. respublika o’z daromadlarini mustaqil tasarruf etadigan, o’z xarajatlarini to’la-to’kis o’zi qoplaydigan bo’lib qoldi. bularning hammasi davlatning zaruriy xususiyati sanaluvchi byudjet va byudjet jarayonida o’z aksini topmasligi mumkin emas edi. jumladan, sobiq ittifoq davlat byudjetidan farq qilib, o’zbekiston respublikasi byudjeti davlatning yagona pul jamg’armasi hisoblanmaydi. o’zbekiston respublikasi fuqarolik kodeksining 213-moddasiga muvofiq, davlat mulki respublika mulki va ma’muriy-xududiy tuzilmalar mulki (munitsipial mulk)dan iborat. shu tufayli mahalliy davlat idoralari byudjeti ham mustaqil bo’lib, yuqori turuvchi davlat idoralari byudjetining tarkibiy qismi hisoblanmaydi. ammo bu narsa markazlashtirilgan holda byudjet masalalariga yondoshishlikni istisno qilmaydi. shunga e’tiborni qaratishni istar edikki, byudjet tizimini nisbatan boshqacharoq ta’rifga asoslanuvchi munosabatlar sifatida ham qaraydigan mualliflar uchraydi. masalan, o.g. bejaev “iqtisodiy munosabatlar asoslanuvchi, huquq me’yorlari bilan tartibga solib turiluvchi, nodavlat byudjet fondlari byudjetlarini qamrab oluvchi mamlakat hududidagi mavjud …

4 / 13

nilgan iqtisodiy kategoriyalarning mazmuni – ta’rifi keltirilgan. biroq, byudjet intizomi tushunchasi mazmuni – mohiyatiga to’xtanilmagan. mazkur qonun respublikamiz hududidagi byudjet tizimini tartibga solib turish uchun hizmat qilsada, lekin qonunda faqat 38-modda davlat byudjeti ijrosini nazorat qilishga bag’ishlangan bo’lib, byudjet intizomiga e’tibor qaratilmagan va u to’g’risida qonunning hech bir qismida ma’lumot uchratilmaydi. vaholanki, byudjet intizomi tartibini, me’yorini ma’suliyati va javobgarligini qonunan belgilab qo’yish zarur va ahamiyatli hisoblanadi. rossiya federatsiyasida 1998 yil 31 iyulda 145-fz-son bilan qabul qilingan. rossiya federatsiyasining byudjet kodeksi qabul qilingan va amal qilib kelmoqda. o’zbekiston respublikasida ham byudjet tizimini, byudjet va nobyudjet munosabatlarini byudjet ijrosini, byudjet nazoratini, byudjetlararo munosabatlarni, byudjet daramodlarini shakllantirishni, qolaversa byudjet intizomini huquqiy tartibga solib turish imkonini beruvchi umumiy va yagona qonunni – byudjet kodeksining ishlab chiqish va hayotga tadbiq qilish zarur, deb hisoblaymiz. umuman, byudjet nazoratining amaliy ijrosi mustahkamligini ta’minlash uchun uning mukammallashtirilgan huquqiy asosini yaratish lozim. byudjet nazoratini amalga oshirishdan maqsad byudjet mablag’larini …

5 / 13

ashkilotlarni mablag’ bilan ta’minlash mexanizmini soddalashtirish va byudjet mablag’laridan foydalanishda yuqori natijalarga erishish maqsadida mavjud mablag’larni oqilona taqsimlash uchun shart-sharoitlar yaratish; - byudjet tashkilotlari xodimlari mehnatini rag’batlantirish, ular faoliyati samaradorligini oshirish va kadrlarning o’rnashib qolishi uchun shart-sharoitlar yaratishlar orqali olib borilmoqda. bundan tashqari, mablag’ bilan ta’minlash byudjet ijrosi jarayonida xarajatlar ro’yxati va smetasiga kiritiladigan o’zgartirishlarni hisobga olgan holda tegishli yil uchun tasdiqlangan byudjet parametrlariga hamda byudjet tashkilotlarining xarajatlar smetalariga muvofiq tuzilgan byudjet xarajatlarining choraklar bo’yicha taqsimlangan yillik ro’yxatiga binoan amalga oshiriladi. davlatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotini ta’minlashda byudjetdan foydalanish maxsus mezonlar yig’indisi mavjud bo’lishini taqozo etadi. bunday yuridik mezonlar moliya xuquqining mustaqil bo’limini tashkil etadi. byudjet huquqi moliyaviy tizimning tarkibiy bo’lagi sifatida byudjetni vujudga keltirish, taqsimlash xamda foydalanish yuzasidan vujudga keluvchi ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi. 15.2. byudjetni tuzish bo’yicha taftishning sub’ektlari, ob’ektlari va predmeti. byudjet xuquqi mazmuni jumlasiga qo’yidagilar kiradi: - o’zbekiston respublikasining byudjeti tuzilishi va byudjet tizimlari sohasidagi munosabatlar; - o’zbekiston …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "byudjet tuzish va ijro etish jarayonini nazorat qilish"

15-mavzu. byudjetni tuzish va ijro etish jarayonini nazorat qilish. reja: 15.1. byudjetni tuzish jarayonida moliya organlari faoliyatini taftish etishning asosiy vazifalari. 15.2. byudjetni tuzish bo’yicha taftishning sub’ektlari, ob’ektlari va predmeti. 15.3. byudjet bo’g’inlari o’rtasidagi o’zaro hisob-kitoblar bo’yicha, byudjet ssudalarini berishi bo’yicha operatsiyalarning qonuniyligini tekshirish. tayanch iboralar: byudjet jarayoni, byudjetni tuzish, byudjet loyihasi, byudjet ijrosi, nazorat, byudjet intizomi, byudjet hisoboti. 15.1. byudjetni tuzish jarayonida moliya organlari faoliyatini taftish etishning asosiy vazifalari. davlat byudjeti davlat moliyasi tizimida markaziy o’rinni egallaydi. iqtisodiyot rivojlanishini turli bosqichlarida byudjet davlat siyosatini amalga oshirish qur...

This file contains 13 pages in DOCX format (57.7 KB). To download "byudjet tuzish va ijro etish jarayonini nazorat qilish", click the Telegram button on the left.

Tags: byudjet tuzish va ijro etish ja… DOCX 13 pages Free download Telegram