davriy sistemalar va davriy qonun

PPTX 14 pages 858.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 858.7 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

buxoro muhandislik texnalogiyalari instituti yer usti transport tizimlari fakulteti qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalshtirish 806-22 gurux talabasi abdurahmonov qurbonmurodning kimyo fanidan tayyorlagan buxoro muhandislik texnalogiyalari instituti yer usti transport tizimlari fakulteti qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalshtirish 806-22 gurux talabasi abdurahmonov qurbonmurodning kimyo fanidan tayyorlagan mustaqil ishi bmti 2022-2023 mavzu: davriy sistema va davriy qonun. element atomlarining davriy qonuniyatlari reja: bmti 2022-2023 1 kirish. davriy sistemaning yaratilishi. 2 davriy qonun. 3 elementlar va davriy sistema 4 xulosa 1869- yilda rus olimi d.i.mendeleyev kimyoviy elementlarning davriy qonuniga quyidagicha ta’rif berdi: “oddiy jismlarning, shuningdek, elementlar birikmalarining shakli va xossalari elementlar atom massasining qiymatiga davriy ravishda bog‘liq bo‘ladi”. bmti 2022-2023 kimyoviy elementlar davriy sistemasi (boshqa nomlari: davriy jadval, mendeleyev davriy sistemasi) — kimyoviy unsurlarni ularning atom raqami, elektron konfiguratsiyasi va davriy takrorlanuvchi kimyoviy xossalariga asoslangan holda jadval shaklida tasvirlashdir. unsurlar unda atom raqamlari (protonlari soni) oshib borishi tartibida joylashgan. jadvalning standart shakli tepada 18 × 7 kataklardagi asosiy …

2 / 14

mat qiladi. bmti 2022-2023 hozirgi davriy sistemada 7 ta davr, 8 ta gruppadan va 10 ta qatordan tashkil topgan bo‘lib, unda 107 element joylashgan. gorizontal bo'yicha 7 ta davr bor. ulardan i, ii, iii kichik; iv, v, vi va vll katta davrlar deyiladi. ham kichik, ham katta davr elementlarini o‘z ichiga olgan guruhchalar bosh guruhchalar, faqat katta davr elementlarini o‘z ichiga olgan guruhchalar qo‘shimcha guruhchalar deb ataladi. bosh va qo‘shimcha guruhchalar har bir guruh kataklarining chap va o‘ng tomoniga surib yoziladi. masalan i guruhning ishqoriy metallardan iborat vertikal qatori bosh guruhcha, mis, kumush va oltinlar esa qo‘shimcha guruhcha elementlaridir. 1 davrda 2 ta element, ii va iii da 8 tadan, iv va v da 18 tadan, vi da 32 ta, vii da (tugallan-magan) 21 ta element bor. i, i, iii davrlarning har biri faqat birgina qatordan, iv, v, vi davrlarning har biri 2 qatordan tuzilgan. 7-davr esa tugallanmagan davr hisoblanadi. …

3 / 14

ntlik deb xam ataladi. bmti 2022-2023 asosiy guruhda joylashgan o’zgaruvchan valentli elementlarni kislorodli va vodorodli birikmalarida nomoyon qilan valentliklari qiymatalarining yeg’indisi har doim 8 ga tengdir bmti 2022-2023 yadrodan eng oxirgi elektrongacha bo’lgan masofaga atom radiusi deyiladiva r bilan belgilanadi. davrda chapdan o’ngga o’tgan sari atom radiusi kamayadi, guruhda yuqoridan pastga ortadi. ! yadro bilan eng bo’sh bog’langan elektonni uzib chiqarish uchun kerak bo’lgan energiyaga ionlanish energiyasi deyiladi va i bilan belgilanadi. a+i=a++e davrlarda chapdan o’ngga o’tgan sari ionlanish energiyasi ortadi, guruhda yuqoridan pastga kamayadi. davriy qonunning kashf qilinishi va kimyoviy elementlar davriy sistemasining yaratilishi kimyo fanining jadal sur’atlar bilan rivojlanushiga sabab bo’ldi. d.i.mendeleyev o’zi kashf qilgan qonun asosida fanga noma’lum bo’lgan elementlar mavjud ekanligini bashorat qilib, ularga davriy sistemadan bo’sh joy qoldirdi. d.i.mendeleyev bir qator kimyoviy elementlarning nisbiy atom massalarini aniqlashda yo’l qo’yilgan xatolarni davriy sistemaga asoslangan holda tuzatdi. davriy qonun atom tuzilishining hozirgi nazariyasini ishlab chiqishga katta ta’sir …

4 / 14

malumotlar kimiyogarlar oldiga barcha elementlar gurupalariga ajratish vazifasini qo’ydi va 1789 yilda a.luvuazyev kimiyo elemenylarining birinchi klasifikatsiyasini yaratdi u barcha oddiy moddalarni 4 guruppaga (metelmasslar ,metallar, kislota radikallri va “yerlar ” ya’ni” oksidlar ) ajratdi bmti 2022-2023 kimyoviy elementning davriy sitemadagi o`rni uning atom tuzu-lishi va xossalariga bog`liq. radioaktivlikni o`rganish (m.skladovskaya-kyuri, p.kyuri, e.rezerford) kimyoviy element atomi murakkab sistema ekanligini ko`rsatdi. atom musbat zaryadga ega bo`lgan yadrodan va uning at-rofida harakatlanuvchi elektronlardan iborat (elektron (e-)9,1.10-31 kg massaga va 1,6.10-19 kl manfiy elektr zaryadiga ega). atomdagi elek-tronlar to`plami qobiq deb ataladi. atom elektroneytral zarra, demak, atom elektron qobig`dagi elektronlar soni yadro zaryadiga yoki davriy sistemadagi element tartib taqamiga (z) tengdir. yadro zaryadi uning tarkibiga kiruvchi proton va neytronlardan iborat (proton (p) 1 a.m.b. massaga va +1 zaryadga ega zarra; neyt-ron (n) proton massasiga ega elektroneytral zarra). yadro zaryadi uning tarkibiga kiruvchi protonlar soni bilan belgilanadi, demeak, atom yadrosidagi protonlar soni elementlarning davriy …

5 / 14

irinchi joylashadi; li, be, b, c, n, o, f, ne elementlari atomlari ikkita elektron pog`onaga ega va ular ikkinchi davrda joyla-shadi va h.k. element atomlari tashqi elektron pog`onasida sakkizta-dan ortiq elektron bo`lmaydi, davriy sistemada sakkizta guruh bor. har bir guruh bosh va qo`shimcha guruhchaga bo`linadi. bosh guruh-chalrdagi elementlar atomlari tashqi elektron pog`onalaridagi elek-tronlar soni guruh raqamiga teng. 1. davr boshlanishi yangi elektron pog`ona tashkil bo`lishi bilan mos keladi. har bir davr ishqoriy metall bilan bosh-lanib inert gaz bilan tugaydi. ularda tashqi pog`ona 8 ta elektronlardan ibaorat va ns2np6 (n – bosh kvant soni) sim-volikasiga ega. 2. bosh va yonaki guruhchalar elementlari elektron pog`ona-lari to`lib boorish bilan farqlanadi. bosh guruhchalardagi barcha elementlarda tashqi p-pog`onachalar (iii va iv gu-ruh p-elementlari) to`lib boradi. uchta dekadadan (sc-zn, y-cd, la-hg) iborat birinchi yonaki guruhchalarda ichki d-elementlar deb ataladi. lantanoid va aktnoidlar ikkinchi yonaki guruhchalarida yanada ichkariroq bo`lgan f-pog`o-nachalar to`lishi ro`y beradi va ular f-elementlar deb …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davriy sistemalar va davriy qonun"

buxoro muhandislik texnalogiyalari instituti yer usti transport tizimlari fakulteti qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalshtirish 806-22 gurux talabasi abdurahmonov qurbonmurodning kimyo fanidan tayyorlagan buxoro muhandislik texnalogiyalari instituti yer usti transport tizimlari fakulteti qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalshtirish 806-22 gurux talabasi abdurahmonov qurbonmurodning kimyo fanidan tayyorlagan mustaqil ishi bmti 2022-2023 mavzu: davriy sistema va davriy qonun. element atomlarining davriy qonuniyatlari reja: bmti 2022-2023 1 kirish. davriy sistemaning yaratilishi. 2 davriy qonun. 3 elementlar va davriy sistema 4 xulosa 1869- yilda rus olimi d.i.mendeleyev kimyoviy elementlarning davriy qonuniga quyidagicha ta’rif berdi: “oddiy jismlarning, shuningdek, elementlar birikmalarining s...

This file contains 14 pages in PPTX format (858.7 KB). To download "davriy sistemalar va davriy qonun", click the Telegram button on the left.

Tags: davriy sistemalar va davriy qon… PPTX 14 pages Free download Telegram