litosferanimuhofazaqilish

PPTX 14 pages 1.8 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish guruh:003 bajardi: sultanova s shayzoqova m odilova m tekshirdi:rahmonova gulnora sadirovna mavzu: litosferani muhofaza qilish reja: litosferaning ifloslanishining asosiy manbalari litosferani muhofaza qilish yer resurslarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish xulosa foydalanilgan adbiyotlar litosfera yuzasi kuchli antropogen ta'sirga ega: eroziya, sho'rlanish, qazib olish, sanoat va maishiy chiqindilar bilan ifloslanishi, sirtga mexanik shikastlanishlar va boshqalar. tuproq ifloslanishining asosiy manbalari - litosferaning yuqori qatlami quyidagilar: 1.uy-joy kommunal xo'jaligi boshqarmasi (maishiy axlat, oziq-ovqat chiqindilari, qurilish va boshqa axlat), 2.sanoat chiqindilari: rangli va og'ir metallar, siyanidlar, mishyak, berilliy, benzol va fenol birikmalari (plastmassa va sun'iy tolalarni ishlab chiqarishda), fenollar, metanol, turpentin (pulpa va qog'oz sanoatida), 3.issiqlik energetikasi: yondirilgan ko'mir, kuyikish, oltingugurt oksidi (tuproqda), 4. o'g'itlar va pestitsidlar, 5. transport - moddalar aylanishida ishtirok etadigan azot va qo'rg'oshin oksidlari, uglevodorodlar tuproq va o'simliklarga intensiv ravishda …

2 / 14

. har yili 4 ming kub kilometrdan ko'proq qazib olinadi. tarkibida metall bo'lgan jinslar va yillik o'sish 3%. tuproqqa kiradigan boshqa metall manbalar: korroziyasi tuproqdagi 10% metalning tarqalishiga olib keladigan tayyor metall konstruktsiyalarning aşınması. mutaxassislarning fikriga ko'ra, 21-asrning o'rtalarida yuz bergan bu jarayonlar tuproqdagi ba'zi metallarning tarkibini 10-100 baravar yoki undan ko'proq ko'payishiga olib keladi. minimal hisob-kitoblarga ko'ra, har yili 122 ming tonna rux, 89 ming tonna qo'rg'oshin, 12 ming tonna nikel, 1,5 ming tonna molibden, 765 tonna kobalt, 30,5 tonna simob sayyora yuzasiga tashlanadi. atmosfera va gidrosferadan farqli o'laroq, o'z-o'zini tozalash jarayoni litosferada deyarli sodir bo'lmaydi, toksikantlar asta-sekin tuproqda to'planib, uning kimyoviy tarkibini o'zgartiradi va litosfera va biosfera o'rtasidagi munosabatlarni buzadi. trofik zanjirlarga ko'ra, ular o'simliklar va hayvonlarning organizmlariga, shuningdek, odamlarga kirib, turli xil jiddiy, hatto genetik kasalliklarni keltirib chiqaradi. litosfera – yerning tosh qobig’i 3 ga yer po’sti, mantiya va yadroga bo’linadi. yerning ichki qismidagi yadro 2 ga …

3 / 14

tubida ular uchramaydi. granit va okean cho'kindilari qobigʻi ostida bazal’t qobigʻi joylashgandir. uning qalinligi okean tubida 5–7 km va quruqlikda 20–30 km ga boradi. yerning tosh oʻrami satxining tashqi tuzilishiga rel’ef deyiladi. rel’efning shakllanishi uning yoshini, morfologik tuzilishini, oʻzgarishi va tarqalishi qonuniyatlarini gemorfologiya fanini oʻrganadi[1][2]. yer sathining tuzilishi, tarixiy taraqqiyoti, unda hayotning rivojlanishi asosan yerning ichki qismida vujudga keladigan tektonik jarayonlarga va iqlimga bogʻliqdir. yerning muz qoplamagan quruqlik satxi 133,4 mln km boʻlib, uning 55,7 mln km2 tropik, 24,3 mln km2 subtropik, 22,5 mln km2 mo'’tadil, 21,2 mln km2 qutb mintaqalariga to'gʻri keladi. quruqlikning 10-11 % i dehqonchilikda va 20 % i yaylovlar oʻrnida ishlatiladi. dunyo aholisi jon boshiga 0,4 gektar dehqonchilik qiladigan yer to'gʻri keladi. yer tekis, namlik va harorati yetarli boʻlgan gil, togʻ jinslaridan tashkil topgan boʻlsa, u yerda oʻsimlik, hasharotlar va mikroorganik qoldiq chiqindilariga boyib, tuproq qatlamining hosil boʻlishi tezlashadi. tuproq qatlamining qalinligi taxminan 1-3 metr boʻlib, …

4 / 14

ng oʻziga xos tuproqlari, oʻsimlik turlari va hayvonot dunyosi rivojlanadi. 1-rasmyer litosferasining tektonik taxtasi 2-rasm. litosferaning turli qismlari litosferaning ifloslanishining asosiy manbalari litosfera holatining ko'rsatkichi insonning iqtisodiy faoliyatiga bog'liq. uning litosfera resurslarini ishlatishiga ta'siri yer yuzini o'zgartiradi va qaytarilmas jarayonlarga olib kelishi mumkin. ifloslanishning asosiy manbalari quyidagilardan iborat: maishiy va sanoat chiqindilari, qishloq xo'jaligi, qazib olish, transport. asosiy oqibatlar litosferaning o'z-o'zini tozalash jarayoni ifloslanishdan ancha sekin. natijada ifloslanish ta'sirining rivojlanishi tezda yuzaga keladi va ularning qaytarilmasligiga olib keladi. qishloq xo'jaligida litosferaning ifloslanishi quyidagi oqibatlarga olib keladi: tuproq unumdorligi va tuproq unumdorligining pasayishi, tuproq eroziyasi, sho'rlanish, botqoqlanish. litosfera sathidan insoniyatning yashashi uchun zarur boʻlgan qishloq xoʻjalik mahsulotlari (inshootlar qurishda foydalanishdan tashqari) va qazilma boyliklar qazib olishda foydalaniladi. ochiq usulda qaziladigan konlarning chuqurligi 800 metrga, yopiq usulda qaziladigan konlarning chuqurligi esa 3–4 km ga etadi. bmtning maʼlumotiga kura, 1972-yilda dunyo boʻyicha 3,231,100 ming tonna koʻmir, 2,646,290 ming tonna neft, 600,200 ming tonna …

5 / 14

shlarning kengaiishi dehqonchilikka yaroqli yerlarning kamayishiga sabab boʻlmoqda. mutaxassislarning fikricha, xxi asrda yerlarning unumdorligini 3,5-4 % ga oshirilmasa, sayyoramizda yiliga 200 mln tonna don yetishmovchiligi holati yuz berishi mumkin. 4-rasm litosferaning ko’rinishi litosfera, yer resurslari, o’simliklar, o’rmonlar, hayvonot olami, yer osti boyliklari muhofaza, boyliklar, oqilona, foydalanish, samaradorlik, planeta, genetika.tuproq, o’simliklar, miqroorganizmlar, biomassa, tuproqning kislotaliligi, yomg’ir chuvalchanglari, bo’g’ioyoqlilar, bakteriyalar, suvo’tlari, zamburug’lar, eroziya, deflyasiya, chirindi (gumus), mahalliy eroziya, chang bo’ronli. eroziya, almashlab ekish, ko’lis usuli, suvda eruvchan polimerlar, yuzlama eroziya, chiziqli yoki jarli eroziya, irrigasiya eroziyasi, sug’oriladigan erlar, yaylovlar, o’rmonlar, qishloq xo’jalik erlari, shamol to’suvchi to’siqlar, sho’rlangan erlar, eroziyaga uchragan erlar, bonitet balli, dixlordifeniltrixloretan (ddt), rechk, pestisid, gerbisid, xlor va fosfororganik birikmalar, mineral o’g’itlar. unumdorlik xususiyatiga ega bo’lgan yer yuzasining ustki g'ovak qatlami tuproq deyiladi. tuproqlarning tabiatdagi va jamiyat hayotidagi roli g'oyat beqiyosdir. tuproq organizmlar uchun hayot muhiti, ozuqa manbai hisoblanadi, moddalarning kichik biologik va katta geologik aylanma harakatida muhim rol o'ynaydi. …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "litosferanimuhofazaqilish"

prezentatsiya powerpoint o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish guruh:003 bajardi: sultanova s shayzoqova m odilova m tekshirdi:rahmonova gulnora sadirovna mavzu: litosferani muhofaza qilish reja: litosferaning ifloslanishining asosiy manbalari litosferani muhofaza qilish yer resurslarini muhofaza qilish va ulardan oqilona foydalanish xulosa foydalanilgan adbiyotlar litosfera yuzasi kuchli antropogen ta'sirga ega: eroziya, sho'rlanish, qazib olish, sanoat va maishiy chiqindilar bilan ifloslanishi, sirtga mexanik shikastlanishlar va boshqalar. tuproq ifloslanishining asosiy manbalari - litosferaning yuqori qatlami quyidagilar: 1.uy-joy kommunal ...

This file contains 14 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "litosferanimuhofazaqilish", click the Telegram button on the left.

Tags: litosferanimuhofazaqilish PPTX 14 pages Free download Telegram