dorivor o'simliklarni o'rganish tarixi

PPTX 33 pages 1.0 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

1-maruza.dorivor o‘simliklarni o‘rganish tarixi maruza. dorivor o'simliklarni o'rganish tarixi . reja: 1.dorivor o'simliklarning o'rganilish tarixi 2.dorivor o'simliklar fanining maqsad va vazifalari. 3.fanning boshqa fanlar bilan bog'liqligi. dorivor o'simliklarni o'rganish tarixi mashhur vrachlar buqrot (gippokrat), arastu (aristotel) va ularning shogirdi teofrast va boshqa olimlarning shuhrati dunyoga yoyilgan. buqrot (eramizdan avvalgi 460—377 yillar) bemorlarni parhez ovqatlar bilan davolagan. u yozgan kitoblarda dorivor o'simliklarning 236 turi ta'riflangan. arastu va uning shogirdi teofrast (eramizdan to'rt asr oldin) ko'pgina o'simlik turlarini ta'riflash bilan birga ularning foydali xususiyatlarini ham ko'rsatib o'tishgan. o'z davrining atoqli vrachi dioskorid (eramizning ii asrida yashagan), «materia medica» nomli mashhur kitobida juda ko'p dorivor o'simliklarni rasmlari bilan birgalikda ta'riflab bergan. lotin tiliga tarjima kilingan bu kitobdan ovrupolik vrachlar xvi asrgacha qo'llanma sifatida foydalanib kelganlar. buqrot (gippokrat), arastu (aristotel),, o'rta osiyolik allomalardan abu ali ibn sino, al-xorazmiy, abu rayxon beruniy va boshqalar dorivor o'simliklarni o'rganishga hissa qo'shganlar. evropada dorivor o'simliklarni ekish va yig'ish …

2 / 33

ibida ta'sir etuvchi modda bo'lgan) dori turlari bilan bemorlarni davolashni birinchi bo'lib taklif etadi. bu dorilar hozirgi kunda ham «galen preparatlari» nomi bilan yuritiladi. galenning tibbiyot va farmaseftika sohasida yozgan asarlari xix asrgacha katta ahamiyatga ega bo'lib keldi. osiyoning sharqiy-janubida joylashgan davlatlarda qadimdan bemorlarni asosan dorivor o'simliklar bilan davolab kelingan. hindiston, tibet, xitoy va arab tibbiyotlarida ishlatiladigan dorivor o'simliklar ayniqsa diqqatga sazovor. gippokrat kasalliklarni sabablariga ko'ra ikki toifaga ajratdi: iqlim, tuproq, va irsiy omillar tufayli paydo bo'ladigan «umumiy» kasalliklar hamda, odamning yoshi, ovqatlanishi, yashash va mehnat sharoitlaridan kelib chiquvchi «shahsiy» sabablar. mazkur omillarning odam tanasiga me'yoriy ta'siri, undagi suyuqliklarning to'g'ri taqsimlanishi va harakati jarayonlarini belgilaydi va bu uning uchun soglomalik hisoblanadi hakim eng avvalo bemor ahvoliga teran nigoh bilan nazar tashlaydi. etti jilddan iborat «epidemiyalar» asarida hakim, shundoqqina bemor huzuridan yozib borilgan qaydlarni mufassil shrhlari va ilovalari bilan bayon qilgan dorivor o'simliklarning foydali xususiyatlarini qadim zamonlarda ham halqimiz bilgan va …

3 / 33

h taqiqlangan. ana shu asarlarning 23 tasi tibbiyot ilmiga bag'ishlangan. ibn sino turli yuqumli kasalliklarning kelib chiqishi va tarqalishi ifloslangan suvni va havoning roli katta ekanligini uqtirib, suvni qaynatib keyin iste'mol qilishni tavsiya etdi. u tashqi muhidda turli omillar havo va suv orqali kasallik tarqatuvchi, ko'zga ko'rinmaydigan “mayda hayvonlar” ya'ni mikroblar haqidagi fikrni aytgan. abu ali ibn sino l. pasterdan 800 yil ilgari yuqumli kasalliklarni oldini olishda tashqi muhitda muhohofaza qilish, shahsiy va umumiy gigena qoidalariga amal qilish zarur haqidagi fikrlarni fandan 1000 yil ilgari aytgan edi. mashhur hakim abu ali ibn sino 1020 yilda 5 jildlik «al-qonun» («tib qonunlari») kitobini yozadi. bu kitobning ii jildi oddiy. v jildi esa murakkab dorilarga bag'ishlangan bo'lib, kitobning ii jildida o'sha zamonda tibbiyotda ishlatiladigan 811 ta dorivor o'simliklar, ulardan va hayvonlardan olingan mahsulotlar hamda mineral dorivor vositalar ta'riflangan. kitobda keltirilgan dorivor o'simliklar soni 500 tadan, o'simliklardan olingan dorivor vositalar soni 40 tadan oshadi. …

4 / 33

t qildirish va qon olish masalalariga ayrim boblar ajratilgan. 2kitobda o'sha davrda o'simlik, hayvon lardan olinadigan 800 dan ortiq doridarmonlar ta'rifi, ularning davoli xususiyatlari va qo'llanish usullari bayon qilingan. muallif o'rta osiyo va yaqin sharq hamda o'rta sharq mamlakatlaridan chiqadigan doridarmonlardan tashqari hindiston, xitoy, yunoniston, afrika, o'rta dengiz atrofi va boshqa joylardan keltiriladigan ko'plab dori va moddalarni ham ko'rsatib o'tadi. ibn sino tavsiya qilgan ko'pgina dorilar farmakologiyada hozir ham qo'llanadi. 3kitobda odam gavdasining boshidan tovonigacha bo'lgan aʼzolarida yuz beradigan "xususiy" yoki "mahalliy" kasalliklar haqida maʼlumot beriladi. boshqacha qilib aytganda, bu kitob xususiy patologiya va terapiyaga bagʻishlangan. unda bosh miya (shu jumladan, asab kasalliklari va ruhiy kasalliklar), ko'z, quloq, burun, og'iz bo'shlig'i, til, milk, lab, tomoq, o'pka, yurak, ko'krak, qizilo'ngach va me'da kasalliklari, so'ngra jigar, o't pufagi, taloq, ichak, orqa chiqaruv yoli, buyrak, qovuq, erkak va ayollarning jinsiy azolari kasalliklari haqidagi maʼlumotlar keltiriladi. qomuschi irgi yillarida «kitob as-saydana fit-tibb», asarini yaratadi. …

5 / 33

armidan boshlab afrika va avstraliya tropik mamlakatlarining dorivor o'simliklarini o'rgana boshladilar. afrikada o'sadigan kola yong'og'i, strofant, kalabar dukkagi hamda avstraliyada o'sadigan evkalipt daraxti ovrupo farmakopeyasidan o'rin oldi. shunday qilib, xvii-xx asrlarda g'arbiy evropa davlatlari dorixonlarida mahalliy dorivor o'simliklar bilan bir qatorda hindiston, afrika, amerika, avstraliya va boshqa joylardan keltirilgan mahsulotlar ham bo'lar edi. g'arbiy evropa ilmiy tibbiyoti xvii asrdan boshlab o'zining turli xil dori mahsulotlari bilan rossiyaga ta'sir ko'rsata boshladi. slavyan xalqlari ham qadimdan bemorlarni davolashda dorivor o'simliklarni ko'p ishlatganlar. rossiyada dorivor o'simliklar bilan shug'ullanadigan kishilarni «travniklar» deb atashgan. dorivor o'simliklar fanining maqsad va vazifalari. o'zbekiston tabiati o'zining betakror go'zalliklari, serquyoshligi, tuproq va suvi bilan alohida ajralib turadi. shuning uchun ham uning o'simliklar dunyosi nihoyatda boydir. ko'p dorivor o'simliklar o'zining shifobaxshligi bilan halqimiz orasida keng tarqalgan bo'lib, ular xalq va ilmiy tabobatda muvaffaqqiyatli qo'llanib kelinmokda. tibbiyotda ma'lum kasallikni davolash hamda shu kasalliklarni oldini olish uchun ishlatiladigan o'simliklarni dorivor o'simliklar deb …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dorivor o'simliklarni o'rganish tarixi"

1-maruza.dorivor o‘simliklarni o‘rganish tarixi maruza. dorivor o'simliklarni o'rganish tarixi . reja: 1.dorivor o'simliklarning o'rganilish tarixi 2.dorivor o'simliklar fanining maqsad va vazifalari. 3.fanning boshqa fanlar bilan bog'liqligi. dorivor o'simliklarni o'rganish tarixi mashhur vrachlar buqrot (gippokrat), arastu (aristotel) va ularning shogirdi teofrast va boshqa olimlarning shuhrati dunyoga yoyilgan. buqrot (eramizdan avvalgi 460—377 yillar) bemorlarni parhez ovqatlar bilan davolagan. u yozgan kitoblarda dorivor o'simliklarning 236 turi ta'riflangan. arastu va uning shogirdi teofrast (eramizdan to'rt asr oldin) ko'pgina o'simlik turlarini ta'riflash bilan birga ularning foydali xususiyatlarini ham ko'rsatib o'tishgan. o'z davrining atoqli vrachi dioskorid (eramizning ii asrid...

This file contains 33 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "dorivor o'simliklarni o'rganish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: dorivor o'simliklarni o'rganish… PPTX 33 pages Free download Telegram