jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari davrida ovqatlanish

DOCX 1 page 58.8 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.8 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari davrida ovqatlanish reja: 1. ratsional ovqatlanish tushunchasi. 2. jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari vaqtida energiyaning sarflanishi. 3. energiyasarflanishinibelgilashusullari. 4. ovqatratsioniningtarkibi. mavzuga oid nazorat savollari 1. ratsional tarzda ovqatlanish deb nimaga aytiladi? 2. ratsional tarzda ovqatlanishga qanday gigienik talablar quyiladi? 3. odam organizmidagi energiya sarflanishini tushuntirib bering? 4. sportda energiya sarflanishi nimaga bog'liq va uning qanday turlarini bilasiz? 5. ovqat ratsioni o'z tarkibida qanday moddalarni saqlaydi? 6. vitaminlarning inson uchun qanday ahamiyati bor? tayanch iboralar va tushunchalar 1. ratsional tarzda ovqatlanish. 2. ratsional tarzda ovqatlanishni gigienik talablari. 3. odam organizmidagi energiyaning sarflanishi. 4. sportda energiya sarflanishi va uning turlari. 5. ovqat ratsioni tarkibidagi moddalar. 6. vitaminlarning inson organizmi uchun ahamiyati. ratsional tarzda ovqatlanishga qo'yiladigan gigienik talablar quyidagi tadbirlarni yo'lga qo'yish orqali amalga oshiriladi: · sarf qilingan energiyani tiklash uchun ovqatlanishni me'yorga solish, plastik jarayonlarni taminlash uchun tarkibida asosiy ingredientlar (oqsil, yog'lar, uglevodlar) bo'lgan ovqatlarni me'yorlashtirish; · …

2 / 1

shinuv darajasi) erta noxordagi tinch yotilgan paytda energiyaning sarflanish darajasi ham taxminan o'sha uyqu vaktidagi darajaga teng bo'ladi. asosiy modda almashinuv energiyasi to'qimalardagi xayotiy jarayonlarga hamda tana xaroratini bir maromda saqlab turish uchun sarf qilinadi. energiya sarflanishini belgilash to'g'ridan-to'g'ri kolorimetriya metodi orqali amalga oshiriladi. uni odam faoliyatining xar-xil turlari bo'yicha sarf qilingan energiya miqdorini maxsus ravishda tadqiq etish asosida tuzib chiqilgan jadvallarga qarab, kislorod istemol qilish yuzasidan tekshirib aniqlanadi. sportda energiya sarflanishi ixtisoslashishiga bog'liq bo'ladi. bunda sport turlari 3 gruppagaajratiladi. 1. bugruppagako'proqaerobiktipdagi sport turlarikiradi (uzoqmasofalargayugurish, chag'iuchush, mo'ljalolibyurish, velosiped uchish, suzish, yurish); trenirovkalar, uzoqmuddatishlashnivakatta-katta (sutkasiga 6000-7000 kkal) energiya sarflanishinitalabqiladi. 2. aerobik - anaerobik gruppa (o'rtachamasofalargayugurish, sport o'yinlari, eshkakeshish, kurash); trenirovkalardahamuzoqdavometadiganishlarbajariladi, hamnisbatanqiskamuddatdavometadiganishlarbajariladi( takroriy metod qullaniladi), bunda energiyaningsarflanishi 1 sutkada 5000-6000 kkal ga to'g'rikeladi. 3. anaerobik gruppa (sakrash, sprintercha - yugurish); trenirovkalarmuskullargaintensivravishdaqisqamuddatlizo'riqishto'g'rikeladigantarzdao'tkaziladi; energiya sarflanishi 4500-5000 kkal ga to'g'rikeladi. sportda energiya sarflanishiningtejemliligitexnikaningratsionalligibilanbog'liqdir. yuksakdarajada sport texnikasigaegabo'lganchang'ichipastroqdarajada sport texnikasigaegabo'lganchang'ichibilanbir xil tezlikdaxarakatqilganvaqtidakamroq energiya sarflaydi, energiya baravarsarfqilinganvaqtdaesaundanko'rako'proqvakatttaroqtezlikkaerishadi. bunda …

3 / 1

farqbo'lmaydi. ovqatratsionio'ztarkibida: oqsil, yog'lar, uglevodlar, vitaminlar, mineral tuzlar, suvvaboshqa organizm uchunzarurbo'lganbarchamoddalardantegishlimiqdordabo'lishikerak. uglevodlarvayog'lardanko'proq energiya etkazibberuvchimoddasifatidafoydalaniladi. oqsillaresa - plastik jarayonlaruchunzarurbo'ladi; boshqaoziq-ovqatmoddalari energetik ahamiyatgaegabo'lmaydi. oqsillar uglevod, kislorod, vodorod, fosfor, oltingugurt va azotdan iborat bo'lib, bular o'z navbatida aminokislotalar tarkibiga kiradi, hamda oqsil tarkib topadigan struktura birliklari xisoblanadi. bunday aminokislotalarning 25 dan ortiq turi malumdir. oqsillar o'z tarkibiga ko'ra va aminokislotalar birikishining izchilligiga ko'ra bir-biridan farq qiladi. xayvonlar va o'simliklar ham bir-biridan farq qiladi. yog'lar tarkibida uglerod, vodorod, kislorodga ega bo'lgan glitserin hamda yog' kislotalaridan iborat bo'ladi. bular ovqatning energiyaga ko'proq darajada boy bo'lgan komponentlari xisoblanadi. organizmda 1 gr yog'ning oksidlanishi 9,3 kkal energiya beradi. yog'lar tarkibida xayot uchun zarur bo'lgan a, d, e, k - vitaminlari hamda biologik jixatdan aktiv moddalar - to'yinmagan yog' kislotalari mavjud bo'ladi. yog'lar faqat energetik ahamiyatiga ega bo'lib qolmay, shu bilan birga struktura ahamiyatga egadir. ular xujayra qobig'i va membrana tarkibiga kiradi, issiqlik izolyatsiyasi funktsiyasini saqlab turadigan karset …

4 / 1

axarlar miqdoriga qarab, ular monosaxarlar (fruktoza, glyukoza), disaxarlar (lavlagi qandi) va polisaxarlar (kraxmal, glikogen) ga bo'linadi. uglerodlar asosiy energiya etkazib beruvchilar xisoblanadi. 1 gr uglevodning oksidlanishi 4,1 kkal issiqlik beradi. kundizgi ovqat ratsionida uglevodning miqdori kaloriya qimmatining 60% tamin etmog'i kerak. sabzavotlar ichida sabzi, karam, lavlagi, vitaminlarga, mineral tuzlarga, kletchatkalarga boydir. kartoshka tarkibida ko'p miqdorda kraxmal (polisaxarlar) mavjud bo'lib, kaloriyaga boydir. biroq unda kletchatka kamroq bo'ladi. shuning uchun sabzavotlarni (kartoshka, lavlagi, sabzi, karam, piyoz, bodring qo'shib) vinegret shaklida istemol qilish maqsadga muvofiqdir. piyozda uglevod va oqsillar kam bo'lsa ham lekin ovqat xazm qilishga bakteritsit sifatida stimulyatsiya qiluvchi tasir ko'rsatishi tufayli juda foydalidir. ovqat organizmning natriy, kaltsiy, magniy, temir, fosfor, oltingugurt, xlorga bo'lgan extiyojini ko'proq darajada va boshqa bir qator elementlar (mikroelementlar) - yod, ftor, rux, mis, marganets, kabalt va boshqalarga bo'lgan talabini kamroq (1 mg - kg va undan ham kamroq) darajada qondirish kerak. (minerallar to'qimalardagi osmotik bosimni saqlab turadi, …

5 / 1

mlilik bo'yicha o'tkaziladigan sport turlarida anna shunday xollarni kuzatish mumkin. vitamin etishmasligining o'rnini qoplash uchun vitaminlarning tabletka shaklidagi preparatlarida istemol qilish maqsadga muvofiqdir. oziq-ovqat maxsulotlarining bir sutkalik ratsioni katta yoshli kishilar uchun 3-4 maxal ovqatlanishga, maktabga yoshdagi bolalar uchun 4-5 maxal ovqatlanishga bo'linishi kerak. ovqatlanishning 3 maxal ertalabki nonushta, tushlik ovqat va kechki ovqat asosiy ovqatlanish vaqtlari xisobaladi. 4 ovqatlanish vaqti bu ikkinchi nonushta (ertalabki nonushta bilan tushlik ovqat orasida) yoki kunduzgi ovqat bilan kechqurugni ovqat o'rtasida bo'lishi mumkin, buni ananaga ko'ra hamda turmush sharoitiga qarab tashkil etish lozim. jismoniy mashqlar mashg'ulotlari bilan ovqatlanish o'rtasida 30-40 minut tanaffus, interval bo'lishi kerak. bu vaqt yuklamadan keyin qon aylanishini tiklab olish uchun hamda qonni ishlab turgan muskullardan ovqat xazm qilish organlariga qayta taqsimlash uchun zarurdir. ertalabki nonushta arkibida oqsillarning o'rtacha miqdori nisbatan ko'proq bo'lishi lozim. yani oqsillarning kaloriya qiymati 20-22%, yo g'larniki 35%, uglevodlarniki 43-45% tashkil etmo g'i kerak. oqsillar organizmdagi metobolik …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari davrida ovqatlanish"

jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari davrida ovqatlanish reja: 1. ratsional ovqatlanish tushunchasi. 2. jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari vaqtida energiyaning sarflanishi. 3. energiyasarflanishinibelgilashusullari. 4. ovqatratsioniningtarkibi. mavzuga oid nazorat savollari 1. ratsional tarzda ovqatlanish deb nimaga aytiladi? 2. ratsional tarzda ovqatlanishga qanday gigienik talablar quyiladi? 3. odam organizmidagi energiya sarflanishini tushuntirib bering? 4. sportda energiya sarflanishi nimaga bog'liq va uning qanday turlarini bilasiz? 5. ovqat ratsioni o'z tarkibida qanday moddalarni saqlaydi? 6. vitaminlarning inson uchun qanday ahamiyati bor? tayanch iboralar va tushunchalar 1. ratsional tarzda ovqatlanish. 2. ratsional tarzda ovqatlanishni gigienik talablari. 3. odam organi...

This file contains 1 page in DOCX format (58.8 KB). To download "jismoniy tarbiya va sport mashg'ulotlari davrida ovqatlanish", click the Telegram button on the left.

Tags: jismoniy tarbiya va sport mashg… DOCX 1 page Free download Telegram