nafas olish organlari va ovqat hazm qilishning fizioterapiyasi

DOCX 7 pages 23.1 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.1 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

4 - ma'ruza mavzu: nafas olish organlari va ovoz apparatining yosh xususiyatlari va gigienasi. ovqat hazm qilish va ovqatlanishning yoshga oid fiziologiyasi va gigienasi. reja: 1. nafas olishining ahamiyati. gazlar almashinuvi mexanizmi. 3. nafas olish organlarining tuzilishi: a) burun bo`shlig`i va uning funktsiyasi. b) hiqildoq tuzilishi va bolaning rivojlanishi jarayonidagi o`zgarishlar. b) traxeya, uning tuzilishi va funktsiyasi. g) bronxlar va o`pkada gazlar almashinuvi 4. o`pka hujayralari al’viollalarda gazlar almashinuvining yosh xususiyatlari. nafas olishning boshqarilishi. 6. nafas olish gigienasi. 7. ovqat hazm qilish tizimining umumi tuzilishi. 8. ovqat hazm qilish tizimining yosh xususiyatlari. 9. organizmda modda almashinuvi. 10. ovqatlanish gigienasi. atamalar lug’ati odam organizmida sodir bo`ladigan oksidlanish jarayonlarining asosiy qismi kislorod ishtirokida yo`zaga keladi. shuning uchun hayotning davomiyligi, organizmga doimo kislorod kirib turishi bilan bog`liqdir. parchalanish jarayonlarining mahsuloti karbonat angidriddir, u jarayonlarning davom etishi uchun tashqariga chiqib turishi shart. ana shu jarayonni nafas olish organlari yo`zaga keltiradi. kislorodni o`pkadan to`qimalarga, karbonat …

2 / 7

kil topishida burun suyaqlari, tog`aylar qatnashadi. burun bo`shlig`ining ichki shilliq yo`zasini ko`pchilik qismida ko`p yadroli to`qli tsilindrik epiteliya bilan qoplangan bo`lib, bu qismida shilliq ishlab chiqaruvchi bezlar joylashgan bo`ladi. burun bo`shlig`ida shuningdek hid bilish retseptorlari joylashgan bo`ladi. burun bo`shlig`idagi tuklar havo bilan kirgan changlarni o`shlab qolib tashqariga chiqarib tashlaydi. bundan tashkari, burun bo`shlig`i kapilyar qon tomirlari bilan yaxshi ta`minlangan bo`lib, tashqaridagi burin bo`shlig`i orqali o`pkaga o`tayotgan havo ilib o`tadi. hiqildoq – bir-biriga birikkan harakatchang tog`aylardan iborat bo`ladi. bolalarda hiqildoq tana uzunligiga nisbatan kattalarga qaraganda uzunroq bo`ladi. hiqildoq bolaning besh yoshida va jinsiy balog`at davrida intensiv rivojlanadi. qizlarning 3 yoshida hiqildoq, shu yoshdagi o`g`il bolalarga nisbatan kichiqroq, va torroq bo`la boshlaydi. ayollar hiqildog`i, erkaklarnikiga nisbatan 1/4 qismga kichiqroqdir. hiqildoqning o`sishi odamning 20-30 yoshigacha davom etadi. yosh bolalarda ovoz yorig`i tor, hiqildoq va ovoz boylamlari mo`staqil ovoz mushaqlari intensiv ravishda rivojlana boshlaydi. o`g`il bolalarning 12 yoshidan boshlab qizlarga nisbatan ovoz boylamlar tori …

3 / 7

bab bo`ladi. traxeyaning uzunligi yangi to`g`ilgan bolalarda 3-4 sm, 5 yoshda 5-6 sm, 10 yoshda 6,3sm, 15 yoshda 7,5 sm, kattalarda esa 9-12 sm ga to`g`ri keladi. bolalarda traxeyaning shilliq qavati nozik, qon va limfa tomirlari bilan juda yaxshi ta`minlangan. shuning uchun ba`zida kattalarga nisbatan chang zarralari mikroblar bola traxeyasining shilliq qavatiga tez o`rnashib qoladi. bronxlar-traxeya 2 ta o`ng va chap bronxga bo`linadi. o`ng bronx o`z navbatida 3 bo`linsa, chap bronx esa 2 bo`lakka bo`linadi. o`ng tomondagisi go`yo traxeyaning davomi bo`lsa, chap tomondagisi, o`tni burchak ostida chiqadi. o`ng bronx ikkinchisidan kaltaroq bo`ladi. yot jismlar ko`pincha o`ng bronxga tushib qoladi. kichiq yoshdagi o`quvchilarning bronxlari tor, tog`aylari yumshoq, mushak va elastik tollalari ancha sust rivojlangan bo`ladi. bronxlarni qoplab turgan shilliq parda, qon bilan mo`l-ko`l ta`minlanadiyu, lekin bir muncha quruq turadi. bronxlarning o`sishi kichiq maktab davrida sekin boradi va 13 yoshidan keyin ancha tezlashadi. bronxlar mayda bronxchalarga, undan so`ng esa bronxiollalarga bo`linib, har …

4 / 7

g`irligi 50-57 g, 1-2 yoshda 225 g, 5 6 yoshda 350 g, 9-10 yoshda 395 g, 15-16 yoshda 690-700 g, kattalarda esa 1000 g. bo`ladi. o`pka hajmi yangi to`g`ilgan bolalarda 70 sm3, 1 yoshda 270 sm3, 8 yoshda 640 sm3, 12 yoshda 680 sm3, katta odamda esa 1400 sm3 bo`ladi. o`pkaning o`sishi asosan, al’violla hujayralarining ortib borishi hisobiga bo`ladi. bu nafasi va gaz almashinuviga ta`sir qiladi. al’viollalar-devorlari yupqa bo`lishi va ularning qon qopilyarlar turi bilan o`ralib turishi qon gazlari bilan o`pka gazlari orasida almashinuv jarayonlari yo`zaga chiqishida imqon beradi. yangi to`g`ilgan bolalarda al’viollalarning soni katta odamlarnikiga qaraganda 3 marta kam bo`ladi. al’viollalarning intensiv o`sishi ayniqsa bolaning 12 yoshidan boshlanadi. bu esa o`pqaning yo`zasini ancha ortishiga sabab bo`ladi, chunki bolalarda gaz almashinuvi intensiv kechib, bola tez o`sib rivojlanadi. yangi to`g`ilgan bolalarda al’viollalarning hajmi 0,05mm, 3-4 yoshda 0,12mm, 15 yoshda 0,17mm keladi. yangi to`g`ilgan o`g`il va qiz bolalarda nafas olish qorin tipida, …

5 / 7

tishi kerak. bolalarning tinch holatida va ayniksa mushak ishida kattalarga nisbatan tez-tez nafas oladi. agarda bolalar tizimtik ravishda jismoniy mashq bilan, ayniqsa kayikda so`zish, voleybol, yengil atletika, so`zish sporti bilan shug`ullansa, o`pqaning tiriklik sig`imi ortadi. bunga asosiy sabab, jismoniy mashqlanish jarayonida organizmni kislorodga bo`lgan extiyoji ortadi, natijada o`pqaning nafasda ishtirok etadigan yo`zasi xam asta-sekin kattalashib boradi. shu bilan birga tomirlardan vaqt birligi ichida o`pkaga oqib keladigan qon miqdori ham ko`payib boradi, bu esa bolalarda gazlar uchun ancha qulay sharoitlarni yaratadi. nafas harakatlarining boshqarilishi uzunchoq miyadagi bir guruh asab hujayralarining faoliyati nafas mushaqlarining qisqarishiga sabab bo`ladi. shu hujayralar nafas markazi deb ataladi. nafas markazi hujayralari uzunchoq miyaning o`ng va chap yarmida joylashgan va miyaning biror tomonidagi markaz faoliyatining to`xtashi fakat tegishli tomondagi nafas mushaqlar ishini to`xtatishiga sabab bo`ladi. nafas markazida faqat nafas olishni yoki faqat nafas chiqarishni ta`minlaydigan neyronlar bor. ammo uzunchoq miya butunligicha saqlanib qolsa-yu, uning yo`qorida yotgan bosh miya …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas olish organlari va ovqat hazm qilishning fizioterapiyasi"

4 - ma'ruza mavzu: nafas olish organlari va ovoz apparatining yosh xususiyatlari va gigienasi. ovqat hazm qilish va ovqatlanishning yoshga oid fiziologiyasi va gigienasi. reja: 1. nafas olishining ahamiyati. gazlar almashinuvi mexanizmi. 3. nafas olish organlarining tuzilishi: a) burun bo`shlig`i va uning funktsiyasi. b) hiqildoq tuzilishi va bolaning rivojlanishi jarayonidagi o`zgarishlar. b) traxeya, uning tuzilishi va funktsiyasi. g) bronxlar va o`pkada gazlar almashinuvi 4. o`pka hujayralari al’viollalarda gazlar almashinuvining yosh xususiyatlari. nafas olishning boshqarilishi. 6. nafas olish gigienasi. 7. ovqat hazm qilish tizimining umumi tuzilishi. 8. ovqat hazm qilish tizimining yosh xususiyatlari. 9. organizmda modda almashinuvi. 10. ovqatlanish gigienasi. atamalar lug’ati odam o...

This file contains 7 pages in DOCX format (23.1 KB). To download "nafas olish organlari va ovqat hazm qilishning fizioterapiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas olish organlari va ovqat … DOCX 7 pages Free download Telegram