adabiytil qaytaishlangan va me'yori

PPTX 29 pages 4.3 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.3 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint 1 adabiy til – muayyan umumxalq tilining qayta ishlangan va me’yorlashtirilgan, mazkur tilda soʻzlashuvchi xalqning madaniy ehtiyojlariga xizmat qiluvchi shakli. "qayta ishlangan" tushunchasi nisbiy (tarixan turli davrlar-da, turli xalqlarda adabiy til oʻzgarib turgan). hatto ayrim bir xalqqa ham adabiy til turli davrda turlicha boʻlgan (mas, qadimgi tur-kiy adabiy til, hozirgi oʻzbek adabiy tili). ba’zi davrlarda bir xalq uchun boshqa bir xalq tili adabiy til vazifasini oʻtagan. masalan, fors va turkiylar uchun mumtoz arab tili, yaponlar uchun mumtoz xitoy tili; ba’zi yevropa xalqlari uchun lotin tili va boshqa adabiy til boʻlgan.adabiy til ning ikki – ogʻzaki ham yozma koʻrinishi mavjud. image1.emf image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.png image20.png image21.png image22.png image23.png image24.png image25.png image26.png image27.png lecture: adabiy til va shevalar theme plan: 1. adabiy til haqida tushuncha 2. adabiy me’yor va uning turlari 3. o’zbek tili shevalari …

2 / 29

tomonidan ishlov berilgan, doim silliqlashtirilib, mukammallashtirilib boriladigan shaklidir. © adabiy til’shu tilda gapiruvchilarning barchasi uchun tushunarli bo'lish zararurati sababli yaratilgan. © milliy o’zbek tilida shevalarning ko’‘pligi adabiy tilga bo'lgan ehtiyojni yuzaga keltirgan. © rasmiy hujjatlar, badiiy va ilmiy adabiyot, vaqtli matbuot adabiy tilda yaratiladi, ommaviy axborot vositalari adabiy |tildarish’ ko‘radi: ° adabiy,til_va milliy til o’rtasida ham farq bor. milliy til shu tilning egasi bo'lgan xalq millat bo'lib shakllanganda yuzaga keladi. milliy til adabiy til vazifasini o’taydi, lekin har qanday adabiy til milliy til bo’la olmaydi. 2 rxivuz muhim gilari © me’yoriylik- til vositalarini qo'llash tizimidir. til me‘yori til tizimining barcha sathini qamrab oladi. shunga ko’ra, leksik me’‘yor, to’g'ri talaffuz me’yori, to’g’ri yozish me‘yori, grammatik me’yor kabilar farqlanadi. © umummajburiylik- jamiyatning barcha a’zosi tomonidan adabiy tit-qo'llanishining majburiyligi. adabiy til me’yorlariga hammaning barobar rioya qilinishi_ umummajburiylikdir. ° kodifikatsiya- til me‘yorlarining ilmiy tasnifi bo’lib, amalga oshirilgan ish, lug’at, qo‘llanmava darsliklarda qayd qilinadi. ° …

3 / 29

ng shakllanish va taraqgiyotiga tilning tarkibiga kiruvchi lahia, shevalar turlicha hissa qo'shadilar. qaysi hududda savdo, fan madaniyat taraqgqiy etgan bo'isa, me’yorga ham o’sha hududdagi shevalarning ulushi ko prog bo'ladi. me‘yor til qurilishi unsurlarining hammasiga tegishli. adabiy me’ yor umumiy me’yordan olinadi, unga suyanadi. adabiy me’ yor umumiy me’ yornin: usiy — ko'rinishi bo'lgani uchun undan hajm jihatidan kichikig#] myshare fonetik me’yorlar leksik-semantik talaffuz hozirgi o'zbek adabiy tilidagi unli va undosh tovushlaming go'llanilishi so’z variantlaridan hammauchun tushunarlibo'lgan ko rinishinitanlab olish til birlklarining og'zaki nutg jarayonida adabiy til me yorlariga muvofigkelishi ia aksentologik bunda so’z va gaplarda urg'uni to’g’ri go'llash me yori tushuniladi _— 12 grammatik turlovchi va tuslovchi shakllarning eng magbul variantlari hozirgi tilimizda tanlab olingan va ular nutqda barqaror shakdaisktatiladi, so°z yasovchi qo’shimchalarning fonetik tuzilishi jihatidan bir golipda ishlatilishi so°z yasalish me’yori hisoblanadi. ba’zan nuqtda sifat yasovchi —/i va ot yasovchi — lik qo’shimchalari farqlanmay ishlatiladi so'z yasalish project 1 …

4 / 29

ham ichlatiladi qarluq lahjasi ° asosan markaziy shahar shevalari birligidan tashkil topgan bo'lib, adabiy tildan quyidagicha farqlanuvchi belgilarga ega: 1. fonettk jihatdan: a st ridagi k undoshi y tarzida talaffuz qilinadi: terak-teray, bilak-bilay b) adabiy tildagi a unlisi o tarzida talaffuz qilinadi: aka-oka 2. leksik jihatdan: qalampir-garmdori, narvon-shoti, hovli- eshil 3. morfologikyjihtdan: a) hi #zamon davom fe’li -yap o’rnida -vot,-ut qo’shimchalari qo'llaniladi b) qaratgqich kelishigi -ning o’rnida tushum kelishigi -ni ishlatiladi. qipchoq lahjasi © o’zbekistonning surxondaryo, sirdaryo, jizzax, samargand viloyatlarining gishloqlari shevalari birligidan iborat bo’lib, adabiy tildan quyidagicha farqlanadi: red 0 a)ba’zi shevalarda y o’rnida j ishlatiladi: yo’l-jo’l b) so’z oxiridagi g’ undoshi v bilan almashtiriladi: tog’-tov ° pa irida q, k undoshlari tushib qoladi: _kichik- cl t 2. leksi. atdan: © “mushuk- pishak, do’ppi-qalpoq 3. morfologik jihatdan: a) hozirgi zamon davom fe’li -yap o’rnida -jatir/-votir qo’shimchalari ishlatiladi. o’g’uzlahjasi © janubiy xorazm shevalari birligidan tashkil topgan bo’lib, adabiy tildan quyidagicha …

5 / 29

$piktografik lotincha pictus-rasm, su’rat; yunoncha grapho-yozaman so’zlaridan olingan bo lib, rasm ‘yoraman degan ma noni bildiradi. bu yozuv turini rasmli yozuy yoki piktogrammatar deb ham nomlash mumkin. ss = v tinglovchilaringiz uchun qaysi til qulayligini oldindan bilib oling va nutqni shu tilda tayyorlang; v agar sizning shevangiz ularnikidan farq qilsa, \ iloji boricha umumiy a adabiy tilda gapirishga harakat qiling; tayanch tushunchalar adabiy til badiylik vaz voiz vulgarizm dialog ‘umumxalg tilining til me’yorlari doirasida saygallangan shakli adabiyot va san’at asarlarining ijtimoiy-estetik ahamiyatini belgilovchi sifati va darajasi. notiglar tomonidan o'giladigan nutq. diniy agidalarni targ’ib qilishga qaratilgan nutq. diniy mavzuda va'z qiluvchi, nitq irod etuvchi notig, adabiy tilda boshga tillardan olingan so'zlami nutgda noo'rin va ko'p qo llash. ikki kishi orasidagi nutq.og"zaki va yozma shakllarga ega intonatsiya improvizatsiya kommunikativ sifat logograf madaniyat ‘nutqda tovushning baland va past ohangi bilan belgilanadigan so’zlashish tarzi, so"zni talaffuz etish tarsi. so’zlovchining nutq mavzuiga munosabatini, his-tuyg’usini ifodalovchi …$

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiytil qaytaishlangan va me'yori"

prezentatsiya powerpoint 1 adabiy til – muayyan umumxalq tilining qayta ishlangan va me’yorlashtirilgan, mazkur tilda soʻzlashuvchi xalqning madaniy ehtiyojlariga xizmat qiluvchi shakli. "qayta ishlangan" tushunchasi nisbiy (tarixan turli davrlar-da, turli xalqlarda adabiy til oʻzgarib turgan). hatto ayrim bir xalqqa ham adabiy til turli davrda turlicha boʻlgan (mas, qadimgi tur-kiy adabiy til, hozirgi oʻzbek adabiy tili). ba’zi davrlarda bir xalq uchun boshqa bir xalq tili adabiy til vazifasini oʻtagan. masalan, fors va turkiylar uchun mumtoz arab tili, yaponlar uchun mumtoz xitoy tili; ba’zi yevropa xalqlari uchun lotin tili va boshqa adabiy til boʻlgan.adabiy til ning ikki – ogʻzaki ham yozma koʻrinishi mavjud. image1.emf image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png...

This file contains 29 pages in PPTX format (4.3 MB). To download "adabiytil qaytaishlangan va me'yori", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiytil qaytaishlangan va me'… PPTX 29 pages Free download Telegram