ix - xiii asrlar boshlari arab-fors manbalari

PPTX 26 pages 976.6 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 976.6 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent husniddin muydinovich mamadaliyev fan: manbashunoslik va tarixshunoslik “tarix” kafedrasi 4-mavzu: ix – xiii asrlar boshlari arab-fors manbalari . reja: abbosiylar sulolasi davri manbalari. somoniylar sulolasi davri manbalari. g‘aznaviylar sulolasi davri manbalari. qoraxoniylar va saljuqiylar sulolalari davri manbalari xorazmshohlar davri manbalari. arman, xitoy va vizantiya manbalari. tayanch so‘zlar va iboralar: muhammad xorazmiyning birinchilardan “kitob at-tarix” asari, tabariy, balozuriylarning va boshqalarning umumiy tarix uslubidagi asarlari, hamza isfahoniy, muhammad narshaxiylar hududlar tarixiga oid asarlari, utbiy, bayhaqiylarning sulolalar tarixiga oid asarlari. mahmud koshg‘ariy “devoni lug‘otit turk” asari, zamaxshariy “muqaddimat al-adab”, abdulkarim sam’oniy “kitob al-ansob”, rovandiyning sulola tarixiga oid asari, xitoy, arman va vizantiya manbalari. abbosiylar davri manbalari umaviylar davriga (661 - 750) oid bugunga qadar saqlanib qolmagan manbalar va ularda turon tarixi deyarli aks etmagan abbosiylar davri manbalari: 1. umumiy, mintaqalar va sulolalar tarixiga oid manbalar. 2. tarixiy geografiyaga oid asarlar. 3. nasabnomalar (yoki shajaraga oid …

2 / 26

zabt etilishi) ix asrda o‘tgan yirik geograf va tarixchi olim balozuriy (vaf. 892)ning asaridir. muarrix madoiniyning shogirdi bo‘lib, uning to‘liq ismi abubakr ahmad ibn yah’yo jabir al-balazuriy, asli eronlik bo‘lib, abbosiylar sulolasidan mutavakkil (847-861) va musta’in (862-866) saroylarida tarbiyachi bo‘lib xizmat qilgan. balazuriy ikki yirik asar “kitob futuh al-buldon” va “kitob al-ansob ash-sharif’ (“sharofatli kishilaming nasablari haqida kitob") kabi asarlarning muallifidir. “kitob futuh al-buldon” arab istilolari tarixi bo‘yicha eng yaxshi asarlardan biri hisoblanadi. faqat shu asarda arablaming xalifa usmon (664-656) va uning xurosondagi noibi abdulloh ibn amr davrida movarounnahiga bir necha bor bostirib kirganliklari va maymurg‘ni (samarqand tumanlaridan biri) talab qaytganliklari haqida ma’lumot bor. tarixi ar-rusul va-i-muluk “payg‘ambarlar va podshohlar tarixi” bu asar muallifi yirik qomusiy olim abu ja’far muhammad ibn jarir tabariydir (836—923). tarix ilmi uchun eng muhim asarlardan hisoblanadi. u tabariston viloyatiga qarashli omul shahrida tug‘ilgan, umrining ko‘p qismini bag‘dodda o‘tkazgan va shu yerda vafot etgan. tarixchi xalifalikning …

3 / 26

illarga qadar arabiston, rum (kichik osiyo), eron va arab xalifaligi asoratiga tushib qolgan mamlakatlarda, shuningdek, o‘zbekiston hududida bo‘lib o‘tgan ijtimoiy siyosiy voqealar hikoya qilinadi. voqealar yilma-yil, xronoligik tarzda bayon etilgan. bu esa asardan foydalanishda ko‘p jihatdan qulaylik yaratgan. tabariy mazkur asarini yaratishda yahudiy va xristianlaming naql-rivoyatlari, sosoniylar (224-651-y.) solnomasi “xvaday namak” (“podshohnoma”), voqidiyning (747-823-y.) “kitob ul-mag‘oziy” (“urushlar haqida kitob”), madoiniyning “tarixi xulafo” (“xalifalar tarixi”), ibn tayfurning (819-893-y.) “tarixi bag‘dod” (“bag‘dod tarixi”) kabi asarlaridan keng foydalangan. lekin, u ko‘p hollarda “hadis ilmi" tamoyiliga ko‘ra, ayniqsa asarning qadimiy tarixga bag‘ishlangan qismlarida boshqa manbalardan olingan dalil va ma’lumotlami aynan keltirgan. kitobning qadimiy tarixdan bahs yurituvchi qismlari ham ma’lum ilmiy qiymatga ega. chunki, bularda bizgacha yetib kelmagan manbalarda (rivoyatlar, “xvaday namak”, “tarixi xulafo” va boshqalar) mavjud bo‘lgan qimmatli ma’lumotlar, lavhalar saqlangan. ai-komil fi-t-tarix (mukammal tarix) asar muallifi yirik arab tarixchisi izzuddin abulhasan ali ibn muliammad (1160-1234) bo‘lib, u ko‘pincha ibn asir nomi bilan mashhur …

4 / 26

$da dunyoning “yaratilishi”dan to 1231-yilga qadar sharq mamlakatlarida bo‘lib o‘tgan ijtimoiy-siyosiy voqealar yilma-yil, xronologik, ya’ni davr tartibida bayon etib beriladi. asarda ko‘pgina qimmatli manbalardan (tabariy va boshqalar) keng foydalanilgan. ayrim parchalami rus tiliga n.a.mednikov, a.e.krimskiy, b.a. ahmedov tarjima qilganlar. asar xivada to‘liq holda o‘zbek tiliga muhammad rahim ii (1863— 1910) davrida nurillo muftiy, muhammad sharif oxund va boshqalar tomonidan tarjima qilingan bo‘lib, toshkentdagi abu rayhon beruniy nomidagi sharqshunoslik instituti xazinasida o 'n uchta qo‘lyozmalari saqlanmoqda. asarning yurtimiz tarixiga oid ma\lumotlari sh.s. kamoliddin tomonidan rus tilida nashr etilgan. somoniylar davri manbalari. tarixi tabariy tabariy asarining forsiy tahriri ham bor bo‘lib, u somoniy abu solih mansur ibn nuhning (961-976) vaziri, atoqli ilm-fan homiysi al-bal’amiy (vaf. 974) tomonidan 963-yili yozilgan. bal’amiy tahriri shunchaki oddiy tarjima bo‘lib qolmay, balki asarning qayta ishlangan va ayrim hollarda yangi faktlar bilan boyitilganidir. unda, birinchidan, qisqartirilgan tahririda uchramaydigan ma’lumotlar mavjud bo‘lib, ulami bal’amiy tabariy asarining to‘la nusxasidan olgan. …$

5 / 26

ism olti qismdan iborat iborat bo‘lib, unda shariat bilan bog‘liq ilmlar: fiqh, aqidalar, grammatika, idora ishlarini yuritish tartibi, she’riyat va tarix to‘g‘risida ma’lumotlar keltirilgan. ikkinchi qism to‘qqiz bobdan iborat bo‘lib, u ajam, ya’ni arab bo‘lmagan xalqlar yunonlar, suriyaliklar, forslar, hindlar va boshqa xalqlar orasida taraqqiy etgan ilmlar - falsafa, mantiq, tibb, arifmetika, handasa-geometriya, falakiyot-astronomiya, mexanika, musiqa va kimyo fanlarini o‘z ichiga oladi. asarda yurtimiz haqida, xususan bu yerda amalda bo‘lgan sug‘orish o‘lchovlari haqida muhim ma’lumotlar ham bor. “mafotih ul-ulum ” ilmiy jamoatchilik, xususan v.v.bartold, i.yu.krachkovskiy, s.l.volin, van flotenning yuksak bahosiga sazovor bo‘lgan. uning arabcha matni 1895-yili van floten tomonidan, ayrim parchalar tarjimasi s.l.volin tomonidan 1939-yili nashr qilingan. toshkentda bu asarni r.m.bahodirov tadqiq etib, maxsus kitob yozgan. tarix buxoro (buxoro tarixi) abu bakr narshaxiy – markaziy osiyo tarixiy manbalarining durdonalaridan biri bo‘lmish “tarixi buxoro” deb shuhrat topgan nodir asarning muallifidir. u o‘z asarini 943–944 yillarda arab tilida yozgan va uni somoniylar …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ix - xiii asrlar boshlari arab-fors manbalari"

prezentatsiya powerpoint toshkent kimyo xalqaro universiteti ma’ruzachi: dotsent husniddin muydinovich mamadaliyev fan: manbashunoslik va tarixshunoslik “tarix” kafedrasi 4-mavzu: ix – xiii asrlar boshlari arab-fors manbalari . reja: abbosiylar sulolasi davri manbalari. somoniylar sulolasi davri manbalari. g‘aznaviylar sulolasi davri manbalari. qoraxoniylar va saljuqiylar sulolalari davri manbalari xorazmshohlar davri manbalari. arman, xitoy va vizantiya manbalari. tayanch so‘zlar va iboralar: muhammad xorazmiyning birinchilardan “kitob at-tarix” asari, tabariy, balozuriylarning va boshqalarning umumiy tarix uslubidagi asarlari, hamza isfahoniy, muhammad narshaxiylar hududlar tarixiga oid asarlari, utbiy, bayhaqiylarning sulolalar tarixiga oid asarlari. mahmud koshg‘ariy “devoni lug‘otit t...

This file contains 26 pages in PPTX format (976.6 KB). To download "ix - xiii asrlar boshlari arab-fors manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: ix - xiii asrlar boshlari arab-… PPTX 26 pages Free download Telegram