havo gigienasi

DOCX 5 pages 20.1 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.1 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

ma'ruza-3. havo gigienasi, havoning tarkibi, fizik va kimyoviy hususiyatlari. reja: 1. havo gigienasi, havoning tarkibi. 2. havo namligi va harakati 3. atmosfera bosimi havo eng muhim omil bo`lib, u inson organizmining o`z xayotiy funktsiyalarini uzoq vaqt saqlab qololmaydi. havo nafas olish uchun juda zarur bo`lib, u issiqlik almashinuvida qatnashadi. shu bilan birga atmosfera organizmga bir qadar ta`sir etishi mumkin bo`lgan elektrik kuchlar va xar-xil radiatsiyalar xarakatining maydoni bo`lib xizmat qiladi. inson kerakli paytda tashqi muxitning organizmga zararli ta`sirini yo`qotuvchi yoki pasaytiruvchi maxsus sog’lomlashtirish choralarini qo`llash orqali xar-xil atmosfera sharoitlarida yashashga va ishlashga qodirdir. bunga atmosfera sharoitlarining sanitariya xolatini yaxshilash va organizmning zararli omillarga qarshiligini oshirish, masalan, salqinlatish bilan erishiladi. qator xollarda havoning o`zidan shifobaxsh, chiniqtiruvchi omil sifatida foydalaniladi. havoning organizmga bevosita ta`siridan tashqari kiyimlar, qurilish materiallari, tuproq va boshqalarning gigienik xossalarini o`zgartirib, bilvosita ta`sir etishi mumkin. havoning gigienik xarakteristikasi quyidagi o`rsatkichlar yig’indisidan iborat: a) havoning fizikaviy xossalari - temperaturasi, namligi, …

2 / 5

temperaturasining issiqlik almashinuviga ta`siri uning muxim gigienik ahamiyati hisoblanadi. yuqori temperatura tanadan issiqlik ajralishini chegaralasa, past temperatura uni kuchaytiradi. markaziy asab tizimsi orqali nazorat qilinib turuvchi termoregulyator mexanizmlarning etukligi tufayli odam xar-xil temperatura sharoitlariga ko`nikishi va optimal temperaturalardan sal oshgan isiqlikka ham xiyla vaqt chidashi mumkin. sport amaliyotida ortiqcha isib ketish xolati issiq ob-havoda, ochiq havodagi va nomuvofiq qurilgan sport zallaridagi mashg’ulotlarda sodir bo`lishi mumkin. bunday xolatda profilaktik chora-tadbirlar qo`llash lozim. fiziologik jixatdan organizm tashqi muxitning yuqori temperaturasiga modda almashinishini pasaytirish yo`li bilan, shuningdek tarkibida yog’ ko`paygan ter ajralishini kuchaytirish orqali ham moslashadi, bu esa terning teri yuzasida ancha teng taqsimlanishiga va bug’lanishiga sabab bo`ladi. odam organizmida issiqlik muskullar qisqargan paytda hujayra va to`qimalarda ro`y beradigan oksidlanish reaktsiyalari natijasida ham xosil bo`ladi. odam tashqi muxitga issiqlikni: 1. terisi orqali; 2. nafas yo`llari orqali; 3. chiqarish organlari orqali chiqaradi. bundan tashqari, odam iste`mol qiladigan ovqat va suvni isitish uchun ham issiqlik …

3 / 5

lan amalga oshiriladi. me`yordagi sharoitda havo temperaturasi 18-200s, nisbiy namligi 40-60% bo`lib, havo xarakatlanmay turgan paytda odam 77,5% atrofidagi issiqlikni tashqi muhitga bevosita o`tkazish va sochish yo`li bilan teri orqali chiqaradi va 20% ga yaqin issiqlik teri yuzasidagi terning bug’lanishi hisobiga yo`qoladi. issiqlikni boshqarishda nafas ham ishtiroq etadi. odam tanasi temperaturasining muayyan darajada saqlanib turishi murakkab funktsiya bo`lib, bir tomondan, kimyoviy termoregulyatsiya, ikkinchi tomondan fizik termoregulyatsiyaning birga qo`shilishib ta`sir qilishi tufaylidir deb hisoblash kerak. biroq termoregulyatsiyaning imkoniyati cheksiz emasligini nazarda tutish lozim. atrofdagi havoning yuqori yoki past temperaturasi ta`siri bilan issiqlik muvozanati xolati buziladigan bo`lsa, organizmda patologik o`zgarishlar ro`y berishi mumkin. havo namligi havo namligi deganda xar qanday gaz singari simob ustunining mm balandligi bilan o`lchanadigan havodagi suv bug’larining zichligi tushiniladi. atmosfera havosi va berk binolarning havosida hamisha bir oz miqdorda suv bug’lari bo`ladi. absolyut havo namligi deb 1 m3 havoda mazkur paytda bo`lgan suv bug’lari miqdoriga aytiladi. maksimal havo …

4 / 5

ng yoki qirov xolida ajralishiga olib keladi. xar bir havo temperaturasiga muayyan darajada suv bug’lari bilan to`yinganlik to`g’ri keladi. temperatura qancha yuqori bo`lsa havoda suv bug’lari shuncha ko`p saqlanadi. havo namligining sportchilar organizmiga ta`siri. yuqori temperaturali havoda, uning namligi ham yuqori bo`lsa tananing qizib ketishiga aloqador kasalliklarni yuzaga keladi. chunki bunda issiqlik ajralishi juda ham qiyinlashadi. agar yuqori temperaturali havoda, uning namligi past bo`lsa, issiqlik ajralishiga yaxshi sharoit yaratilib, buni odam engil ko`tara oladi. past temperaturali havoda, uning namligi ham yuqori bo`lsa organizmni sovib ketishiga aloqador kasalliklarni paydo bo`lishiga sabab bo`ladi. chunki bunda issiqlik ajralishi kuchayadi. bunday havoda uzoq muddat bo`lish organizmda (revmatizm, o`pka sili) shamollash kasalliklarini qo`zg’alishiga sabab bo`ladi. yashash joylarida havo namligining me`yori 30-60% ni tashkil etadi. havo harakati atmosferadagi havo deyarli hamma vaqt xarakatda bo`ladi. buning sababi er sharidagi qizitishning bir xil bo`lmasligidandir. havo xarakati o`zining yo`nalishi va tezligi bilan xarakterlanadi. yo`nalishi shamol dunyoning qaysi tomonidan esayotganiga …

5 / 5

ir. havo massalari bosim yuqori bo`lgan tomondan bosim past tomonga qarab yuradi. shamol kuchiga bofort shkalasi bo`yicha taxminiy baho beriladi (jadval). jadval shamolning tezlgi va kuchini baholash (bafort shkalaci) bofort ballari shamol tezligi m/sek shamol xarakteris-tikasi shamol ta`siri 0 0-0,5 shtil’ (sukunat) mutlaqo shamol yo`q. trubalardan tutun tik yuqoriga ko`tariladi. 1 0,6-1,7 sekin shamol trubalardan tutun uncha tik ko`tarilmaydi. 2 1,8-3,3 engil shamol shamol esayotgani yuzga seziladi. barglar shitirlaydi. 3 3,4-5,2 kuchsiz shamol barglar va mayda novdalar qimirlab turadi. engil bayroqlar xilpiraydi. 4 5,3-7,4 o`rtacha shamol daraxtlarning ingichka shoxlari qimirlab turadi. chang va qog’oz parchalarini shamol uchiradi. 5 7,5-9,8 sovuqqina shamol katta-katta shoxlar qimirlab turadi. suvda to`lqinlar paydo bo`ladi. 6 9,9-12,4 kuchli shamol yo`g’on shoxlar qimirlaydi. telefon simlari guvillaydi. 7 12,5-15,2 qattiq shamol kichikroq daraxt tanalari tebranib turadi.dengizda ko`piklanadigan to`lqinlar paydo bo`ladi. 8 15,3-18,2 juda qattiq shamol daraxt shoxlari sinib tushadi.shamol qarshisiga yurish qiyin bo`ladi. 9 18,3-21,5 dovul bir oz …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "havo gigienasi"

ma'ruza-3. havo gigienasi, havoning tarkibi, fizik va kimyoviy hususiyatlari. reja: 1. havo gigienasi, havoning tarkibi. 2. havo namligi va harakati 3. atmosfera bosimi havo eng muhim omil bo`lib, u inson organizmining o`z xayotiy funktsiyalarini uzoq vaqt saqlab qololmaydi. havo nafas olish uchun juda zarur bo`lib, u issiqlik almashinuvida qatnashadi. shu bilan birga atmosfera organizmga bir qadar ta`sir etishi mumkin bo`lgan elektrik kuchlar va xar-xil radiatsiyalar xarakatining maydoni bo`lib xizmat qiladi. inson kerakli paytda tashqi muxitning organizmga zararli ta`sirini yo`qotuvchi yoki pasaytiruvchi maxsus sog’lomlashtirish choralarini qo`llash orqali xar-xil atmosfera sharoitlarida yashashga va ishlashga qodirdir. bunga atmosfera sharoitlarining sanitariya xolatini yaxshilash va or...

This file contains 5 pages in DOCX format (20.1 KB). To download "havo gigienasi", click the Telegram button on the left.

Tags: havo gigienasi DOCX 5 pages Free download Telegram