yozuv va uning tarixiy ko‘rinishlari kurs ishi

DOCX 39 pages 275.1 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 275.1 KB

File type DOCX

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti filologiya va tillarni o‘qitish: o‘zbek tili yo‘nalishi “tilshunoslikka kirish va umumiy tilshunoslik” fanidan kurs ishi mavzu: yozuv va uning tarixiy ko‘rinishlari bajardi: __________________ tekshirdi: ________________ toshkent – 2024 mundarija kirish …………………………………………………………………....…..…..3 i bob. yozuv-insoniyat taffakurining oliy mahsuli 1.1 yozuvning paydo bo‘lishi va tarixiy ahamiyati. ………………………...……8 1.2. yozuv va uning taraqqiyoti........................................................................…..15 ii bob. yozuvning insoniyat tamaddunida tutgan o‘rni 2.1 xx asr dunyo tarixida ayrim yozuv islohotlarining ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati.................................................................................................................20 2.2. o‘zbek yozuvining taraqqiyot bosqichlari. ……..………….......................…27 xulosa ……………...………………………………………………..……......34 foydalanilgan adabiyotlar......................……………...….…........37 kirish yozuv — muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar oʻrtasidagi muloqatga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. yozuv— kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotining tom maʼnodagi ibtidosi, bashariyatning uzoq va murakkab tadrijiy takomili jarayonidagi omillarning eng asosiylaridan biri. yozuv tildan ancha keyin paydo boʻlgan (tovush tili 400—500 ming yillar ilgari yuzaga kelgan, yozuvning paydo boʻlganiga esa …

2 / 39

oshlagan, natijada belgilar tizimidan iborat yozuv dunyoga kelgan. yozuvning paydo boʻlishi va taraqqiyoti jamiyat rivoji, shuningdek, muayyan masofadagi kishilarning oʻzaro aloqa qilish ehtiyoji, siyosiy, huquqiy, diniy va estetik harakterdagi axborotlarni qayd etish, sakdash zaruriyati bilan bevosita bogʻliq. xalqlarning davlat sifatida birlashuvi nutqiy aloqa doirasini kengaytiradi va murakkablashtiradi; savdo kengayadi; boshqa xalqlar va davlatlar bilan harbiy, siyosiy va b. shartnomalar tuziladi; qonunlar paydo boʻladi va mustahkamlanadi; diniy qarashlar va mafkuraning boshqa turli koʻrinishlari shakllanadi; xalqlarning oʻz tarixini bilishga boʻlgan ehtiyoj kuchayadi. bularning barchasini faqat ogʻzaki nutq vositasida amalga oshirish mumkin emas. bu sharoitda yozuv zaruriyatga aylanadi. yozuv ogʻzaki tilga nisbatan ikkilamchi, qoʻshimcha aloqa vositasi boʻlsada, unga qaraganda koʻp afzalliklarga ega. xususan, tilning asosiy vazifasi — kishilar oʻrtasidagi aloqani taʼminlashdir. tilning kommunikativ vazifasi yozuv siz amalga oshishi mumkin emas. tilning estetik, gnoseologik (dunyoni bilish) kabi asosiy vazifalarini ham yozuvsiz tasavvur qilish qiyin. ayniqsa, tilning insoniyat qoʻlga kiritgan tajribabilimlarni saqlash va avlodlarga yetkazishdan …

3 / 39

yoʻlini bosib oʻtgan. inson akli yozuvday mukammal aloqa vositasini kashf qilguncha uzoq izlangan. eng qadimgi davrlarda dunyo xalqlarining deyarli barchasida keng tarqalgan “eslatuvchi” belgilar ana shu izlanishlarning ilk koʻrinishlari edi. mas, muayyan miqdorni ifodalash uchun turli toshlar, chigʻanoklardan foydalanilgan, tayoqlar, daraxtlarga har xil iplar bogʻlash, tugunlar tugib qoʻyish va boshqa vositalar bilan muayyan axborotni esda saqlash yoki muayyan masofaga yuborishga harakat qilingan. yoki bir xabarni uzoq, masofaga yetkazish uchun tutun, gulxan, baraban ovozi qoʻllangan. xabarni uzoq, vaqt saqlash uchun ramziy maʼno berilgan buyumlardan foydalanilgan: qoʻrgʻon — marhum koʻmilgan joy belgisi; slavyan qabilalarida nontuz — doʻstlik belgisi; trubka — tinchlik, sulh belgisi va “buyumli yozuv” nomi bilan yuritiladigan bunday axborot vositalarining qoldiqlari hozirda ham baʼzan saqlangan. masalan, biror fikrni esdan chiqarib qoʻymaslik uchun roʻmolchaning uchini tugib qoʻyish odatini yodga olish mumkin. rasmli yozuv (piktografiya) yozuv yaratish yoʻlidagi birinchi qadam boʻlgan. rasm bilan yozuv oʻrtasida uzviy bogʻliqlik mavjud, avvalo, har ikkalasi ham …

4 / 39

di. masalan, qadimgi turkiy tillarda “yozmoq,” tushunchasi “bit(i)moq” feʼli (“bitik” — yozuv, kitob) bilan ifodalangan. bu feʼlning oʻzagi xitoycha “bi” (moʻyqalam) soʻzi bilan aloqador boʻlib, dastlabki maʼnosi “oʻymoq, oʻyib bezamoq”, undan keyin “yozmoq” demakdir. slavyan tillardagi “pisati” (rus. “pisat” — “yozmoq,”) feʼlining maʼnosi ham dastlab moʻyqalamda rasm chizish bilan bogʻliq boʻlgan (rus. “jivopis” — rangtasvir soʻzi bilan qiyoslang). bu feʼlning oʻzagi lot. “pingere” (rasm solmoq) soʻzi bilan aloqadordir, “pisati” feʼlining dastlabki maʼnosi, koʻrinadiki, “rasm solmoq”, “bezamoq,”dan iborat boʻlgan. gotcha “melian” (yozmoq) feʼlining dastlabki maʼnosi ham moʻyqalamda “rasm solmoq” boʻlib, bu feʼl hozirgi nemis tilida “malen” shaklida va “rasm solmoq” maʼnosida qoʻllanadi. yunon tilidan koʻpgina tillarga oʻtgan “grafika” soʻzi ham etimologik jihatdan oʻyish, tirnash tushunchalarini ifodalaydi. bu misollar yozuvning rasm bilan benihoya bogʻliq ekanligini yaqqol koʻrsatadi, yozuv jarayoni mexanikasini ham ochib beradi. rasmlar yordamida muayyan fikraxborotni ifodalash, yuborish mumkin ekanligini odamlar juda qad. davrlarda anglab yetganlar. shuning uchun qam rasmli yozuv …

5 / 39

aylanishi va astasekin bu ramzlarning ogʻzaki til bilan doimiy bogʻlanishi yozuvning takomillashib borishini belgilab beradi. yozuv belgilari ideografik, iyeroglifik belgilar sifatida muayyan soʻzlarning ifodachilariga aylanadi, bu yozuv “soʻz yozuvi” yoki “logografik yozuv” nomi bilan umumlashtiriladi. eng qadimgi logografik yozuv tizimlari (misr iyeroglifikasi, shumer mixxatlari, xitoy iyeroglifikasi va b.) mil. av. 4ming yillikning oxiridan mil. av. 2-ming yilliklarning boshlarigacha boʻlgan davrda shakllangan. haqiqiy maʼnodagi yozuv tizimlari dastlab qadimgi sharqda vujudga kelgan. yozuvning keyingi taraqqiyot bosqichi boʻgʻin yozuvi boʻlib, u mil. av. 2-ming yilliklarning oʻrtalarida paydo boʻlgan. tildagi so‘zlar soniga qaraganda boʻgʻinlar soni ancha kam, shuning uchun ham boʻgʻin yozuvi logografik yozuvga nisbatan sezilarli darajada oz belgilar tizimi bilan ish ko‘radi. masalan, devanagari (hind) yozuv boʻgʻin yozuvidir. har-ftovush yozuvining shakllanishi butun yozuv taraqqiyoti tarixida inqilob boʻlgan. bu yoʻnalishdagi ilk yozuv finikiy yozuvidir. finikiy alifbosining paydo boʻlishi insoniyat uchun yozuvni takomillashtirish borasida olgʻa qoʻyilgan qadam boʻlgan. birinchi marta sof tovush yozuvi, sanoqli harflardan …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yozuv va uning tarixiy ko‘rinishlari kurs ishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universiteti o‘zbek filologiyasi fakulteti filologiya va tillarni o‘qitish: o‘zbek tili yo‘nalishi “tilshunoslikka kirish va umumiy tilshunoslik” fanidan kurs ishi mavzu: yozuv va uning tarixiy ko‘rinishlari bajardi: __________________ tekshirdi: ________________ toshkent – 2024 mundarija kirish …………………………………………………………………....…..…..3 i bob. yozuv-insoniyat taffakurining oliy mahsuli 1.1 yozuvning paydo bo‘lishi va tarixiy ahamiyati. ………………………...……8 1.2. yozuv va uning taraqqiyoti........................................................................…..15 ii bob. yozuvning insoniyat tamaddunida tutgan o‘rni 2.1 xx asr dunyo tarixida ayrim yozuv islohotlarining ijtimoiy-iqtisodiy a...

This file contains 39 pages in DOCX format (275.1 KB). To download "yozuv va uning tarixiy ko‘rinishlari kurs ishi", click the Telegram button on the left.

Tags: yozuv va uning tarixiy ko‘rinis… DOCX 39 pages Free download Telegram