dinnining ibtidoiy shakllari

PPTX 35 стр. 34,3 МБ Бесплатная загрузка

35 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 34,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 35

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 35

mavzu: markaziy osiyo dinlari 3-mavzu:dinning ibtidoiy shakllari reja: 1.dinning paydo bo'lishi haqidagi yondashuvlar 2. animizm. 3. totemizm. 4. fetishizm. 5. shamanizm. 6. sehrgarlik 2 din olimlar muayyan e'tiqod din deb atalishi uchun uch asosiy xususiyatga ega bo'lishi lozimligini ta'kidlaydilar. bulardan birinchisi, g'ayritabiiy iloh (yoki ilohlar)haqidagi tasavvurning mavjudligi. har bir dinda topinish ob'ekti – xudo bo'lishi shart hisoblanadi. 3 immanent ilohlar deganda esa tabiatning bir bo'lagi sifatida tasavvur qilingan, insonlarga o'xshab ketadigan, biroq g'ayrioddiy yaratuvchilik, buzg'unchilik, rizqlantiruvchilik kabi kuchlarga ega bo'lgan xudolar kiradi. bunday turdagi ilohlar ko'pincha yo antropomorf (inson qiyofasida) yo zooantropomorf (yarim odam yarim hayvon) yoki zoomorf (hayvon) shaklda tasavvur qilinadi. bunga misol sifatida qadimgi misr, yunon, rim tsivilizatsiyalari, zamonaviy hindiston, xitoy, yaponiya dinlarini sanash mumkin. 4 teologik yondashuvga ko'ra dinning paydo bo'lishi bevosita insoniyatning yaralishi bilan bog'liq. xudo ilk insonlarni yaratishi bilan ularga o'zini tanitdi, natijada inson ilk dinga e'tiqod qila boshladi bugun mavjud bo'lgan har qanday din …

2 / 35

ga edi. bu nafaqat uning hayoti va faoliyatiga, fe'l–atvoriga, balki uning fikrlash darajasiga, kuchli hayajonlanishiga, tasavvur etishiga, mustahkam, haqiqiy yoki soxta mantiqiy qonuniyatlarni kashf etishiga ta'sir ko'rsatadi. uyqu, tush va nafas olish kabi holatlarda tanani boshqaruvchi va o'lim bilan undan ajratib turuvchi, hayot bag'ishlovchi qandaydir kuch mavjudligiga ishongan ajdodlarimiz, mazkur kuch harakat qiluvchi har bir narsa: daryo, quyosh, oy, daraxt kabi mavjudotlarda bor deb tasavvur qilganlar. natijada, inson qo'rquvi, hurmati, ehtiyoji va zarurati darajasida ularga sig'ina boshlagan. materialistik maktab tarafdorlari fikriga ko'ra, qo'rquv dinlarning kelib chiqishida asosiy rol o'ynagan hissiy holatdir. jumladan, ingliz faylasufi gerbert spenser (1820–1903) ham ibtidoiy qabila dinlarining kelib chiqishiga qo'rquv natijasida “ajdodlarga sig'inish” sabab bo'lganligini ta'kidlaydi. spenser ijtimoiy hisob–kitoblarga suyangan holda, hayot qo'rquvining dinlardagi o'rniga alohida diqqatni tortadi. bu qo'rquvning ajdodlarga nisbatan ibodatning barcha ko'rinishlari shakllantirganligini va tangrilarning ustun yoki qahramon bo'lgan ajdodlardan tanlanganligi fikrini ilgari suradi; har bir dinda ajdodlarga alohida e'tibor qaratilganligiga ishora qiladi …

3 / 35

shtirilishi demakdir. bugungi kunda dinshunoslikka bag'ishlangan adabiyotlarda asosan quyidagi tasnif keltiriladi: primitiv diniy tasavvurlar (urug'–qabila dinlari) – totemistik, animistik tasavvurlarga asoslangan, o'z urug'idan chiqqan sehrgar, shaman yoki qabila boshliqlariga sig'inuvchi dinlar. ular millat dinlari va jahon dinlari ichiga singib ketgan bo'lib, hozirda avstraliya, janubiy amerika va afrikadagi ba'zi qabilalarda saqlanib qolgan; millat dinlari – ma'lum millatga xos bo'lib, boshqa millat vakillari o'ziga qabul qilmaydigan dinlar. ularga yahudiylik (yahudiy millatiga xos), hinduizm (hindlarga xos), konfutsiychilik (xitoy millatiga xos), sintoizm (yaponlarga xos) kiradi; jahon dinlari – dunyoda eng ko'p tarqalgan, kishilarning millati va irqidan qat'i nazar unga e'tiqod qilishlari mumkin bo'lgan dinlar. ular safiga odatda buddizm, xristianlik va islom dinlarini kiritadilar. animizm 10 animizm “animizm (lotincha – jon, ruh) jon va ruhlarga sig'inish bo'lib, hali qabila jamoalari shakllanmagan davrlarda paydo bo'lgan. ingliz etnologi e.teylor 1871 yilda animizmni ilk diniy tasavvurlarning dastlabki bosqichi sifatida e'tirof etgan. ruhlarning borligiga ishonish, tabiat kuchlari, hayvonlar, o'simliklar …

4 / 35

rsalarning o'ziga xos g'ayritabiiy kuchga ega ekanligiga, boshqa bir tomondan esa ruhlarning mavjudligiga ishonishdan iborat. bu nazariyaga ko'ra “ibtidoiy inson” boshqa–boshqa mavjudotlarni shaxs sifatida tanishdan avval, butun bir olamga yoyilgan hayot bag'ishlovchi yakka “kuch”ni tasavvuriga keltirgan bo'lishi mumkin totemizm 14 totemizm. shimoliy amerika hindulari – ajivbe qabilasi tilida «ot-otem» so'zi «uning urug'i» ma'nosini anglatgan. “uning urug'i”) atamasini birinchi marta 1791 yilda jon long “insonning hayvon va o'simliklar bilan qon–qarindoshligi haqidagi ishonch”ni anglatuvchi so'z sifatida qo'llagan. ibtidoiy jamoalar qavm-qarindoshlik asosiga qurilgan. odam ijtimoiy munosabatlarning ushbu ko'rinishini tashqi muhitga – tabiatga ham ko'chiradi. urug'ning jonivorlar va o'simliklar olami bilan aloqasi ular bilan qonqqondoshlik alomati deb anglangan. totemizm “urug', kelib chiqish” ma'nolarini beradi; inson bilan ayrim hayvonlar, o'simliklar orasida g'ayritabiiy aloqa, yaqinlik qon-qarimdoshlik bor, deb faraz qilish; urug'ning yangi tug'ilgan a'zolariga, ya'ni tirik avlodlarga “pok yo'l” bilan totemning o'tib qolishiga ishonish; muayyan urug' yoki qabila hududida o'sha xildagi hayvon yoki o'simliklarni ko'paytirish va …

5 / 35

rish, musiqa asboblarini yasash, tabiatga oqilona munosabatda bo'lish kabi bilimlardan voqif etgan, deb ishonilgan. ilonlar ilohiylashtirilib, kohin va ruhoniylarning madadkori sifatida sig'inilgan. fetishizm 19 fetishizm. din tarixida fetishizm (frantsuzcha fetiche – tumor, but, ko'zmunchoq) (portugalcha – sehrlangan buyum, narsa, tumor). terminini ilk bor golland sayyohi v.botsman qo'llagan bo'lsa ham, frantsuz olimi sharl de brosning 1760 yilda yozilgan “fetishizm haqida” asaridan so'ng ommalashib ketdi fetishizmda insonning g'ayritabiiy imkoniyatlariga ishonishdan iborat bo'lgan afsungarlikdan farqli o'laroq biron moddiy buyumga g'ayritabiiy xossalar berilib, u ilohiylashtiriladi. fetishlar shaklan ham turli-tuman. toshlar, daraxt bo'laklari, hayvon tanasining biror qismi, but-sanamlar fetish vazifasini o'tashi mumkin edi. fetishizm “sehrli narsa” degan a'noni anglatadi; jonsiz narsalarni g'ayritabiiy xususiyatga ega deb ishonish va ularga sig'inish; fetishlar - tosh, tayoq, daraxt, umuman har qanday buyum; fetishizm tirik bo'lmagan, jonsiz predmetlarga sig'inish . markaziy osiyo xalqlari hayotida “fetish” o'ziga xos tarzda namoyon bo'lgan. ajdodlarimiz tosh qurollar, tayoq, to'qmoq, yog'och nayzalar bilan olishuvlar, urushlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 35 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dinnining ibtidoiy shakllari"

mavzu: markaziy osiyo dinlari 3-mavzu:dinning ibtidoiy shakllari reja: 1.dinning paydo bo'lishi haqidagi yondashuvlar 2. animizm. 3. totemizm. 4. fetishizm. 5. shamanizm. 6. sehrgarlik 2 din olimlar muayyan e'tiqod din deb atalishi uchun uch asosiy xususiyatga ega bo'lishi lozimligini ta'kidlaydilar. bulardan birinchisi, g'ayritabiiy iloh (yoki ilohlar)haqidagi tasavvurning mavjudligi. har bir dinda topinish ob'ekti – xudo bo'lishi shart hisoblanadi. 3 immanent ilohlar deganda esa tabiatning bir bo'lagi sifatida tasavvur qilingan, insonlarga o'xshab ketadigan, biroq g'ayrioddiy yaratuvchilik, buzg'unchilik, rizqlantiruvchilik kabi kuchlarga ega bo'lgan xudolar kiradi. bunday turdagi ilohlar ko'pincha yo antropomorf (inson qiyofasida) yo zooantropomorf (yarim odam yarim hayvon) yoki zoomorf...

Этот файл содержит 35 стр. в формате PPTX (34,3 МБ). Чтобы скачать "dinnining ibtidoiy shakllari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dinnining ibtidoiy shakllari PPTX 35 стр. Бесплатная загрузка Telegram