sonlar mavzusi

DOCX 4 sahifa 22,7 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 22,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

2-mavzu. son 57 s. sonning ma`no va grammatik belgilari predmetning son-sanog`i, miqdori va joylashish tartibini bildiradigan so`zlar son deyiladi. sonlar qancha? necha? nechanchi? so`roqlaridan biriga javob bo`ladi. sonlar otga bog`lanadi va ot ifodalagan predmetning miqdorini, tartibini bildiradi: ikki o`rtoq, uch dugona, beshinchi sinf kabi. sonlar otga bog`lanmagan holda qo`llanilsa son ifodalaydigan miqdor mavhum bo`ladi. masalan, ikki karra , ikki to`rt. sonlarning bu xildagi mavhum holda qo`llanishi arifmetik hisob-kitoblar uchun xosdir. sonlar tildagi eng kam tub so`zlari mavjud so`z turkumlaridan hisoblanadi. binobarin boshqa so`z turkumlaridan son yasalmaydi. hozirgi o`zbek tilida faol ishlatiladigan 22 ta tub son mavjud: bir, ikki, uch, to`rt, besh, olti, etti, sakkiz, to`qqiz, o`n, yigirma, o`ttiz, qirq, ellik, oltmish, etmish, sakson, to`qson, yuz, ming, million, milliard. qolgan sonlar shu sonlarning o`zaro qo`shilishidan hosil bo`ladi. masalan, o`n besh, bir yuz qirq, ikki ming birinchi yil kabi. sonlar harf bilan ham: o`n, ming raqam bilan ham: 10,1000 yoziladi. .raqam asosan …

2 / 4

kumlaridan yasalmaydi, biroq sondan boshqa turkumdagi so`zlar yasaladi: bir+ ik (fe`l,) uch+ lik, (sifat) 2. sonning muhim morfologik belgilaridan biri turlanmasligidir. ular ot oldidan kelib, otning miqdorini sanog`ini ifodalab, aniqlab keladi: besh kishi, o`n otliq, yuz uy. 3. sonlar otlashganda ot bilan bog`lanmaydi. bu hollarda sonlar ot kabi kelishik qo`shimchalarini olib gapda ot bajaradigan vazifalarda keladi. masalan, oltovlon ola bo`lsa og`zidagini oldirar. (maqol.) 4. sonning modal shakllari songa maxsus son shaklini yasovchi qo`shimchalar qo`shish bilan hosil bo`ladi; to`rt + ta, uch+ ala, besh-ov, olt+ovlon, yuz+larcha kabi. 5. ko`pincha son bilan ot orasida maxsus sanoq bildiruvchi so`zlar (numerativlar) ishlatiladi: uch kilogramm yog` , o`n gektar yer. sonlarning qo`llanilishi birlik, yuzlik va minglik tizimi bo`yichadir. o`ndan yuzgacha bo`lgan sonlarni ishlatishda katta sonlardan boshlab aytiladi: o`n besh, ellik uch, to`qson olti.yuzdan yuqori sonlarni aytishda kichik sonlardan boshlab aytiladi: bir yuz ellik, bir ming to`qqiz yuz ellik. sonlar quyidagi sintaktik vazifalarni bajaradi: 1. ot …

3 / 4

odalaydi: bir talay, bir necha, bir qancha; ba`zan kamlikni ham ifodalaydi: bir muncha. bular tag`in bir muncha yurgandan so`ng katta darvoza oldida to`xtadilar. (o.) 3. ot, sifat, fe`l , ravish oldidan kelib ma`noni kuchaytiradi. bir jum hayratda qolgan chol kalovlanib o`rnidan turdi, ikki qo`llab ko`rishgach, mehmonni taqir po`stakka taklif qildi.(o.) 4. ayiruv bog`lovchisi vazifasida keladi: bir yig`laydi , bir kuladi. 58 s. sonning ma`no jihatidan turlari sonlar ma`no va grammatik xususiyatlariga ko`ra ikkiga bo`linadi: sanoq sonlar, tartib sonlar. predmetning son- sanog`i va umumiy miqdorini bildiradigan sonlar sanoq sonlar deyiladi: uch uy, o`ttiz kishi. sanoq sonlar asosan otga bog`lanib uning miqdoriy belgisini bildiradi va gapda aniqlovchi vazifasida keladi: besh o`quvchi, o`n bog`. sanoq sonlar sanoq so`zlar (numerativlar) bilan ham qo`llaniladi. sanoq so`zlar predmetning miqdorini donalab sanash uchun ishlatiladigan so`zlardir. sanoq so`zlar sanoq sonlar bilan birga otga bog`lanib, uning miqdorini bildiradi. sanoq so`zlar quyidagicha ma`nolarni ifodalaydi. 1. predmetning miqdorini bildiradigan sanoq so`zlar: …

4 / 4

hosil bo`ladi: uch +ta kishi o`nta kitob. dona sonlar sanoq so`zlar: nafar, dona, bet, bosh, nusxa kabilar bilan ham hosil bo`ladi: uch nafar, o`n dona, yuz bet, ming bosh, besh yuz nusxa kabi. chama sonlar predmetning taxminiy miqdorini bildiradi va quyidagicha hosil bo`ladi. 1. sanoq sonda -tacha qo`shimchasini qo`shish bilan: o`ntacha, yuztacha. 2. sanoq songa -larcha qo`shimchasini qo`shish bilan: o`nlarcha, yuzlarcha. 3. sanoq songa -lab qo`shimchasini qo`shish bilan: o`nlab, yuzlab, minglab. 4. sanoq songa -lar (da) qo`shimchasini qo`shish bilan: uchlarda, beshlarda, -lab, -larcha qo`shimchalari o`n yuz, ming sonlariga, - tacha qo`shimchalari esa barcha sonlarga qo`shiladi. 5. sonlardan keyin chog`li so`zini keltirish bilan. mashina kuzivida uch chog`li xotin, yosh bolalar va uchta sigir bor edi.(s.a.) 6. ikki sanoq sonni jihatlash bilan: ikki -uch, o`n -o`n besh .ular mirzo darvozasiga yaqinlashganlarida besh-olti kishi ot choptirib chiqdi. (p.q.) jamlovchi son predmetning jamlangan to`dalangan miqdorini anglatadi. jamlovchi sonlar quyidagicha hosil bo`ladi. 1. sanoq sonlarga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sonlar mavzusi" haqida

2-mavzu. son 57 s. sonning ma`no va grammatik belgilari predmetning son-sanog`i, miqdori va joylashish tartibini bildiradigan so`zlar son deyiladi. sonlar qancha? necha? nechanchi? so`roqlaridan biriga javob bo`ladi. sonlar otga bog`lanadi va ot ifodalagan predmetning miqdorini, tartibini bildiradi: ikki o`rtoq, uch dugona, beshinchi sinf kabi. sonlar otga bog`lanmagan holda qo`llanilsa son ifodalaydigan miqdor mavhum bo`ladi. masalan, ikki karra , ikki to`rt. sonlarning bu xildagi mavhum holda qo`llanishi arifmetik hisob-kitoblar uchun xosdir. sonlar tildagi eng kam tub so`zlari mavjud so`z turkumlaridan hisoblanadi. binobarin boshqa so`z turkumlaridan son yasalmaydi. hozirgi o`zbek tilida faol ishlatiladigan 22 ta tub son mavjud: bir, ikki, uch, to`rt, besh, olti, etti, sakkiz, to`qqiz, ...

Bu fayl DOCX formatida 4 sahifadan iborat (22,7 KB). "sonlar mavzusi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sonlar mavzusi DOCX 4 sahifa Bepul yuklash Telegram