o'qitish usullari abu rayhon beruniy asarlarida

DOCX 5 pages 25.1 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.1 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

mavzu: talabalarda vatanparvarlik, milliy g’urur va o’z-o’zini anglash, xalq tarixiga, madaniyatiga va an’analariga va kasbiga hurmat hissiyotlarini shakllantirish. sharqning qomusiy olimlari abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, aforobiy, davoniy, jomiy asarlarida ta'lim-tarbiya, o'qitish masalalari atroflicha bayon qilib berilgan. shuningdek, mutafak-kirlarimiz tomonidan ta'lim jarayonida o'qitishning qaysi usul vositalaridan foydalanish lozimligi uqtirib o'tilgan. keltirilgan fikrlardan ko'rinadiki dastlab shaxs amaliy bilimlarga keyinchalik esa nazariy bilimlarni qo'lga kiritishi lozimligi borasidagi g'oyalar ilgari surilgan. qomusiy olim abu rayhon beruniy asarlarida o'qitish usullari masalasiga alohida to'xtalib, o'quvchi shaxsiga ta'lim berishda ko'proq qaysi tomonlarga e'tibor berish kerakligini bayon qilib beradi. jumladan, olim tomonidan quyidagi qoidalar ilgari suriladi: - o'qitishda yodlatish emas, balki tushunish mantiqiy fikrlash, xulosalar chiqarish, yo'liga amal qilish lozimligi. - o'qitishda o'quvchining qiziqishi, intilishini hisobga olinishi va muallim o'z shogirdlariga xushmuomalali bo'lishi. - o'qitishda turli usul, metodlarni qo'llash ya'ni qarab chiqish, o'qilmagan mavzularni o'qib olish kerakli joylarini qayta o'qib olish, umuman yana o'qib chiqish …

2 / 5

lishning turli yo'llari, shakl va metodlari ustida to'xtalgan. u shunday deb yozadi, «bizning maqsadimiz o'quvchini toliqtirib qo'ymaslikdir. hadeb bir narsani takrorlash zerikarli bo'ladi, materialga nisbatan salbiy munosabat shakllanadi. agar o'quvchi bir masaladan, boshqa bir masalaga o'tib tursa, u xuddi-turli-tuman bog'-rog'larda sayr qilgandek boiadi, bir bog'dan o'tar o'tmas, boshqa bir bog' boshlanadi. kishi ularning hammasini ko'rgisi va tomosha qilgisi keladi. har bir yangi narsa kishiga rohat bag'ishlaydi deb behuda aytilmagan». olimning so'zlarida uning bilim berish yo'llari haqidagi qarashlari ham bayon etilgan. birinchidan — ilmiy bilimlar turli mavzulardan iborat bo'lishi, o'quvchini zeriktirmasligi, xotirasiga malol kelmaslikni ko'zda tutadi. ikkinchidan — bunday usul boshqa tadqiqotchilarning o'qib o'rganuvchining mehnatini yengillashtirishga qaratilgan. uchinchidan — borliqdagi hodisalarni har tomonlama o'rgan-masdan ilmiy bilimlar doirasini aniqlab olish qiyin bo'lishini ta'kidlaydi. beruniy ilm olishga kirishni quyidagicha ta'kidlaydi: «ilm dargohiga kirar ekansan, qalbingni, ko'ngilni ozdiruvchi illatlardan, odamni ko'r qilib qo'yadigan holatlardan, chunonchi, qotib qolgan urf-odatlardan, hirsdan, raqobatdan, ochko'zlikning quli boiishdan o'z …

3 / 5

s, balki jamiyat a'zolari bilan birga yashab olish mumkin. chunki, ilmlar insoniyat jamoasining mahsulidir. yakka kishi o'zi uchun kerakli bmmlarni yarata olmaydi. kishi tabiati bilmagan va bila olmagan narsasini bilishga o'chdir. beruniy ilm olish yo'li bilan dunyoni bilishning turli bosqichlarini ko'rsatadi: to'liq bilim olishda narsalaming chegaralari ma'lum bo'ladi. narsalaming bo'laklarini umumlashtiruvchi chegaralarigacha ma'lum bo'ladi, lekin bunda ham tafsilotdan holi bo'lmaydi. o'sha tafsilotlar atroflicha biluvchi va bilinuvchi sifatida birlashadi, lekin bu holat zamon ichida bo'lib turadi. atroflicha bilish holati zamon ichida bo'lmaydi, endilikda narsalarni, voqealarni bilishda zarur vosita bo'lgan ism sifatlarga, laqablarga ehtiyoj qolmaydi. beruniy tomonidan ilgari surilgan fikrlarda bilimlilik orqali nodonlikdan xalos etish masalalari bayon qilingan. o'quvchini o'qitish muomalali, rostgo'y, savodxon, shogirdlariga prinsipial, yumshoq muomalali bo'lishi kerak. muallim o'quvchini doimo to'g'ri yo'lga boshlashi, sezgir va talabchan bo'lishi lozimligini uqtiradi. beruniy muallim shogirdlariga yumshoq muomala qilishi, ularga to'g'ri yoi ko'rsatishi, yaxshi yo'lga yo'llashi, niyatini to'g'ri qilishi, o'zini katta olmay, ochiq ko'ngil …

4 / 5

matnning hajmi kichik, mazmuni sodda, keyinchalik esa hajmi katta, mazmuni murakkabroq bo'lgan matnlarni o'qishga kirishishi o'qish jarayonida taqqoslash-qiyoslashga e'tibor berish o'quvchilaming ongli bilimiga asos solishini eslatib o'tgan. olim o'qilganlarning barchasini qaytarib o'qish deganda, asosan xato qilmay, so'zlarni buzmay, ortiqcha tovush ishlatmay, bo'g'inlarni tushirib qoldirmay, so'z urg'usini o'z o'rnida qo'llab, to'g'ri o'qishni ta'kidlaydi. o'qishning tez, to'g'ri va ifodali boiishi, o'qish davomida bolaning o'z-o'zini kuzatib borishi, xatosiz tez va to'g'ri o'qishiga yordam beradi. beruniy bilimlar ustozlar tomonidan o'rgatiladi deb biladi. u nazariy bilimlarni o'quvchiga singdirish usullari haqida to'xtalib, muallim o'z ishiga asosan qiziqarli suhbat usuli bilan yondashib, shogirdning fanga, kasbga o'rganilayotgan ilmga havasini uyg'ota olishini, ta'limning asosiy vazifalaridan bin deb bildi. buning uchun ba'zan muallim o'z shogirdlarini majbur qilishi mumkin deb bildi. ibn sino bilim olishda bolalarni maktabda o'qitish zarurligini qayd etar ekan, ta'limda quyidagi tomonlarga rioya etish zarurligini ta'kidlaydi: - bolaga bilim berishda birdaniga kitobga band qilib qo'ymaslik; - ta'limda yengildan …

5 / 5

atlarini bilish; - fanga qiziqtira olishi; - berilayotgan bilimlarniig eng muhimini ajratib bera olishi; - bilimlarni talabalarga tushunarli qilib, uning yoshi aqliy darajasiga mos ravishda berishi; - har bir so'zning bolalar hissiyotini uyg'onish darajasida bo'lishga erishish zarur, deydi olim. ibn sino ta'kidlashicha bilishda qaysi metodlardan foydalanmasin, u og'zaki ifodali bilimlarni tushuntirishmi, turli ko'rinishlardagi suhbatmi, tajribalarmi, baribir talabada haqiqiy bilim hosil qilish, mustaqil qobiliyatini rivojlantirish, olgan bilimlarini amaliyotga tatbiq eta olish qobiliyatini tarkib toptirishni asosiy maqsad deb bilgan. davoniy fikriga ko'ra bola tarbiyasining keyingi davri maktabda boshlanadi. muallim aqlli bola tarbiyasidan yaxshi xabardor bo'lgan yuksak fazilat egasi bo'lishi lozim. olim talaba bilan muallim o'rtasidagi munosabatga alohida to'xtaladi. agar ota uning organizmini jismoniy jihatdan tarbiyalashga sababchi bo'lsa, muallim uning ma'naviy tarbiyasi kamolotga yetishiga sababchidir. haqiqatni olganda, uning fikricha muallim ma'naviy padar hisoblanadi. agar kishining ruhi o'z badaniga qanchalik yaqin bo'lsa, muallim ham tarbiya borasida shunchalik ota-onaga yaqin turadi. davoniy bolalarning kasb-hunar egallashi …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'qitish usullari abu rayhon beruniy asarlarida"

mavzu: talabalarda vatanparvarlik, milliy g’urur va o’z-o’zini anglash, xalq tarixiga, madaniyatiga va an’analariga va kasbiga hurmat hissiyotlarini shakllantirish. sharqning qomusiy olimlari abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, aforobiy, davoniy, jomiy asarlarida ta'lim-tarbiya, o'qitish masalalari atroflicha bayon qilib berilgan. shuningdek, mutafak-kirlarimiz tomonidan ta'lim jarayonida o'qitishning qaysi usul vositalaridan foydalanish lozimligi uqtirib o'tilgan. keltirilgan fikrlardan ko'rinadiki dastlab shaxs amaliy bilimlarga keyinchalik esa nazariy bilimlarni qo'lga kiritishi lozimligi borasidagi g'oyalar ilgari surilgan. qomusiy olim abu rayhon beruniy asarlarida o'qitish usullari masalasiga alohida to'xtalib, o'quvchi shaxsiga ta'lim berishda ko'proq qaysi tomonlarga e'tibor beri...

This file contains 5 pages in DOCX format (25.1 KB). To download "o'qitish usullari abu rayhon beruniy asarlarida", click the Telegram button on the left.

Tags: o'qitish usullari abu rayhon be… DOCX 5 pages Free download Telegram