raqobat va monopoliya

PPTX 29 pages 712.9 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 712.9 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

slayd 1 o'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti iqtisodiy ta'limotlar tarixi fanidan mavzusida taqdimot ma'ruzachi abdurazakova nargiza rixsibaevna “raqobat va monopoliya” reja: 2-mavzu. raqobat va monopoliya 1 raqobatning mohiyati, shakllari va usullari 2 monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari 3 o'zbekistonda raqobatchilik muhitining vujudga kelishi va monopoliyaga qarshi qonunchilik 1. raqobatning mohiyati, shakllari va usullari raqobat – bozor sub'ektlari iqtisodiy manfaatlarining to'qnashuvidan iborat bo'lib, ular o'rtasidagi yuqori foyda va ko'proq naflilikka ega bo'lish uchun kurashni anglatadi. iste'molchi va xaridorlar o'rtasida ishlab chiqaruvchi va sotuvchilar o'rtasida raqobat ko'proq naflilikka erishish ko'proq foyda olish asosiy maqsadlari 4 raqobat ishtirokchilarining asosiy maqsadlari hozirgi bozor iqtisodiyotida raqobatning quyidagi asosiy vazifalarini ajratib ko'rsatish mumkin: 1 tartibga solish vazifasi; 2 resurslarni joylashtirish vazifasi; 3 innovatsion vazifa; 4 moslashtirish vazifasi; 5 taqsimlash vazifasi; 6 nazorat qilish vazifasi. 6 raqobat miqyosiga ko'ra raqobatning turlari tarmoq ichidagi raqobat tarmoq ichidagi raqobat tovar …

2 / 29

at manfaatlariga zid keluvchi holatlarni qo'llamaslik kabi qoidalarga asoslanadi. halol raqobatning quyidagi belgilarini ham ko'rsatib o'tish maqsadga muvofiq hisoblanadi: 1 qalbaki bellashuv, majburiy safarbarlikni tan olmaydi 2 boqimandalik, befarqlik, yuzakichilik, ko'zbo'yamachilik kabi salbiy holatlarga barham beradi; 3 qarindosh-urug'chilikni, oshna-og'aynigarchilikni, tanish-bilishlikni, ma'muriy-buyruqbozlikni tan olmaydi narx vositasida raqobatlashuvda kurashning asosiy usuli bo'lib ishlab chiqaruvchilarning o'z tovarlari narxini boshqa ishlab chiqaruvchilarning shunday mahsulotlari narxiga nisbatan pasaytirishi hisoblanadi. narx vositasida raqobatlashish usullaridan biri – demping narxlarni qo'llashdir. narxsiz raqobat raqobat kurashining asosiy omili tovarlarning narxi emas, balki uning sifati, servis xizmat ko'rsatish, ishlab chiqaruvchi firmaning obro'-e'tibori hisoblanadi. narxsiz raqobat usullari ichida marketing muhim ahamiyatga ega bo'lib, u mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayonini talabga moslashtiruvchi tadbirlar tizimidan iborat. bozor iqtisodiyoti sharoitida talabni yaxshi o'rgangan va iste'molchilar ehtiyojlarini to'laroq qondira oladigan korxonalar har doim raqobat kurashida yutib chiqadi. raqobatning shakllari sof monopoliyada monopolistik raqobat oligopoliya sof raqobat monopoliya tushunchasiga turli o'quv adabiyotlarida turlicha ta'rif beriladi. …

3 / 29

rlashmalari «monopoliya» atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (ya'ni, grekcha «monoc» - yagona, bitta va «poleo» - cotaman) tarkib topsada, biroq uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi. kapitalning to'planishi – bu qo'shimcha qiymatning bir qismini jamg'arish (kapitallashtirish) natijasida kapital hajmining oshishidir. kapitalning markazlashuvi – bu bir kapital tomonidan boshqa birining qo'shib olinishi yoki bir qancha mustaqil kapitallarning aktsiyadorlik jamiyati shaklida ixtiyoriy birlashishi orqali kapital hajmining o'sishidir. ishlab chiqarishning gorizontal to'planishi – bu milliy iqtisodiyotning ma'lum tarmog'i doirasidagi korxona va firmalarning yiriklashuvidir. u erkin raqobat davri, shuningdek, xx asrning boshlarida ishlab chiqarish to'planishining asosiy shakli sifatida maydonga tushgan edi. ishlab chiqarishning vertikal to'planishi – bu milliy iqtisodiyotdagi bir necha o'zaro bog'liq tarmoqlarda mahsulot ishlab chiqarishning to'planishidir. u ilmiy-texnika inqilobi sharoitlarida keng rivojlandi. bozorni qamrab olish darajasiga ko'ra: monopoliyalarning turlarini bir necha mezonlarga ko'ra ajratish mumkin. sof monopoliya – tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini …

4 / 29

a tashkil etiluvchi monopolistik holat. ular tarkibiga raqobatdan himoya qiluvchi quyidagi monopoliya shakllarini kiritish mumkin: 1) patent tizimi 2) mualliflik huquqi 3) tovar belgilari sun'iy monopoliya – monopol foyda olish maqsadida tashkil etiluvchi birlashmalarning shartli (tabiiy monopoliyalardan ajratib turish uchun) nomi. ularga quyidagilar kiradi: kartel, sindikat, kontsern, konsortsium, trest 18 monopoliyaning ijobiy tomoni asosan quyidagi ikkita jihat orqali namoyon bo'ladi. birinchidan u ma'lum tarmoqlarda nisbatan samarali amal qiladi va xarajatlarning tejalishiga olib keladi. ikkinchidan, monopolist bo'lmagan, mayda, raqobatlashuvchi soha korxonalariga nisbatan monopolistik korxonalarda ishlab chiqarishga ilmiy-texnika taraqqiyoti yutuqlarini joriy etish uchun ko'proq rag'bat va imkoniyat mavjud bo'ladi. chunki, uncha yirik bo'lmagan raqobatlashuvchi korxonalarning odatda moliyaviy jihatdan imkoniyatlari cheklangan bo'lib, ular ishlab chiqarishga yangiliklarni tatbiq etish orqali kelgusidagi daromadlarni oshirishdan ko'ra, ko'proq joriy daromadga e'tibor qaratadilar. bundan tashqari, yangi g'oyalar raqiblar tomonidan juda tez o'zlashtirib olinadi va, buning oqibatida, bu g'oyalarni amalga oshirish xarajatlarini bir tomon qilgani holda, uning samarasidan barcha …

5 / 29

gan). bu qonun mahsulot sotish sohasidagi cheklovchi faoliyatlarni, narx bo'yicha kamsitish, ma'lum ko'rinishdagi birlashib ketishlar, o'zaro bog'lanib ketuvchi direktoratlar va boshqalarni taqiqlaydi. 3. robinson-petmen qonuni (1936 yilda qabul qilingan). bu qonun savdo sohasidagi cheklovchi faoliyatlar, «narxlar qaychisi», narx bo'yicha kamsitishlar va boshqalarni taqiqlaydi. 3. o'zbekistonda raqobatchilik muhitining vujudga kelishi va monopoliyaga qarshi qonunchilik o'zbekistonda raqobatchilik muhitini vujudga keltirishning asosiy yo'li, bu raqobatni inkor qiluvchi davlat monopoliyasidan nodavlat, turli xo'jalik shakllarining mavjudligiga asoslangan va iloji boricha erkin raqobatni taqozo etuvchi bozor tizimiga o'tishdir. bu erda raqobatchilik munosabatlarini shakllantirish, avvalo, mustaqil erkin tovar ishlab chiqaruvchilarning paydo bo'lishini taqozo qiladi, chunki raqobatning asosiy sharti alohidalashgan, mulkiy mas'uliyat asosida o'z manfaatiga ega bo'lgan va tadbirkorlik tahlikasini zimmasiga oluvchi erkin xo'jalik sub'ektlarining mavjudligi, ularning bozor orqali aloqa qilishidir. o'zbekistonda samarali raqobat muhitini yaratish uchun quyidagilar bo'yicha chora-tadbirlarning amalga oshirilishi taqozo etiladi: 1 iqtisodiyotda davlat monopolizmining har qanday namoyon bo'lishini maksimal darajada bartaraf etish. 2 bozor …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "raqobat va monopoliya"

slayd 1 o'zbekiston respublikasi oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika instituti iqtisodiy ta'limotlar tarixi fanidan mavzusida taqdimot ma'ruzachi abdurazakova nargiza rixsibaevna “raqobat va monopoliya” reja: 2-mavzu. raqobat va monopoliya 1 raqobatning mohiyati, shakllari va usullari 2 monopoliyalarning iqtisodiy asoslari va ularning turlari 3 o'zbekistonda raqobatchilik muhitining vujudga kelishi va monopoliyaga qarshi qonunchilik 1. raqobatning mohiyati, shakllari va usullari raqobat – bozor sub'ektlari iqtisodiy manfaatlarining to'qnashuvidan iborat bo'lib, ular o'rtasidagi yuqori foyda va ko'proq naflilikka ega bo'lish uchun kurashni anglatadi. iste'molchi va xaridorlar o'rtasida ishlab chiqaruvchi va sotuvchilar o'rtasida raqobat ko'proq na...

This file contains 29 pages in PPTX format (712.9 KB). To download "raqobat va monopoliya", click the Telegram button on the left.

Tags: raqobat va monopoliya PPTX 29 pages Free download Telegram