boshqaruv nazariyalari

PPTX 29 pages 221.2 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 221.2 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint boshqaruv nazariyalari reja: 1. boshqaruv nazariyalarning boshlang‘ich tarixi 2. boshqaruv (menejment)ning ilmiy maktablari 1. boshqaruv nazariyalarning boshlang‘ich tarixi boshqaruv odamlar bilan birga paydo bo‘lgan. u mehnatni taqsimlanishi va kooperatsiyalanish jarayonida faoliyatning mustaqil turiga ajralgan. bu odamlarning ijtimoiy ishlab chiqarishdagi faoliyatini tashkil qilish va muvofiqlashtirish zarurligi bilan asoslangan. bunda ulardan birlari rahbar, ya’ni boshqaruvchilar, boshqalari esa ularning tobelari, ya’ni boshqariladiganlar bo‘ladilar. boshqaruv muammosini birinchi bo‘lib hal qilishga qadimgi misrliklar kirishganlar. 6 mingga yaqin yillar oldin ular odamlar faoliyatini maqsadga yo‘naltirilgan holda tashkil qilish, uni rejalashtirish va natijasini nazorat qilish zarurligini tan olganlar, hamda boshqaruvni markazlashtirmaslik haqida masalani qo‘yganlar. eramizga qadar 20 asrda misrga qo‘shni vavilonda podshoh xammurapi boshqaruv va nazorat qilish zaruriyati uchun sopol jadvallardagi hujjatlar va guvohlik ko‘rsatmalarini qo‘llagan, amaldor shaxslar tomonidan javobgarlikni o‘z tobelariga o‘tkazishga yo‘l qo‘ymaslikni tan olgan, ish haqi darajasini qonunan belgilagan. eramizga qadar uchinchi ming yilliklar bilan sanalangan sopol jadvalchalarga tijorat bitimlari haqidagi ma’lumotlar …

2 / 29

ilini shakllantirgan. yillar o‘tdi, ko‘pgina tashkilotlarni boshqarish aniqroq va murakkabroq, tashkilotlarning o‘zlari esa – kuchliroq va barqarorroq bo‘la boshlaganlar. rim imperiyasi bunga misol bo‘lib xizmat qiladi, u yuz yillar mavjud bo‘lgan. zamonaviy boshqaruvning deyarli barcha shakllari xarakteri va tuzilishini bugungidan katta farq qiluvchi qadimgi tashkilotlarda ko‘rish mumkin. quldorlik davrida ham boshqaruv elementlari mavjud bo‘lgan, ammo mehnatga majbur qilishning asosiy vositalari sifatida to‘g‘ridan to‘g‘ri majbur qilish va jazo bilan qo‘rqitish usullari ustunlik qilganlar. keyinchalik, ijtimoiy ishlab chiqarishni rivojlanishi bilan, bunday mehnat o‘ziga uzviy ravishda xos bo‘lgan samarasizligini ko‘rsatgan. boshqaruvga munosabatni burjua davrida vujudga kelgan yollanma mehnat tizimi almashtirgan. u mehnatni boshqarishda moddiy rag‘batlar va iqtisodiy vositalarni qo‘llovchi majbur qilishning tubdan boshqa, vositali mexanizmidan foydalanishga asoslangan. 250 yil avval g‘arbiy yevropaning bir qator mamlakatlarida vujudga kelgan savdo kapitalizmi butunlay boshqa asosga – pul kapitaliga ega bo‘lgan. mehnatga majbur qilishning to‘g‘ridan to‘g‘ri va qurol shakllari o‘rniga kapitalizmda o‘lchov qiymatlarini almashtirish asosida harakat qiluvchi …

3 / 29

va ko‘pgina to‘lovlar yo‘li bilan yaxshi ishni rag‘batlantirgan. bu islohotlar haqiqat va rahbar rolini insoniy idrok etishning mohiyatida noyob yorib o‘tish bo‘lgan. ammo, shunga qaramasdan, o‘sha davrning tadbirkorlari r.ouenning islohotlarida sog‘lom fikrni kamroq ko‘rganlar, ulardan hech biri uning misoliga ergashmagan, chunki ularda boshqaruvga qiziqish bo‘lmagan faqat xix-xx asrlar oralarida menejment insoniy bilimlar, fanning mustaqil sohasiga aylangan. amerikalik jozef varton 1881 yilda birinchi marta kollejlarda o‘qitish uchun menejment kursini ishlab chiqqan. amerikalik muhandis f. teylor 1911 yilda o‘zining “ilmiy menejment tamoyillari” kitobini nashr qilgan, u umumiy qiziqishni keltirib chiqargan va unda birinchi marta boshqaruv fan va tadqiqotning mustaqil sohasi deb tan olingan. angliyadagi sanoat inqilobi boshqaruvga qiziqishni dastlabki uyg‘otuvchi asosiy kuch bo‘lgan. ammo boshqaruv tashkilotning rivojlanishi va muvaffaqiyatiga katta hissa qo‘shishi haqidagi g‘oya birinchi marta zamonaviy boshqaruvning vatani bo‘lgan amerikada vujudga kelgan. menejmentning paydo bo‘lishi quyidagi asosiy sharoitlar bilan bog‘liq: mashinali ishlab chiqarishni rivojlanishi, boshqaruvchiga talablarni o‘sishi, mulk egasi va tadbirkorni …

4 / 29

ajarish usullarini yaratish istagi. 2. boshqaruv (menejment)ning ilmiy maktablari natijada boshqaruv to‘g‘risidagi ta’limotni vujudga keltirdi. shu davrdan boshlab bugunga qadar boshqaruvda quyidagi to‘rt yo‘nalish evolyusion tarzda rivojlangan va o‘zining tegishli hissasini qo‘shgan. 13 1 ilmiy menejment (1885-1920) 2 miqdoriy tizimli yoki zamonaviy menejment (1950- yildan hozirgacha) 4 3 mumtoz yoki ma’muriy menejment (1920-1950) “insoniy munosabatlar” maktabi (1950-yildan hozirgacha) shunday qilib, menejment nazariyasi va amaliyoti turli davrlarda o‘ziga xos ko‘rinishlarda shakllanadi: 50-60 yillarda boshqaruvning tashkiliy tarkibi diqqat markazda turgan bo‘lsa, 60-70 yillarda strategik rejalashtirish vujudga keldi: 80-yillardan boshlab esa ilg‘or g‘arb firmalarida strategik rejalashtirishdan strategik boshqaruvga o‘tildi. 14 boshkaruv borasidagi g‘oyalar rivojlanishining birinchi bosqichi teylorizm davri (1885-1920) bu davrning eng xos g‘oyasi ilmiy asosda boshqarish mumkin ekanligini targ‘ib qilinishidir. bu davrda muhandislik fanlari g‘oyalarining eng quyi ishlab chiqarish bo‘g‘iniga singdirilishi xos bo‘lib, keyinchalik aynan shunda teylorizmning cheklanganligi namoyon bo‘ladi. bu maktabning boshida amerikalik muhandis-tadqiqotchi f.teylor (1850-1915) turgan, ko‘zga ko‘ringan vakillari: l.gilbert, …

5 / 29

'jayinlar va ma'muriyat bilan yaqindan hamkorlikni yo'lga qo'yilishi tufayli yaqinlashuvining haqiqiy vositasi sifatida qaragan 16 17 ushbu maktablar uchun quyidagi alomatlar xosdir: - ma’muriyat hal qilishi kerak bo‘lgan vazifalarni belgilash; - sub’ektivizm va avtoritar usullarni ilmiy qoidalarga almashtirish; - boshqaruvni sanoat mehnati sohasiga aylantirish; - mehnatni taqsimlash va ixtisoslashtirish, xodimlarni tor vazifalarni bajarishga yo‘naltirish; - faoliyatni qat’iyan tartibga solish; 18 ushbu maktablar uchun quyidagi alomatlar xosdir: - vazifalarni bajarish uchun eng yaxshi, eng to‘g‘ri bajaradigan xodimlarni maqsadga qaratilgan holda tanlab olish, ularni o‘qitish; - xo‘jalik vazifalarini hal qilishning eng yaxshi usullarini belgilash uchun ilmiy tahlildan foydalanish; - ishlarni rejalashtirish; - xodimlarni rag‘batlantirish. ikkinchi bosqich- klassik yoki ma’muriy bosqich (1920-1950) a.fayol tomonidan uning mashhur boshqaruv prinsiplarining keng tarqalishi bilan bog‘lik. buni ma’muriy maktabning birinchi mustaqil natijasi deb bilish mumkin. ushbu davr izlanishlari rasmiy tashkiliy tuzilmalar (strukturalar) va tizimlarni tashkil qilishga, shakllantirishga qaratilgan. bekorga “menedjmentning otasi” deb atashmagan, u birinchi bo‘lib butun …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshqaruv nazariyalari"

prezentatsiya powerpoint boshqaruv nazariyalari reja: 1. boshqaruv nazariyalarning boshlang‘ich tarixi 2. boshqaruv (menejment)ning ilmiy maktablari 1. boshqaruv nazariyalarning boshlang‘ich tarixi boshqaruv odamlar bilan birga paydo bo‘lgan. u mehnatni taqsimlanishi va kooperatsiyalanish jarayonida faoliyatning mustaqil turiga ajralgan. bu odamlarning ijtimoiy ishlab chiqarishdagi faoliyatini tashkil qilish va muvofiqlashtirish zarurligi bilan asoslangan. bunda ulardan birlari rahbar, ya’ni boshqaruvchilar, boshqalari esa ularning tobelari, ya’ni boshqariladiganlar bo‘ladilar. boshqaruv muammosini birinchi bo‘lib hal qilishga qadimgi misrliklar kirishganlar. 6 mingga yaqin yillar oldin ular odamlar faoliyatini maqsadga yo‘naltirilgan holda tashkil qilish, uni rejalashtirish va natijasini ...

This file contains 29 pages in PPTX format (221.2 KB). To download "boshqaruv nazariyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: boshqaruv nazariyalari PPTX 29 pages Free download Telegram