diniy e'tiqod va amalning tanqid etarlicha tushunchasi

DOCX 1 page 49.9 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.9 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

1-mavzu: din ijtimoiy-madaniy hodisa sifatida ahamiyati reja: 1. dinning dastlabki ko’rinishlari. 2. din va etnomadaniyat tarixi. 3. dunyoqarashning tarixiy shakllari. dinning dastlabki ko’rinishlari. din tushunchasi o’zbek tiliga arab tilidan kirib kelgan bo’lib, ishonch, inonmoq ma’nosini bildiradi. bizning fikrimizcha, din real voqelikdagi, ijtimoiy hayotdagi narsa va hodisalarni tabiatdan, jamiyatdan tashqarida mavjud deb hisoblaydigan, ularni o’ziga xos tarzda aks ettiradigan ma’naviy e’tiqod va amalning bir turidir. e’tiqod so’zi ham arab tilidan kirib kelgan bo’lib, chuqur, mustahkam ishonch ma’nosini anglatadi- demak, diniy e’tiqod deganda mustahkam, chuqur ishonch, maslak, ishonish tushuniladi. ilohiyot, ya’ni diniy ta’limot nuqtai nazardan "din", "diniy e’tiqod" tushunchalari jamiyat, inson, uning ongi hayotning ma’nosi, maqsadi va taqdiri uni bevosita qurshab olgan moddiy olamdan tashqarida bo’lgan, uni go’yo yaratgan, ayni zamonda insonlarga birdan-bir "to’g’ri", "haqiqiy", "odil" hayot yo’llarini ko’rsatadigan va o’rgatadigan ilohiy kuchga ishonch va ishonishni ifoda etadigan maslak, qarashlar, ta’limotlar majmuidan iboratdir. arab istilochilari o’rta osiyoni egallab olgandan so’ng islomni joriy …

2 / 1

lomgacha bo’lgan diniy e’tiqodlariga binoan "tangri" butun olamni, insonni yaratgan, "yuksaklik", "eng baland", "bahaybat" degan ma’nolarni ham anglatgan. muayyan iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va g’oyaviy sabablarga ko’ra diniy dunyoqarashlar to’la hukmron bo’lgan sharoitlarda qar qanday ilg’or tabiiy, ilmiy, jumladan, falsafiy qarashlar ham diniy qarashlarni, ularning mavjudlik sabablarini, mohiyati masalalarini chetlab o’ta olmagan; lekin ularning din haqidagi qarashlari ruhoniy va ulamolarning rasmiy qarashlaridan jiddiy farq qilgan. biz bu vaziyatni forobiy va beruniyning dinga bo’lgan munosabatlarida ko’rishimiz mumkin. forobiyning dinga munosabati asosan uning "fozil shahar aholisi haqida kitob" risolasida bayon qilingan. uning fikricha, din ham falsafa kabi voqelikni o’rganishga qaratilgan, bu falsafa moddiy olamni bilish, sabab, oqibat bog’lanishlarini aniqpash orqali o’rganadi. din esa voqelikka bu uslub bilan emas, balki tasvir (obrazli), ramziy, majoziy, qiyosiy tasavvurlardan foydalanish orqali e’tiqod qilishga chakirish yo’li bilan yondashadi. demak, din voqelikni, sabab va oqibat bog’lanishlarining moddiy asosini o’rganmasdan izohlashga kirishadi. ayni zamonda voqelikni falsafiy bilish, o’z mohiyatiga ko’ra, …

3 / 1

anlar. ilmiy bilimlarga asoslangan dunyoviy ishonchli, haqiqiy ta’limot olamning mavjudlik sabablari masalasida diniy qarashlar bilan kelishmasa-da, ammo insonni, uning ijtimoiy faoliyati, ma’naviy va axloqiy qadriyatlarini o’rganishda minglab yillar mobaynida uning bag’rida qo’lga kiritilgan bilim, tajriba, ularning hozirgi kundagi ijobiy ahamiyatini aslo rad qilmaydi. qolaversa, din bag’rida shakllangan ma’naviy, jumladan axloqiy qadriyatlarning vujudga kelish sabablari, ularning kishilarga ijobiy ta’sirchanlikmasalalari ilmiy jihatdan o’rganish va bu ma’naviy-axloqiy qadriyatlardan foydalanish ko’proq ahamiyatga ega bo’lmoqda. ibtidoiy odamlar hozirgi davrdagi singari to’la shakllangan diniy sistemaga ega bo’lmagan. ularda boshlang’ich diniy tasavvurlargana bo’lgan, xolos. dinning ana shunday ibtidoiy shakllari urug’chilik tuzumi shakllanayotgan davrda paydo bo’lgan. ibtidoiy odamlarning diniy e’tiqodlari totemizm, animizm, fetishizm, shomonlik, magiya (sehrgarlik) shakllarida tarqalgan; ularning elementlari hozirgi zamon dinlarida ham uchraydi. totemizm - hindlar tilidagi "o totem" (uning urug’i) degan so’zdan kelib chiqqan. totemizm ibtidoiy g’oyat sodda diniy e’tiqodning bir turi bo’lib, qadimgi zamondagi urut-qabila a’zolarining muayyan bir hayvon, o’simlik bilan g’ayritabiiy aloqasi, yakinligi, …

4 / 1

boisdan keyinchalik urug’ a’zolari totemning "yordamiga" ko’z tikkanlar, uni muqaddaslashtirib, o’z homiylari deb hisoblanganlar, sehr yo’li bilan unga ta’sir qilishga uringanlar. totemga sajda kilingan, u himoya qilingan, e’zozlangan, uni otib o’ldirish, iste’mol qilish man etilgan. faqat ayrim hollarda, ya’ni tantanali kungarda totem hisoblaigan hayvon yoki o’simlikni maxsus rasm-rusmga rioya qilingan holda iste’mol qilish mumkin bo’lgan. urut a’zolarida shundagina totemning kuch-quvvati kishilarga o’tadi va u kelgusida ham urugaing homiysi bo’lib qoladi degan tasavvur bo’lgan. totemizm e’tiqodlari tub avstriyaliklarda keng saqlanganligini ularning urug’lari nomlaridan payqash mumkin. ular urug’larni konkret hayvoilar (kengru, oq ho’kiz, kora ho’kiz kabi eki ayrim o’simliklar) nomi bilan ataganlar. totemizmning elementlarini hozirgi dinlarda ham ko’rish mumkin. masalan, hinduizm dinida fil, sigir, maymun, ilon kabilar muqaddas hayvonlar hisoblangan. o’zbeklarda qaldirg’och, musicha, laylak, ko’k qarg’ani muqaddas qushlar deb e’zozlash ham totemizmning ko’rinishlaridan biridir. markaziy osiyo xalklarida, shu jumladan o’zbeklarda muchalga qarab vaqt hisobini chiqarish totem e’tiqodi bilan bog’likdir. masalan, ota-bobolarimizda odamlarning …

5 / 1

iborat. animizm tabiatdagi buyumlarni ilohiylashtiradi, har bir jismda ruh bor, tanadan tashqarida ham jon bor, deb hisoblanadi. animistik tasavvurlar barcha xalkdar tarixidagi dinlarda jon va ruh haqidagi tushunchalarning shakllanishida ma’lum rol o’ynab kelgan. animizm har bir kishida uning hayoti va ongining manbai bo’lgan jon bor, deb talqin qilgan. dastlabki animistik tasavvur jonni soya yoki nafas bilan aynan, deb bilar edi. masalan, shimoliy amerika xalklarida soya bilan jon, qadimgi arablarda jon bilan qon, grenlandiyada esa nafas olish bilan jon bitta nom bilan ataladi. animizm odamda olam haqidagi tasavvurlarni shakllantirish, predmet va hodisalar xususiyatlarini chuqur o’rganish, jon va ruxlarning tirik odamlar singari qobiliyatga ega degan fikrlar paydo bo’lishi munosabati bilan tarkib topgan. shu davrda jonning o’lmasligi haqidagi tasavvur paydo bo’lgan. chunki qadimgi odamlar o’z tanalarining tuzilishi to’g’risida to’liq bir tushunchaga ega bo’lmay, hattoki uyqu va tush ko’rishining sabablarini ham izohlay olmaganlar. shundan so’ng ibtidoiy odamlar inson tanasini boshqaradigan qandaydir alohida bir kuch …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diniy e'tiqod va amalning tanqid etarlicha tushunchasi"

1-mavzu: din ijtimoiy-madaniy hodisa sifatida ahamiyati reja: 1. dinning dastlabki ko’rinishlari. 2. din va etnomadaniyat tarixi. 3. dunyoqarashning tarixiy shakllari. dinning dastlabki ko’rinishlari. din tushunchasi o’zbek tiliga arab tilidan kirib kelgan bo’lib, ishonch, inonmoq ma’nosini bildiradi. bizning fikrimizcha, din real voqelikdagi, ijtimoiy hayotdagi narsa va hodisalarni tabiatdan, jamiyatdan tashqarida mavjud deb hisoblaydigan, ularni o’ziga xos tarzda aks ettiradigan ma’naviy e’tiqod va amalning bir turidir. e’tiqod so’zi ham arab tilidan kirib kelgan bo’lib, chuqur, mustahkam ishonch ma’nosini anglatadi- demak, diniy e’tiqod deganda mustahkam, chuqur ishonch, maslak, ishonish tushuniladi. ilohiyot, ya’ni diniy ta’limot nuqtai nazardan "din", "diniy e’tiqod" tushunchalari jam...

This file contains 1 page in DOCX format (49.9 KB). To download "diniy e'tiqod va amalning tanqid etarlicha tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: diniy e'tiqod va amalning tanqi… DOCX 1 page Free download Telegram