operatsion tizimlar faniga kirish

PPTX 50 pages 7.1 MB Free download

50 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.1 MB

File type PPTX

Pages 50

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 50

operatsion tizim fan: operatsion tizimlar operatsion tizimlar faniga kirish. texnika fanlari falsafa doktori, phd xoliqnazarov rashidjon xomidjonovich axborot texnologiyalari ta’minoti kafedrasi reja operatsion tizimlar haqida asosiy tushunchalar. hisob tizimlari va evolyutsiyasi tarixi. operatsion tizimlarning tarixi. operatsion tizimlarning tasnifi. kompyuter texnik qurilmalar yig’indisidan tashkil topadi: blok (case) onaplata (motherboard) markaziy protsessor (cpu) tezkor xotira (ram) doimiy xotira (hdd yoki ssd) markaziy protsessorni sovutish qurilmasi (cpu cooler) elektr bloki (psu) kiritish-chiqarish qurilmalari (input-output devices) monitor, klaviatura, sichqoncha va hokazolar. operatsion tizim (ot) – bu kompyuterning barcha resurslarini (protsessor, xotira, kirish/chiqar qurilmalari, fayl tizimlari va boshqalar) boshqaradigan va dasturlar bilan foydalanuvchi o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni ta’minlovchi asosiy dasturiy ta’minotdir. ot kompyuter tizimining ishlashi uchun zarur bo‘lgan asosiy funksiyalarni bajaradi va boshqa dasturlar uchun qulay muhit yaratadi. operatsion tizim – bu kompyuter texnikasi va foydalanuvchi o’rtasidagi interfeys bo’lib, uning asosiy vazifasi texnik ta’minot (hardware) va dasturiy ta’minot (software) o’rtasidagi aloqani ta’minlash hisoblanadi. operatsion tizimlar evolyutsiyasi …

2 / 50

(1972) alto system (1979) pilot system (1980) star user interface (1982) vii. taqsimlangan tizimlar (distributed systems) wfs file server (1979) unix united rpc (1982) unix united system (1982) amoeba system (1990) birinchi operatsion tizim kompyuterlar uchun birinchi operatsion tizim gm-naa deb atalgan. u 1955-yilda general motors vakili robert patrik hamda north american aviation vakili ouen mok tomonidan tuzilgan. u tizim monitorlariga asoslangan va faqat katta mashinalarda ishlashga moʻljallangan. meinfreym — bu katta hajmdagi maʼlumotlarni qayta ishlash va katta hajmdagi maʼlumotlarni saqlash uchun moʻljallangan. shuningdek, katta hajmdagi xotiraga ega boʻlgan yuqori unumdor kompyuter (superkompyuter)dir. dastlabki meinfreym kompyuterlar 1940-1950-yillarda ishlab chiqarilgan boʻlib, birinchisi eniac kompyuteri 1947-yilda aqshda ishlab chiqarilgan va u operatsion tizimlarga ega emas edi. keyinchalik 1964-yilda ibm tomonidan yaratilgan boʻlib, u ibm system/360 deb nomlangan. operatsion tizimlar haqida asosiy tushunchalar protsesslar boshqaruvi – ot protsesslarni (dasturlarni) yaratadi, boshqaradi va ular o‘rtasida resurslarni taqsimlaydi. xotira boshqaruvi – ot xotirani boshqaradi, dasturlarga …

3 / 50

ordamida ma’lumotlarni qayta ishlash. elektron hisoblash mashinalari (1940-yillar) – birinchi elektron kompyuterlar (eniac, edvac) paydo bo‘ldi. ular elektron lampalar va keyinroq tranzistorlar asosida ishlagan. shaxsiy kompyuterlar (1970-1980-yillar) – mikroprotsessorlar paydo bo‘lishi bilan shaxsiy kompyuterlar keng tarqaldi (ibm pc, apple macintosh). zamonaviy hisoblash tizimlari (1990-yillardan hozirgi kungacha) – kuchli protsessorlar, yuqori tezlikdagi tarmoqlar, bulutli texnologiyalar va sun’iy intellektning rivojlanishi. operatsion tizimlarning tarixi 1940-1950-yillar: otning dastlabki shakllari – dastlabki kompyuterlar operatsion tizimsiz ishlagan, dasturlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri apparatga yozilgan. 1950-1960-yillar: batch processing (partiyaviy ishlov berish) – birinchi operatsion tizimlar paydo bo‘ldi, ular bir vaqtning o‘zida bir nechta dasturni ishlatish imkonini berdi. 1960-1970-yillar: ko‘p vazifali va vaqtni taqsimlash tizimlari – unix, multics kabi operatsion tizimlar paydo bo‘ldi, ular bir vaqtning o‘zida bir nechta foydalanuvchilarga xizmat ko‘rsatish imkonini berdi. 1980-yillar: shaxsiy kompyuterlar uchun otlar – ms-dos, windows, mac os kabi operatsion tizimlar shaxsiy kompyuterlar uchun ishlab chiqildi. 1990-yillardan hozirgi kungacha: zamonaviy otlar – linux, windows nt/xp/7/8/10, …

4 / 50

bir vaqtning o‘zida bir nechta dasturni ishlatish imkonini berdi. ibmning gm-naa i/o (1956): birinchi operatsion tizim hisoblanadi, u ibm 704 kompyuteri uchun ishlab chiqilgan. fortran monitor system (fms): dasturlarni avtomatik ravishda ishga tushirish va natijalarni saqlash imkonini berdi. 1960-1970-yillar: ko‘p vazifali va vaqtni taqsimlash tizimlari ko‘p vazifalilik (multitasking): bir vaqtning o‘zida bir nechta dasturni ishlatish imkoniyati paydo bo‘ldi. vaqtni taqsimlash (time-sharing): bir nechta foydalanuvchilar bir vaqtning o‘zida kompyuterdan foydalana boshladi. unix operatsion tizimi (1969): bell labs tomonidan ishlab chiqilgan unix operatsion tizimi zamonaviy otlar uchun asos bo‘ldi. unix ko‘p foydalanuvchili va ko‘p vazifali tizim sifatida tanildi. multics: unixdan oldin ishlab chiqilgan operatsion tizim bo‘lib, ko‘p foydalanuvchili va ko‘p vazifali tizim sifatida ishlatilgan. 1970-1980-yillar: shaxsiy kompyuterlar va grafik interfeyslar shaxsiy kompyuterlar paydo bo‘ldi: ibm pc, apple ii kabi kompyuterlar keng tarqaldi. ms-dos (1981): microsoft tomonidan ishlab chiqilgan ms-dos operatsion tizimi shaxsiy kompyuterlar uchun keng qo‘llanila boshladi. apple macintosh va mac os …

5 / 50

oogle) va ios (apple) kabi mobil operatsion tizimlar paydo bo‘ldi. ular smartfonlar va planshetlar uchun mo‘ljallangan. bulutli operatsion tizimlar: bulutli texnologiyalar rivojlanishi bilan bulutli operatsion tizimlar (masalan, chrome os) paydo bo‘ldi. virtualizatsiya va konteynerlar: virtual mashinalar (vmware, virtualbox) va konteynerlar (docker) keng qo‘llanila boshladi. iot operatsion tizimlari: internet of things (iot) qurilmalari uchun maxsus operatsion tizimlar (masalan, raspbian, freertos) ishlab chiqildi. operatsion tizimlarning kelajagi sun’iy intellekt va mashina o‘rganishi: otlar sun’iy intellekt va ma’lumotlarni tahlil qilish funksiyalarini qo‘llab-quvvatlaydi. kvant kompyuterlar uchun otlar: kvant kompyuterlarining rivojlanishi bilan ular uchun maxsus operatsion tizimlar ishlab chiqilmoqda. kengaytirilgan reallik (ar) va virtual reallik (vr): ar va vr texnologiyalari uchun maxsus operatsion tizimlar rivojlanmoqda. operatsion tizimlarning tasnifi operatsion tizimlarni quyidagi jihatlarga ko‘ra tasniflash mumkin: foydalanish maqsadiga ko‘ra: umumiy maqsadli otlar (windows, linux, macos) – turli xil vazifalarni bajarish uchun mo‘ljallangan. maxsus maqsadli otlar (real-time os, embedded os) – maxsus vazifalarni bajarish uchun mo‘ljallangan (masalan, sanoat …

Want to read more?

Download all 50 pages for free via Telegram.

Download full file

About "operatsion tizimlar faniga kirish"

operatsion tizim fan: operatsion tizimlar operatsion tizimlar faniga kirish. texnika fanlari falsafa doktori, phd xoliqnazarov rashidjon xomidjonovich axborot texnologiyalari ta’minoti kafedrasi reja operatsion tizimlar haqida asosiy tushunchalar. hisob tizimlari va evolyutsiyasi tarixi. operatsion tizimlarning tarixi. operatsion tizimlarning tasnifi. kompyuter texnik qurilmalar yig’indisidan tashkil topadi: blok (case) onaplata (motherboard) markaziy protsessor (cpu) tezkor xotira (ram) doimiy xotira (hdd yoki ssd) markaziy protsessorni sovutish qurilmasi (cpu cooler) elektr bloki (psu) kiritish-chiqarish qurilmalari (input-output devices) monitor, klaviatura, sichqoncha va hokazolar. operatsion tizim (ot) – bu kompyuterning barcha resurslarini (protsessor, xotira, kirish/chiqar qurilmala...

This file contains 50 pages in PPTX format (7.1 MB). To download "operatsion tizimlar faniga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: operatsion tizimlar faniga kiri… PPTX 50 pages Free download Telegram