harakat tizimi: tuzilishi, birinchi nevron va ikkinchi nevronning vazifasi. harakat tizimi: patologiyasi va zararlanish sindromlari va tekshirish usullari

PDF 8 pages 300.8 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 300.8 KB

File type PDF

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

harakat tizimi: tuzilishi, birinchi nevron va ikkinchi nevronning vazifasi. harakat tizimi: patologiyasi va zararlanish sindromlari va tekshirish usullari annotatsiya: talabalarda harakat tizimi: uzilishi,vazifasi,tekshirish usullari,patologiyasi va zararlanish sindromlari haqidagi bilimlarni shakllantirish. bosh va orqa miyaning o'tkazuvchi yo'llari harakat sistemasi. harakat odam faoliyatinig asosiy belgilaridan biridir. bosh miya po'stlog'ida hosil bo'lgan impulslarning ixtiѐriy harakat yo'li orqali muskullarga etkazilishi natijasida ixtiѐriy harakat vujudga keladi. ixtiѐriy harakatni bajarishda, bosh miyaning po'stloq qavatidan tashqari, ekstrapiramida (nucleus caudatus,nucleus lenticularis, nucleus ruber, substantia nigra), miyacha va vestibulyar sistemalar ham ishtirok etadi. normal va muvofiqlashgan ixtiѐriy harakat yuqorida ko'rsatilgan sistemalarning to'g'ri ishlashi natijasidir. markazdan qochuvchi yo'llar – harakatni muvofiqlashtiruvchi impulslar ana shu sistema yo'llari orqali orqa miyaning oldingi shohidagi hujayralarga, ya'ni ohirgi umumiy maydonga o'tkaziladi. oldingi shoh hujayralari esa qabul qilingan impulslarni o'z aksonlari orqali muskullarga etkazib beradi, natijada ixtiѐriy harakat sodir bo'ladi. ixtiѐriy harakat o'tkazgich yo'l (tractus cortico-muscularis) orqali bajariladi. kortiko-muskulyar yo'l ikki nevron (markaziy va periferik …

2 / 8

lari periferik harakat nervlarini hosil qiladi va tegishli muskullarda tugallanadi. endi biz kortikomuskulyar yo'lning markaziy va periferik nerv sistemasidagi yo'nalishini ko'rib chiqamiz. piramida yo'l – birinchi nevron miya po'stlog'ining oldingi markaziy pushtasi va paratsental bo'lakchasining beshinchi qavatida joylashgan gigant piramidasimon (bets) hujayralaridan boshlanadi. oldingi markaziy pushtaning eng yuqori qismida va paratsentral bo'lakchada, oѐq muskullariga ta'lluqli hujayralar, sohasi joylashgan. oldingi markaziy pushtaning eng yuqori qismida oѐq muskullariga taaluqli hujayralar,so'ngra tana va qo'l muskullariga ta'luqli hujayralar sohasi joylashgan.oldingi pushtaning pastki qismida yuz, lab, til, yutqin va chaynov muskullariga tegishli hujayralar sohasi joylashgan. shuni aytish kerakki, gavdaning bir tomonidagi harakat sohasi qarama- qarshi yarim tana muskullarning ishini idora qiladi, ya'ni o'ng tomonda joylashgan oldingi pushta tananing chap tomonidagi qo'l va oѐqni, chap tomondagi markaziy pushta esa o'ng qo'l va oѐqni haraktlantiradi. bosh miyaning harakat sohasidagi hujayra aksonlari nursimon toj hosil kilib, ichki kapsula tomon yo'naladi va oldingi uchdan ikki bo'lagidan g'uj bo'lib o'tadi. …

3 / 8

arakat yadrosida, qo'shimcha nerv yadrosida tugallanadi. shunday qilib, kortiqonuklear nevronlar miya ustinida joylashgan kranial harakat nervlarning yadrolarida tugallanadi. kortikospinal nevronlar esa miya tomon yo'nalishda davom etadi. kortikospinal nevronlarning asosiy qismi uzunchoq miya bilan orqa miya chegarasida kesishma hosil qilib orqa miyaning qarama-qarshi tomonidagi ѐn tizimchalarga o'tadi. juda oz qismi esa kesishmay, orqa miyaning hamma segmentlariga o'tib, ularning oldingi shohlarida tugaydi. bir nechta orqa miya nervlarining o'zaro qo'shilishi natijasida nerv chigallari hosil bo'ladi. nerv chigallaridan esa periferik nervlar vujudga keladi va ular o'ziga tegishli muskullarda tugallanadi. harakat sistemasi patologiyasi. harakat o'tkazuvchi yo'lining zararlanishi muskullarning kuchsizlanishiga, harakatning kamayishiga ѐki yo'qolishiga olib keladi. harakatning yo'qolishiga falajlanish (paralysis) ѐki plegiya (plegia) deyiladi. muskullarning kuchsizlanishi natijasida ixtiѐriy harakatning kamayishiga parez (paresis) deyiladi. gavdaning turli qismlari quyidagicha falajlanishi mumkin. 1) bir qo'l ѐki bir oѐqda harakatning yo'qolishi (monoplegiya); 2) ikkala qo'l ѐki ikkala oѐqda harakatning yo'qolishi (paraplegiya); 3) ikkala qo'l bilan ikkala oѐqda harakatning barobar yo'qolishi …

4 / 8

lib keladi. natijada muskullar kichrayib (qurishib) qoladi. shuning uchun periferik falaj atrofik falaj ham deyiladi. periferik falajda falajlangan muskullarning elektrik qo'zg'aluvchanligi pasayib, qisman ѐki to'liq degeneratsiya reaktsiyasi yuz beradi. ixtiѐriy harakat yo'lining birinchi kortikospinal qismi zararlansa, markaziy falajga olib keladi. markaziy falajning paydo bo'lish sabablarini va uning periferik falajdan farqini aniqlash uchun birinchi va ikkinchi nevronlarning funktsiyalarini bilish zarur. birinchi nevron funktsiyasi. piramida yo'li asosan ikki xil funktsiyani bajaradi: a) bosh miyaning qo'zg'alishi natijasida paydo bo'luvchi ixtiѐriy harakat impulslarini orqa miyaning oldingi shohiga, ya'ni ikkinchi nevron hujayralariga etkazib beradi; b) orqa miyaning ortki ildizchasidan muskulga kelib turuvchi reflektor va tonik taassurotlarning o'tishini tartibga solib va qisman tormozlab turadi. demak, birinchi nevron orqa miyaning xususiy funktsiyasini tormozlab turadi. shu sababli birinchi nevron zararlanganda pay reflekslarni va muskul tonusi oshib ketib, markaziy falaj sodir bo'ladi. ekstrapiramida sistema ѐhud noixtiѐriy harakat sistemasi – u quydagilardan iborat; katta miya yarimsharlarining po'stloq osti va markaziy …

5 / 8

bo'laѐtgan hodisalar, taassurotlarning organizmga ta'siri, tana qismlarining fazodagi holati, hamda to'qimalarning ichki muhit va a'zolarning ish faoliyati haqidagi ma'lumotlarini etkazib turadi. bosh miyaga kelgan axborotlar odam tomonidan sezish holida qabul qilinadi va odam bu tashqi ѐki ichki taassurotni sezish qobiliyatiga ega bo'ladi. odamning reflektor apparatlari orqali ichki va tashqi taassurotlarni seza bilish qobiliyati – sezgi deb ataladi. sezgi turli xil bo'lib – og'riq, harorat, taktil sezgi turiga mansub. chuqur sezgini bo'g'in-mushak hissi passiv harakatlar, tana qismlari va oѐqlarning fazodagi joylashuvi hissi, vibrotsion sezgi tashkil qiladi. markazga intiluvchi yo'llar – yuzaki sezgi og'riq harorat va taktil sezgi impulslari (og'riq va harakat) periferik nervlar ѐrdamida etkazadi. periferik nerv hujayralari (1 neyron) umurtqalar aro tirqishning umrtqalar aro tugunchasida joylashgan. umrtqalar aro tuguncha hujayralarning markaziy o'simtasi orqa miyaning ort shohchasida joylashgan orqa miya sezuvchi hujayralariga boradi. shu erda 1 chi neyron tugaydi va 2 chi neyron yo'li boshlanadi. 2 chi neyron aksoni orqa miya …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "harakat tizimi: tuzilishi, birinchi nevron va ikkinchi nevronning vazifasi. harakat tizimi: patologiyasi va zararlanish sindromlari va tekshirish usullari"

harakat tizimi: tuzilishi, birinchi nevron va ikkinchi nevronning vazifasi. harakat tizimi: patologiyasi va zararlanish sindromlari va tekshirish usullari annotatsiya: talabalarda harakat tizimi: uzilishi,vazifasi,tekshirish usullari,patologiyasi va zararlanish sindromlari haqidagi bilimlarni shakllantirish. bosh va orqa miyaning o'tkazuvchi yo'llari harakat sistemasi. harakat odam faoliyatinig asosiy belgilaridan biridir. bosh miya po'stlog'ida hosil bo'lgan impulslarning ixtiѐriy harakat yo'li orqali muskullarga etkazilishi natijasida ixtiѐriy harakat vujudga keladi. ixtiѐriy harakatni bajarishda, bosh miyaning po'stloq qavatidan tashqari, ekstrapiramida (nucleus caudatus,nucleus lenticularis, nucleus ruber, substantia nigra), miyacha va vestibulyar sistemalar ham ishtirok etadi. normal ...

This file contains 8 pages in PDF format (300.8 KB). To download "harakat tizimi: tuzilishi, birinchi nevron va ikkinchi nevronning vazifasi. harakat tizimi: patologiyasi va zararlanish sindromlari va tekshirish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: harakat tizimi: tuzilishi, biri… PDF 8 pages Free download Telegram