morfologik elementlar

PDF 11 pages 3.4 MB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

dokument3 morfologik elementlar s.m. b i r l a m ch i m o r f o l o g i k e l e m e n t l a r. terining qaysi qismida joylashganligiga, katta-kichikligiga, tarkibiga, yallig‘lanish xarakteri va oqibatiga (evolyutsiyasiga) qarab 8 ta birlamchi toshma elementlari tafovut etiladi: 1) dog‘ (masila), 2) tuguncha (papula), 3) do‘mboqcha (tuberculum), 4) tugun (nodus), 5) pufak (bulla), 6) pufakcha (vesicula), 7) yiringcha (pustula), 8) qavarchiq (urtica). shulardan dastlabki to‘rttasi infiltrativ, keyingilari (pufak, pufakcha, yiringcha, qavarchiq) esa ekssudativ morfologik elementlar deyiladi. dog‘ (macula) – terining rangi o‘zgarib qolgan joyda paydo bo‘ladigan toshmaga aytiladi (10-rasm). a. b 10- a. rasm giperpigment dog‘ b. rasm depigment dog‘ dog‘lar yallig‘lanadigan va yallig‘lanmaydigan bo‘lishi mumkin. kelib chiqish sababiga qarab tomirli, gemorragik, pigmentli dog‘lar farq qilinadi. tomirli dog‘lar dermaning asl qismida joylashgan so‘rg‘ichsimon qavat tomirlari kengayishidan (giperemiya) hosil bo‘ladi. bu dog‘lar tomirlarning qon bilan to‘lishiga qarab qizil, …

2 / 11

di. eritemalar kaftdek va undan kattaroq bo‘lib, aksariyat o‘tkir yallig‘lanish bilan kechadi. rangi och qizil, usti bir oz shishgan, qirralari noaniq bo‘lib, qattiq qichiydi; o‘tkir ekzema, dermatit, 1-darajali kuyishda, shuningdek, ko‘p shaklli ekssudativ eritemada kuzatiladi. bir necha eritemalar qo‘shilib butun badanni egallashi eritrodermiya deyiladi. kishi qattiq hayajonlanganda yoki uyalganida, ba’zan terida yallig‘lanish bilan bog‘liq bo‘lmagan qizil dog‘lar paydo bo‘ladi. bunday eritematoz dog‘lar qichimaydi, shoxlanmaydi, bir pastda yo‘qolib ketadi, ularni «uyalish» dog‘lari ham deyiladi. yallig‘lanmaydigan dog‘larda teri qizaradi, ba’zan ko‘karadi, qon tomirlar goh torayib, goh kengayadi. ya l l i g‘ l a n m a y d i g a n dog‘lar – tug‘ma yoki orttirilgan bo‘lishi mumkin, bularga oq dog‘ (vitiligo) yoki boshqa kasalliklar tufayli qoladigan dog‘lar kiradi. yallig‘lanmaydigan dog‘lar teridagi yuza tomirlarning mudom kengayishi tufayli ham yuzaga kelishi mumkin. turmushda orttirilgan bunday dog‘lar t e l e a n g i o e k t a z i …

3 / 11

yorilganda qon quyilishi) ajratiladi. gemorragik dog‘lar allergik vaskulitda, organizmda s vitamin yetishmaganda, shuningdek, tif, qizilcha va boshqa kasalliklarda kuzatiladi. pigmentli dog‘lar epidermisningbazal qavatida melaninning ko‘p hosil bo‘lishi (giperpigmentatsiya) yoki taqchilligi (gipopigmentatsiya) tufayli paydo bo‘ladi. pigmentli dog‘lar tug‘ma (hollar, albinizm) yoki hayotda or- ttirilgan (xloazma, vitiligo) ko‘rinishida bo‘lishi mumkin. gi- perpigmentli dog‘lar ichida quyosh nuri ta’sirida bahorda yuz terisiga tushadigan jigarrang dog‘lar, ayniqsa, ko‘p uchraydi. katta giperpigmentli dog‘lar addison kasalligida kuzatiladi. kattaligi 0,5-1,0 sm keladigan giperpigmentli dog‘lar l e n t i g o deyiladi. bunday dog‘lar yuzasi giperkeratozlanib turadi. mayda depigmentli dog‘lar l e y k o d e r m a deyiladi. leykoderma, ayniqsa, atrofi jigarrang bo‘lgan dog‘lar orasida oqarib yaxshi ko‘rinadi. chin leykoderma ikkilamchi qaytalama zaxmda, soxta yoki ikkilamchi leykoderma esa tangachali va rang- barang temiratkida kuzatiladi. butun badan terisida, shuningdek, qosh, kiprik va sochlarda pigment bo‘lmasligi albinizm deyiladi. albinizm tug‘ma bo‘ladi. teri ichida erimaydigan bo‘yoqlar hisobiga rangning …

4 / 11

dek qizil, ko‘kish-qizil bo‘lishi mumkin. shakli jihatdan dumaloq, oval, poligonal, o‘tkir uchli serbar, kindiksimon, konussimon va yassi, konsistentsiyasiga ko‘ra esa yumshoq, qattiq elastik tugunchalarga bo‘linadi. kattaligi har xil, to‘g‘nog‘ich boshidek – m i l l i a r (1-1,5 mm), yasmikdek keladigan – l e n t i k u l ya r (2-3 mm), 10-15 tiyinlik tangadek – n u m m u l ya r tugunchalar farq qilinadi. bir qancha yoriq tugunchalar – p i l a k ch a larni hosil qiladi. miliar tugunchalar qizil yassi temiratkida, lentikulyar tugunchalar qipiqli temiratki va ikkilamchi zaxmda kuzatiladi. tugunchalar malpigi qavatining qalinlashuvi tufayli epidermisdan (akantoz, giperkeratoz, para- keratoz) yoki dermaning so‘rg‘ichsimon qavatidagi infiltrat- lardan paydo bo‘ladi. terining ko‘p ishqalanadigan joylari, chov oralig‘i yoki og‘izdagi har xil ta’sirot tufayli ular yuzasi ochilib eroziyalanadi; eroziyalangan papulalar, ba’zan gipertrofiyalanib vorsinkali yuza hosil qiladi va ularni p a p i l l o m …

5 / 11

sh yoki qo‘ng‘ir- qizg‘ish, shakli yarim sharsimon bo‘ladi. do‘mboqcha infiltrati granulyomadan, ya’ni limfotsitlar, gigant va epitelioid hu- jayralardan iborat bo‘ladi. keyinchalik do‘mboqcha markazi nekrozga uchrab, qora qo‘tir bilan qoplanib turadigan yara hosil bo‘ladi. ba’zan do‘mboqchaning so‘rilishi hisobiga uning o‘rnida atrofiyali chandiq qoladi. do‘mboqcha, masalan, sil volchankasida ko‘prikchalar (kazeoz-nekrozdan keyin) hosil qilishi bilan bitsa, zaxmda naqshga o‘xshash shakllarni yuzaga keltiradi va buning klinik ahamiyati katta. turli kasalliklarda do‘mboqchalar o‘ziga xos rangga ega bo‘ladi. masalan, uchlamchi zaxmda qizg‘ish- jigarrang, sil volchankasida qizg‘imtir, moxovda to‘q bug‘doy rang va hokazo. ko‘pgina kasalliklarda do‘mboqchalar o‘zining gistomorfologik tuzilishi bilan farq qiladi. masalan, sil volchankasida do‘mboqchalar aksariyat epitelioid hamda langxansning gigant hujayralaridan tashkil topadi, ba’zan sil mikobakteriyalarini topish mumkin, zaxmda esa do‘mboqcha plazmatik epitelioid hujayralar, limfotsitlar va fibroblastlardan iborat bo‘lib, gis- tologik preparatlarda oqish treponemalar topilmaydi. odatda do‘mboqchalar badanning turli qismlarida joylashadi, ba’zan ular bir-biri bilan qo‘shilib katta infiltratlar hosil qiladi. do‘mboqchalar asosan zaxm, sil volchankasi, moxov, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfologik elementlar"

dokument3 morfologik elementlar s.m. b i r l a m ch i m o r f o l o g i k e l e m e n t l a r. terining qaysi qismida joylashganligiga, katta-kichikligiga, tarkibiga, yallig‘lanish xarakteri va oqibatiga (evolyutsiyasiga) qarab 8 ta birlamchi toshma elementlari tafovut etiladi: 1) dog‘ (masila), 2) tuguncha (papula), 3) do‘mboqcha (tuberculum), 4) tugun (nodus), 5) pufak (bulla), 6) pufakcha (vesicula), 7) yiringcha (pustula), 8) qavarchiq (urtica). shulardan dastlabki to‘rttasi infiltrativ, keyingilari (pufak, pufakcha, yiringcha, qavarchiq) esa ekssudativ morfologik elementlar deyiladi. dog‘ (macula) – terining rangi o‘zgarib qolgan joyda paydo bo‘ladigan toshmaga aytiladi (10-rasm). a. b 10- a. rasm giperpigment dog‘ b. rasm depigment dog‘ dog‘lar yallig‘lanadigan va yallig‘lanmaydigan ...

This file contains 11 pages in PDF format (3.4 MB). To download "morfologik elementlar", click the Telegram button on the left.

Tags: morfologik elementlar PDF 11 pages Free download Telegram