hisoblash tizimlari va arxitekturalari

DOC 34 pages 473.5 KB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 473.5 KB

File type DOC

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

15-ma’ruza. parallel arxitekturalar, konveyerli qayta ishlash. hisoblash mashinalarini samaradorliklarini baholash usullari. mahalliy hisoblash tarmoq turlari. assotsiativ va oqimli hisoblash tizimlari reja: 1. hisoblash mashinalari boʻyicha tushuncha. 2. hisoblash tizimlarining arxitekturalari. 3. konveyerli qayta ishlash. 4. hisoblash tizimlarining ishlash samaradorligini baholashga tushuncha. 5. pic va real hisoblash. oʻlchov birliklari. mips. mflops. . assotsiativ va oqimli hisoblash tizimlari 1. hisoblash mashinalari boʻyicha tushuncha. dunyodagi birinchi kompyuterlardan biri edsac (1949) soniyada 100 ga yaqin arifmetik amallarni bajargan. eng qudratli zamonaviy kompyuterlarning ishlashi sekundiga bir necha oʻn trillion (10-12) operatsiyani tashkil etadi. kompyuterlar tezligining bunday katta oʻsishini nima tushuntiradi? shubhasiz, buning sabablaridan biri elementlar bazasini yaxshilashdir. vakuum naychalarini tranzistorlar bilan almashtirish, integral mikrosxemalarning paydo boʻlishi, kremniy chiplarining rivojlanishi — bu voqealarning har biri kompyuter texnologiyalarida inqilob yaratdi. chiplarni yaratishning zamonaviy texnologiyalari mikronning oʻndan biri (10-6 m) elementlari bilan ishlashga imkon beradi. chiplarni muntazam ravishda qisqartirish protsessorning soat tezligining evolyutsion oʻsishini taʼminlaydi. shunday qilib, edsac2 …

2 / 34

asi bilan bogʻliq uchta atama ishlatiladi. birinchi atama kompyuter arxitekturasi – bu kompyuter tarkibiy qismlarining tavsifi va ularning oʻzaro boglanishi. ikkinchi atama kompyuterni tashkil qilish – bu meʼmorchilikning aniq bajarilishini tavsifi, uni "apparatda" amalga oshirish. masalan, cray kompyuterlari oʻxshash arxitekturaga ega. dasturchi nuqtayi nazaridan ular maʼlumotlarning vaqtincha saqlash uchun ishlatiladigan bir xil ichki registrlarga, bir xil mashina koʻrsatmalarining toʻplamiga, maʼlumotlarni taqdim etish formatiga ega. turli xil modellardagi cray kompyuterlarini tashkil qilish sezilarli darajada farq qilishi mumkin: ular turli xil protsessorlar, har xil operativ xotiraning oʻlchamlari, turli tezlik va boshqalarga ega boʻlishi mumkin. uchinchi atama — bu kompyuter sxemasi, uning elektron tarkibiy qismlarining batafsil tavsifi, ularning ulanishlari, elektr taʼminoti, sovitish va boshqalar. dasturchi koʻpincha kompyuterning arxitekturasi, kamroq tashkil etilishi va kompyuter sxemasi haqida ko’p bilim talab qilmaydi. kompyuter arxitekturasidagi inqilob bir nechta harakatlarni bir vaqtning oʻzida (parallel) bajarish gʻoyasini oʻzida mujassam etgan maʼlumotlarni parallel ishlash prinsipi bilan amalga oshiriladi. parallel maʼlumotlarni …

3 / 34

larning, markaziy protsessorga (central processing unit, cpu) nisbatan joylashishiga qarab tashqi va ichki qurilmalarga ajratamiz. tashqi qurilmalar, qoida boʻyicha, maʼlumotlarni kiritish va chiqarish qurilmalaridir, ularni odatda periferik qurilmalar ham deb ataladi. bundan tashqari maʼlumotlarni uzoq saqlashga moʻljallangan qurilmalar ham tashqi qurilmalarga kiradi. alohida blok va qismlar orasidagi kelishuvchanlik, birgalikda ishlashdagi moslanuvchanlik, apparatli interfeys deb ataluvchi oʻtish apparat-mantiqiy qurilmalari yordamida bajariladi. hisoblash texnikasidagi apparat interfeysiga belgilangan standartlar protokollar deyiladi. shunday qilib, protokol — bu qurilma yaratuvchilari tomonidan, bu qurilmaning boshqa qurilmalar bilan muvaffaqiyatli va kelishilgan holda birgalikda ishlashi uchun, ishlab chiqiladigan texnik shartlar majmuasidir. dastur — buyruqlarning tartiblangan ketma-ketligidir.kompyuter uchun tuzilgan har bir dastur vazifasi – apparat vositalarni boshqarishdir. birinchi qarashda dasturning qurilmalar bilan xech qanday bogʻliqligi yoʻqdek koʻrinadi, yaʼni masalan, dastur kiritish qurilmaridan maʼlumot kiritishni va chiqarish qurilmalariga ham maʼlumot chiqarishni talab qilmasa ham, baribir uning ishi kompyuterning apparat qurilmalarini boshqarishga asoslangan. kompyuterda, dasturiy va apparat taʼminot, doimo uzilmas aloqada …

4 / 34

oqa qoidalariga asoslangan boʻlsa ham, amalda u dasturiy taʼminotni oʻzaro aloqada boʻlgan bir nechta sathlar (daraja)larga taqsimlash bilan taʼminlanadi. dastur taʼminoti sathlari piramida tuzilishiga egadir.har bir keyingi sath oldingi sathlar dasturiy taʼminotiga tayanadi. bunday ajratish, hisoblash tizimining dasturlarni oʻrnatishdan boshlab, to amalda ekspluatatsiya qilish va texnik xizmat koʻrsatishgacha boʻlgan ish faoliyatining hamma bosqichlari uchun qulaydir. shunga alohida eʼtibor berish kerakki, har bir yuqoridagi sath butun tizimning funksionalligini oshiradi. masalan, asos dasturiy taʼminoti sathiga ega boʻlgan hisoblash tizimi koʻp funksiyalarni bajara olmaydi, ammo u tizimli dasturiy taʼminotni oʻrnatishga imkon beradi, yaʼni sharoit yaratadi. abonent tizimlarining hududiy joylashuviga qarab hisoblash tarmoqlarini uchta asosiy turkumga ajratish mumkin: global tarmoqlar (wan — wide area network); mintaqaviy tarmoqlar (man — metropolitan area network); lokal tarmoqlar (lan — local area network). global hisoblash tarmoqlari turli mamlakatlar yoki qitʼalarda joylashgan abonentlarni birlashtiradi. mazkur tarmoq abonentlar oʻrtasida oʻzaro aloqa telefon aloqasi tarmoqlari, radioaloqa va yoʻldoshli aloqa negizida amalga …

5 / 34

a biriktirib qoʻyiladi. alohida korxonalar, tashkilotlar, firmalar, banklar, ofislar va sh.k. tarmoqlari lokal hisoblash tarmog’i turkumiga kiritiladi. bunday tarmoqning koʻlami 2-2.5 km bilan cheklanadi. global, mintaqaviy va lokal hisoblash tarmoqlarining birlashuvi koʻp tarmoqli ierarxiya tashkil etishga imkon yaratadi. ular yirik axborot toʻplamini qayta ishlashning yirik, iqtisodiy jihatdan maqsadga muvofiq vositalarini hamda cheklanmagan axborot resurslaridan foydalanishni taʼminlaydi. 2.4-rasmda hisoblash tarmoqlarining mumkin boʻlgan ierarxiyalaridan biri keltirilgan. lokal hisoblash tarmoqlari mintaqaviy tarmoq tarkibiga kirishi, mintaqaviy tarmoqlar esa global tarmoq tarkibiga birlashishi, global tarmoqlar esa murakkab tuzilmalar vujudga keltirishi mumkin. 6.1. — misol. internet kompyuter tarmog’i eng ommalashgan global tarmoq sanaladi. uning tarkibiga koʻplab mustaqil birlashgan tarmoqlar kiradi. internetga kiradigan xar bir tarmoq ichida muayyan aloqa tuzilmasi va maʼlum boshqaruv boʻgʻini mavjud. internet doirasida turli tarmoqlar oʻrtasida birikish usullari va tuzilmasi muayyan foydalanuvchi uchun xech qanday ahamiyat kasb etmaydi. 6.1 — rasm. kompyuter tarmoqlari iyerarxiyasi. hozirgi davrda har qanday boshqaruv tizimining zarur elementiga aylangan …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hisoblash tizimlari va arxitekturalari"

15-ma’ruza. parallel arxitekturalar, konveyerli qayta ishlash. hisoblash mashinalarini samaradorliklarini baholash usullari. mahalliy hisoblash tarmoq turlari. assotsiativ va oqimli hisoblash tizimlari reja: 1. hisoblash mashinalari boʻyicha tushuncha. 2. hisoblash tizimlarining arxitekturalari. 3. konveyerli qayta ishlash. 4. hisoblash tizimlarining ishlash samaradorligini baholashga tushuncha. 5. pic va real hisoblash. oʻlchov birliklari. mips. mflops. . assotsiativ va oqimli hisoblash tizimlari 1. hisoblash mashinalari boʻyicha tushuncha. dunyodagi birinchi kompyuterlardan biri edsac (1949) soniyada 100 ga yaqin arifmetik amallarni bajargan. eng qudratli zamonaviy kompyuterlarning ishlashi sekundiga bir necha oʻn trillion (10-12) operatsiyani tashkil etadi. kompyuterlar tezligining bund...

This file contains 34 pages in DOC format (473.5 KB). To download "hisoblash tizimlari va arxitekturalari", click the Telegram button on the left.

Tags: hisoblash tizimlari va arxitekt… DOC 34 pages Free download Telegram