tadbirkorlikning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati

DOC 246.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1403241142_43791.doc tadbirkorlikning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati reja: 1.tadbirkorlikning rivojlanish tarixi va mohiyati 2. tadbirkorlik faoliyatining iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy asoslari 3. tadbirkorlik muhiti va unga ta’sir etuvchi omillar 4. tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishning maqsadi va vazifalari 5. o’zbekistonda tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish yo’nalishlari 1.tadbirkorlikning rivojlanish tarixi va mohiyati bozor munosabatlari sharoitida iqtisodiyotni rivojlantirishning asosiy omillaridan biri tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishdir. xo’sh, «tadbirkor», «tadbirkorlik» tushunchalari qanday mazmunga ega va nimani anglatadi? bu tushunchalarni hozirgi ma’nosida birinchi bo’lib xvii asr oxiri va xviii asr boshlarida ingliz iqtisodchisi richard kantilon qo’llagan edi. uning fikricha, tadbirkor tavakkalchilik sharoitida faoliyat ko’rsatuvchi kishidir. shu boisdan u er va mehnat omilini iqtisodiy farovonlikni belgilab beruvchi boylik manbai deb bilgan. keyinchalik, xviii asrning oxiri va xix asrning boshida mashhur frantsuz iqtisodchisi j.b.sey (1767-1832) «siyosiy iqtisod risolasi» kitobida (1803y.) tadbirkorlik faoliyatini ishlab chiqarishning uch mumtoz omillari – er, kapital, mehnatning yaxlitligi deb ta’riflagan edi. u angliya sanoatining muvaffaqiyatini «ingliz tadbirkorlari iste’dodi» ta’minlaganligini ta’kidlagan edi. …

ini muvofiqlashtiruvchi mexanizm deb qabul qilganlar. ushbu mexanizmda ijodiy tadbirkorlikka o’rin yo’q edi. «xalqlar boyliklarining mohiyati va sabablarini tadqiq etish» (1776y.) kitobida a.smit tadbirkor ta’rifiga e’tibor bergan edi. a.smit fikricha, tadbirkor – kapital egasi. u muayyan tijorat g’oyasini amalga oshirib, daromad olish uchun tavakkalchilik bilan ish boshlaydi, chunki kapitalni biror bir ishga sarflash doimo tavakkalchilik bilan bog’liqdir. tadbirkorlikdan olingan daromad, a.smit fikricha, shaxsiy tavakkalchilik uchun olingan mukofot. tadbirkor ishlab chiqarishni o’zi rejalashtiradi, tashkil etadi, ishlab chiqarish faoliyati natijalariga egalik qiladi. bu ishlar, o’z navbatida, bozor tizimi bilan bog’liq. shu bois a.smit bizlarni bozor tizimining markaziy mexanizmi – raqobat mexanizmi bilan tanishtiradi. o’z manfaatini ko’zlab yurgan har bir kishi bozorda shu maqsad bilan yurgan kishilarga duch keladi. natijada, bozordagi har bir harakat qiluvchi sub’ekt raqobatchi taklif qilgan narxlarga rozi bo’ladi. bunday raqobatda o’xshash tovarlarga me’yordan ortiq narx qo’ygan ishlab chiqaruvchi xaridorni yo’qotishi hech gap emas. a.smitning qayd qilishicha, bozor jamiyat sotib …

gan ishlar ko’lami kengayib bormoqda. amerikalik iqtisodchi j.b.klark (1847-1938) j.b.seyning «uchlik formulasiga» bir oz o’zgartirish kiritdi. uning fikricha, ishlab chiqarishda doim to’rt omil ishtirok etadi: 1) kapital; 2) ishlab chiqarish vositalari va er; 3) tadbirkor faoliyati; 4) ishchining mehnati. har bir omil ishlab chiqarishdan olinayotgan o’ziga xos foydani aks ettiradi: kapitaldan kapitalist qo’shimcha foiz oladi; er renta beradi; kapitalistning ishbilarmonlik faoliyati daromad keltiradi; ishchining mehnati uni maosh bilan ta’minlaydi. boshqacha qilib, j.b.klark so’zi bilan aytganda: «erkin raqobat mehnatga mehnatdan kelgan narsani beradi, kapitalist-larga kapital yaratgan narsa tegadi, tadbirkorlar muvofiqlashtirish faoliyati-dan kelgan narsani oladi» . tadbirkorlik faoliyatini u ana shunday tushungan. mashhur amerikalik iqtisodchi yozef shumpeter (1883-1950) o’zining «iqtisodiy rivojlanish nazariyasi» kitobida, tadbirkorni novator (yangilik bunyod qiluvchi odam) deb ta’riflagan. olim tadbirkorlik faoliyatini kapitalistik iqtisodiyotning rivojlanishida, iqtisodiy o’sishni ta’minlashda katta rol o’ynaydigan yangiliklarni joriy etishdan iborat, deb biladi: «funktsiyasi yangi kombinatsiyalarni joriy etishdan iborat bo’lgan xo’jalik sub’ektlarini biz tadbirkor deb ataymiz». …

sifatida pul va erishilgan yutug’idan qanoatlanuvchi shaxs» , - deb ta’kidlaydi. ingliz professori a.xoskin esa «ishni o’z hisobidan olib boruvchi, biznesni boshqarish bilan shaxsan shug’ullanuvchi va kerakli vositalar bilan ta’minlanish uchun shaxsiy javobgarlikka ega, qarorni mustaqil qabul qiluvchi shaxs yakka tartibdagi tadbirkor bo’ladi» , - deb izohlaydi. bugungi kunda tadbirkorlik nazariyasini rivojlantirishning to’rtta bosqichi mavjud. xviii asrdayoq vujudga kelgan birinchi bosqich – tadbirkorlik xavf-xatarini o’ziga olish, boshqacha qilib aytganda, tavakkalchilik bilan bog’liq. tadbirkorlikning ikkinchi bosqichi esa innovatsiya jarayoni bilan bog’liqdir. amerikalik iqtisodchi olim y.shumpeter katta hissa qo’shgan. uning fikriga ko’ra, tadbirkorlikning novatorlik xarakteri quyidagilarda aks ettiriladi: · bozor uchun yangi tovar ishlab chiqarish; · ishlab chiqarish jarayoniga yangi texnologiyalarni tadbiq etish; · yangi sotish bozorlarini o’zlashtirish; · xom ashyoning yangi turlari va manbalarini topish. tadbirkorlikni vujudga kelishining uchinchi bosqichi tadbirkorlikning alohida shaxsiy sifatlari: iqtisodiy va ijtimoiy vaziyatning o’zgarishida to’g’ri yo’l topa bilish qobiliyati, boshqaruv qarorlarini tanlash va qabul qilishda mustaqillik, …

a yirik ishlab chiqarish tuzilmalari, ularda ishlab chiqarishni tashkil qilishning tadbirkorlik shakliga o’tishi bilan bog’liq,. tadbirkorlik ishi ijod erkinligining mavjud bo’lishini ko’zda tutganligi sababli yaxlit ishlab chiqarish birikmalarining bo’linmalari harakat qilish erkinligini oladilar, bu tadbirkorlikning asosida yotuvchi g’oyalarni amalga oshirish uchun zarur bo’lgan intrakapitalning mavjudligini nazarda tutadi. taniqli olimlarning olib borgan tadqiqotlari shuni ko’rsatadiki, tadbirkorning o’z faoliyati sohasida olib boradigan ishlari ko’p qirralidir. bu bozor siyosatining o’zgarishi bilan yoki korxonaning ichki va tashqi omillari ta’sirida aniqlanadi. lekin tadbirkorning asosiy maqsadi manfaat (foyda) ko’rish bilan bir qatorda, bozorda samarali faoliyat yuritishni ta’minlaydigan ishlarni amalga oshirishdir. buning uchun tadbirkorlikni boshqarish va unga ko’mak beruvchi zamonaviy menejment usullariga asoslangan mexanizmni yaratish va undan unumli foydalanishni ta’minlash zarurdir. bozor sharoitida tadbirkorlikni boshqarishda uning quyidagi xususiyatlarini e’tiborga olish kerak: · tadbirkor har doim bozordagi talab va taklifni e’tiborga olib ish ko’radi; · tadbirkor samaradorlikni ta’minlovchi sa’y-harakatlar qilib, ishlab chiqarish harajatlarini kamaytirish yo’llarini qidiradi; · biznesning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tadbirkorlikning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati"

1403241142_43791.doc tadbirkorlikning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati reja: 1.tadbirkorlikning rivojlanish tarixi va mohiyati 2. tadbirkorlik faoliyatining iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy asoslari 3. tadbirkorlik muhiti va unga ta’sir etuvchi omillar 4. tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishning maqsadi va vazifalari 5. o’zbekistonda tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish yo’nalishlari 1.tadbirkorlikning rivojlanish tarixi va mohiyati bozor munosabatlari sharoitida iqtisodiyotni rivojlantirishning asosiy omillaridan biri tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishdir. xo’sh, «tadbirkor», «tadbirkorlik» tushunchalari qanday mazmunga ega va nimani anglatadi? bu tushunchalarni hozirgi ma’nosida birinchi bo’lib xvii asr oxiri va xviii asr boshlarida ingliz iqtisodchisi richard kantilon qo’llagan edi...

DOC format, 246.5 KB. To download "tadbirkorlikning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: tadbirkorlikning ijtimoiy-iqtis… DOC Free download Telegram