diniy fanatizm va dindorlik

DOC 11 pages 142.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 142.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

5-mavzu. diniy fanatizm va dindorlik 1.diniy fanatizmning paydo bo‘lishi, asoslari va manbalari 2. diniy ekstremizmning tarixiy ildizlari. 3.terrorizm tushunchasi, shakllari, sabablari va unga qarshi kurash mexanizmlari. 4. zamonaviy diniy xarakatlarning yo‘nalishlari 5. sekulyarizasiya nazariyasi va postsekulyar konsepsiyalar. 1.diniy fanatizmning paydo bo‘lishi, asoslari va manbalari diniy fanatizm (lot. fanaticus “g‘azablangan” (arab tilida «ta’assub») — diniy g‘oyalarga ko‘r-ko‘rona sodiqlik va amaliy hayotda ularga rioya qilish istagining juda katta ahamiyatga ega ekanligi. diniy fanatizm asosan diniy mazhablarda yaqqol namoyon bo‘ladi. fransuz faylasufi, ma’rifatchi, tarixchi va shoiri volter (1694–1778)ning ta’kidlashicha aqidaparast shaxs — “o‘z nodonligini kuch orqaliy himoya qiluvchilar”dir. “aqidaparastlar — bu o‘zlarining g‘oyalaridan o‘zgacha fikirlovchilarga o‘lim hukmini o‘quvchi sudiyalardir”. mutaassiblik – o‘z g‘oyasini «to‘g‘ri» deb, boshqacha fikr egalarini tan olmaslik va ularni buzg‘unchilikda ayblash. aqidaparastlik (arab. – “ishonch” so‘zidan olingan) – biron g‘oya yoki tamoyilni mutlaqlashtirib konkret ob’ektiv sharoitni hisobga olmagan holda ko‘r-ko‘rona qo‘llash buni ijtimoiy hayotning istagan sohasidan topish mumkin. keyingi davrlarda …

2 / 11

osiy ekstrimizmning ashaddiy ko‘rinishi — terrorizmdir. siyosiy ekstrimizm "so‘l" va "o‘ng" ko‘rinishlarga ega. so‘l ekstremistlar marksizm, leninizm, sul radikalizm, anarxizm va shu kabilar, mafkuralar bayrog‘i ostida harakat qiladi. o‘ng ekstremistlar aksilkommunizm, avtoritarizm, millatchilik va shovinizm ruhida harakat qiladi. o‘ng ekstremistlar qator xalqaro tashkilotlar — evropa ishchi partiyasi, evropa o‘ng kuchlari, qora internatsional, fransiyadagi "milliy front" kabilarga birlashgan. o‘rta osiyo mamlakatlarida, jumladan, o‘zbekistonda "hizb ut-tahrir", «akromiya», «nurchilar» singari diniy ekstremistik oqimlar vakillari qonunga zid holda faoliyat olib borishga urinmoqda. diniy ekstremizm (ekstrimizm – “o‘ta” degani) – xavfsizligimizga tahdid soluvchi tashqi omillardan biri bo‘lib, u barcha diniy tashkilotlarda faqat o‘zi sig‘inadigan dinni to‘g‘ri deb, boshqa har qanday dunyoqarashning to‘g‘riligini inkor etuvchi (keskin choralar va harakatlar tarafdorlari bo‘lgan), o‘ta fanatik (mutaassib) dindor yoki dindorlarning faoliyati tushuniladi. diniy fundamentalizm (lotincha – “asos” degani) – barcha dinlarda o‘z ilohiy yozuvlarini ishonch uchun asos sifatida “so‘zsiz” qabul qilib, ushbu dinlar paydo bo‘la boshlagan dastlabki fundamental g‘oyalarga …

3 / 11

lifa abu bakr siddiq (632-634) vafotlaridan so‘ng halifalik qilgan hazrat umarning o‘limi (634-644) va hazrat usmonning (644-656) o‘ldirilishi bunga misol bo‘ladi. hazrati aliga qarshi chiqqan diniy ekstremistlar, ya’ni12000 kishilik horijiylar “bizning yo‘limizdan bormaganlar kofirdirlar”-dedilar. ular hazrati alini (656-661) namoz o‘qigani kelayotganida orqasidan hanjar urib o‘ldirdilar. j a’far as-s odiqning to‘ng‘ich o‘g‘li ismoil nomi bilan atalgan musulmon shialar firqasi tarafdorlari o‘zlarini ismoiliylar, deb yuritishgan. keyinchalik ismoiliylar firqasi ichidan yana bir uta jangari guruh — hashshoshiylar ajralib chiqdi. o‘z xukmdorlari hasan ibn sabbohning buy rugi bilan har qanday nomaqbul kishini o‘ldirishardi. o‘limga hukm qilingan kish ini ko‘p sonli soqchilar ham, eng qattiq ehtiyot choralari ham qutqara olmasdi. bu sirli tashkilot mo‘g‘ullar 1256 yilda uning uyasi bo‘lgan alamut qal’asini zabt etgach, tugatilgan. u siyosiy, iqtisodiy, diniy, g‘oyaviy, irqiy, milliy, guruhiy va individual shakllarda namoyon bo‘lishi mumkin g‘oyaviy terrorizm siyosiy etakchilar tomonidan yaratiladi. etnik terrorizm sub’ekti g‘oyaviy bo‘lmasdan, jamiyatning milliy va etnik jihatlari bilan …

4 / 11

b’ekti, boshqa terrorizm harakatlaridan farqli o‘laroq, jamoa emas, yagona shaxsdir. siyosiy terrorizm– asosiy maqsadi – davlatlar o‘rtasidagi munosabatlarni buzish, aniq bir siyosiy rahbar yoki davlat boshlig‘ini yo‘q qilish. bu kabi teraktga tarixda misolla ko‘p uchraydi: prezidentlar – aqshda jon kennedi, misrda anvar saodat, chilida salvador alende, bosh vazirlar – hindistonda indira va rajiv gandi, isroilda ishoq rabbin; davlat terrorizmi – uning maqsdi aniq bir shaxslarga yoki qandaydir siyosiy harakatlarga nisbatan davlat tomonidan amalga oshiriladigan teraktlar. xalqaro terrorizm – bu chet ellarda turib, ma’lum guruh rahbarlari tomonidan boshqa bir mamlakat ichkarisidagi kuchlardan noqonuniy foydalanish, ularni boshqarish, zo‘rovonlik qilishdan iboratdir. bunday turdagi terrorizmning asosiy ko‘rinishlari quyidagicha: havodagi qaroqchilik, odamlarni garovga olish, diplomatlar va boshqa siyosiy rahbarlarni o‘g‘irlab ketish. ularning evaziga mavjud siyosiy o‘zgarishlarni talab etish. narkoterrorizm, bioterrorizm, kompyuter tizimi yordamida terrorchilik harakatini sodir-etish kiberterrorizm (masalan, pentagon xavfsizlik bo‘limi qayd etishicha, har kuni ushbu vazirlikning axborot tarmoqlari 60dan ko‘p marotaba xakerlar hurujiga uchraydi) …

5 / 11

g hammasi qo‘poruvchilik harakatlaridir. o‘zbekiston respublikasida diniy ekstrimizm va terrorizm xavfini oldini olishning xuquqiy asosi sifatida “o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasi”ni, o‘zbekistonda 2000 yil 15 dekabrda qabul qilingan “terrorizmga qarshi kurash to‘g‘risida”gi qonunni, shuningdek, o‘zbeksiton respublikasi jinoyat kodeksini, o‘zbekiston respublikasining “vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida”gi qonunini keltirib o‘tishimiz mumkin. o‘zbekiston evropa kengashi doirasida ham terorizmga qarshi 7 ta xalqaro shartnomani imzolagan. ta’sir ko‘rsatish metodlariga ko‘ra tasnif jismoniy zo‘ravonlikka yo‘naltirilgan terrorizm. ya’ni – ayrim shaxslar yoki butun bir guruhlarning hayotiga tajovuz qilish, ularga jismonan shikast etkazish, erkinligini cheklash; moddiy ob’ektlarni yakson qilish maqsadidagi terrorizm – davlat, jamoatchilik yoki xususiy shaxslarlarga tegishli binolarni ataylab yoqib yuborish yoki buzib tashlash; ruhiy-psixologik metodlar qo‘llaniladigan terrorizm – turli tahdidlar, shantaj, kuchini ko‘rsatish, ultimatumli talablarni o‘rtaga olib chiqish, odamlar orasida vahima uyg‘otuvchi shov-shuvlarni tarqatish va hk. umumiy tipologiyaga ko‘ra terrorizm turlari – xalqaro; – ichki siyosiy; – umumjinoiy xarakterdagi terrorizm. missionerlik so‘zi lotin tilidagi «missio» fe’lidan olingan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diniy fanatizm va dindorlik"

5-mavzu. diniy fanatizm va dindorlik 1.diniy fanatizmning paydo bo‘lishi, asoslari va manbalari 2. diniy ekstremizmning tarixiy ildizlari. 3.terrorizm tushunchasi, shakllari, sabablari va unga qarshi kurash mexanizmlari. 4. zamonaviy diniy xarakatlarning yo‘nalishlari 5. sekulyarizasiya nazariyasi va postsekulyar konsepsiyalar. 1.diniy fanatizmning paydo bo‘lishi, asoslari va manbalari diniy fanatizm (lot. fanaticus “g‘azablangan” (arab tilida «ta’assub») — diniy g‘oyalarga ko‘r-ko‘rona sodiqlik va amaliy hayotda ularga rioya qilish istagining juda katta ahamiyatga ega ekanligi. diniy fanatizm asosan diniy mazhablarda yaqqol namoyon bo‘ladi. fransuz faylasufi, ma’rifatchi, tarixchi va shoiri volter (1694–1778)ning ta’kidlashicha aqidaparast shaxs — “o‘z nodonligini kuch orqaliy himoya qilu...

This file contains 11 pages in DOC format (142.5 KB). To download "diniy fanatizm va dindorlik", click the Telegram button on the left.

Tags: diniy fanatizm va dindorlik DOC 11 pages Free download Telegram