iqtisodiy xavfsizlikning mohiyati, tarkibiy elementlari

DOC 14 pages 173.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 173.0 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

11-mavzu. davlatning mamlakat iqtisodiy xavfsizligini ta'minlash vazifalari reja 11.1. iqtisodiy xavfsizlikning mohiyati, tarkibiy elementlari 11.2. iqtisodiy xavfsizlikning namoyon bo'lish shakllari va ko'rsatkichlari 11.3. davlat tomonidan iqtisodiy xavfsizlikni ta'minlash maqsadi va vazifalari 11.4. o'zbekistonda iqtisodiy xavfsizlikni ta'minlashning ustuvor yo'nalishlari tayanch so'z va iboralar: havf, xavfsizlik, milliy xavfsizlik, iqtisodiy xavfsizlik, dav-latning iqtisodiy xavfsizligi. korxona xavfsizligi,shaxs xavf-sizligi, moliyaviy xavfsizlik, ekologik xavfsizlik, kompensatsion salohiyat, xavfsizlik ko'rsatkichlari, xavfsizlikning quyi chega-rasi, iqtisodiy tahdid, mamlakat iqtisodiy xavfsizligini ta'min-lash kontseptsiyasi. 11.1. iqtisodiy xavfsizlikning mohiyati, tarkibiy elementlari milliy xavfsizlikning muhim tarkibiy qismi, uni ta'min-lashning eng muhim sharti yoki omili, ko'rsatkichi iqtisodiy xavfsizlikdir. «iqtisodiy xavfsizlik» tushunchasi eng umumiy tarzda mamlakatning moddiy va nomoddiy, qayta tiklanadigan va tiklanmaydigan iqtisodiy salohiyatini ifodalaydi. «iqtisodiy xavfsizlik» tushunchasining mazmuni iqtisodga oid ilmiy adabiyotlarda turlicha talqin qilinadi. bir guruh olimlar mazkur iqtisodiy tushuiicha mazmunini mamlakatning etarli mudofaa salohiyatini, davlat siyosatining ijtimoiy yo'naltirilganligi, milliy manfaatlarni himoya qilishni kafolat-lashga qodir bolgan iqtisodiyot va hokimiyat institutlarining holati sifatida ta'riflaydilar.1 …

2 / 14

.3 uchinchi guruh olimlar esa «iqtisodiy xavfsizlik» tushun-chasini iqtisodiyotning ijtimoiy ehtiyojlarni samarali qondi-rishga qodirligi, deb ta'riflaydilar.4 to'rtinchi gurah olimlar esa mazkur tushunchani iqtisodiyotning progressiv rivojlanishi va normal darajada amal qilishining muhim sharti, iqtisodiyot sohasida shaxs, jamiyat va davlatning hayotiy muhim manfaatlarining ichki va tashqi tahdidlardan himoyalanishi, deb tavsiflaydilar. taniqli rus iqtisodchisi l.i. abalkin ushbu tushuncha mohiyatini ochib beruvchi uch elementni ko'rsatib bergan: - iqtisodiy mustaqillik. hozirgi jahon xo'jaligi sharoitida iqtisodiy mustaqillik absolyut xarakterga ega emas, chunki xalqaro mehnat taqsimoti milliy iqtisodiyotlarni bir-biriga o'zaro bog'liq qilib qo'yadi; - milliy iqtisodiyotning barqarorligi. bu shaklidan qat'iy nazar mulkchilikning himoya qilinishi, tadbirkorlik faolligi uchun ishonchli sharoit va kafolatlarning yaratilishi, mamlakatdagi holatning yomonlashuviga, beqarorlikka olib keluvchi omillarning jilovlanishini taqozo etadi; - o'z-o'zidan rivojlanishga va taraqqiy etishga qodirligi. bu esa investitsiyalar va innovatsiya uchun qulay muhitning yaratilishi, ishlab chiqarishning muntazam modernizatsiya-lashuvi, yangilanishi va takomillashib borishi hamda xodim-larning bilim, kasb-malaka, umumiy madaniy darajalarining o'sib borishi milliy iqtisodiy …

3 / 14

y sohalarda xavfsizlik tabiiy, texnikaviy-iqtisodiy, infratuzilmaviy, ijtimoiy, mikro va makroiqtisodiy rivojlanishning boshqa omillari, shuningdek, turli beqarorlik, tanglikni keltirib chiqaruvchi ichki va tashqi tahdidlar ta'siridan himoya qiluvchi ichki immunitetlar bilan bog'liqdir. tashqi iqtisodiy sohada xavfsizlik mamlakatning jahon bozoridagi raqobatbardoshligi, milliy valutasining barqarorligi, davlataing moliyaviy ahvoli bilan tavsiflanadi. o'tish, ya'ni tranzit iqtisodiyotiga ega bo'lgan, bozor iqtisodiyotiga o'tish maqsadida islohotlarni amalga oshira-yotgan mamlakatlarda iqtisodiy xavfsizlikni ta'minlasli alohida ahamiyat kasb etadi. ularda, shu jumladan, o'zbekistonda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar mamlakatning geopolitik holatini, uning hozirgi zamon jahon iqtisodiy tizimidagi o'mini tubdan o'zgartirib yuboradi. iqtisodiy xavfsizlik tamoyillari sifatida ijtimoiy-iqtisodiy tizim ahvolining quyi chegarasini ifodalovchi ko'rsatkichlar qo'llaniladi. mazkur quyi chegaralardan past ko'rsatkichlarda iqtisodiy tizim uchun tahdidlar vujudga keladi, hatto bu tizimning buzilishi, degradatsiyasi yuz bera boshlaydi. ushbu quyi chegarani va uning miqdoriy o'lchamlarini aniqlash, belgilash uchun quyidagilarni amalga oshirish lozim bo'ladi: - milliy iqtisodiyot hamda iqtisodiy tizim faoliyatining asosiy sharoitlarini o'rganish va ularni tavsiflovchi ko'r-satkichlarni aniqlash; - …

4 / 14

an resurslarni baholash va o'z vaqtida shakllantirish uchun imkoniyat yaratiladi. shunga bog'liq ravishda «kompensatsion resurslar» va «kompensatsion salo-hiyat» (potensial) tushunchalarini bir-biridan farq qilish lozim bo'ladi. kompensatsion resurslar o'z mazmuniga ko'ra sug'urta, zaxira, rezerv resurslarini anglatadi. kompensatsion salohiyat (potensial) mamlakat iqtisodiyotining tanglik, noxush holatlarga qayishqoqligini, uning oldini olish va uni engib o'ta olish, xo'jalik jarayonlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishnjng barqarorligi va mustahkamligini tiklay olish qobiliyatini anglatadi. kompensatsion salohiyat milliy iqtisodi-yotning, xalq xo'jaligining biron-bir sektori yoki biron-bir yirik hududda noxushliklar vujudga kelganida ularni tiklay olishga qodirligini ifodalaydi. kompensatsion salohiyat o'z ichiga quyidagilarni oladi: - ishlab chiqarish va noishlab chiqarish xarakteridagi moddiy zaxiralar; - hududlar bo'yicha joylashtirilgan maxsus zaxiralar; - tanglik, noxush holatlar sodir bo'lgan joylarga moddiy resurslarni etkazib berish uchun zarur bo'lgan qo'shimcha transport vositalari imkoniyatlari; - yirik tiklash ishlarini amalga oshirish uchun zarur bo'lgan qo'shimcha rezerv quvatlari, ayniqsa, energetika tarmoqlarida, shuningdek, texnik vositalar; - aholiga ijtimoiy yordam ko'rsatish va aholining ijtimoiy ko'nikish hosil …

5 / 14

ki va tashqi sharoitlar yig'indisi, deb ta'riflash mumkin bo'ladi. 11.2. iqtisodiy xavfeizlikning namoyon bo'lish shakllari va ko'rsatkichlari iqtisodiy xavfsizlikning namoyon bo'lish shakllarini uning subektlari va obektlari nuqtayi nazaridan turkumlash mum-kin. iqtisodiyot subektlari nuqtayi nazaridan iqtisodiy xavfsizlik quyidagi shakllarda namoyon bo'ladi: - shaxsning iqtisodiy xavfsizligi; - korxona (firma)ning iqtisodiy xavfsizligi; - davlatzing iqtisodiy xavfsizligi (11.2.1-chizma). shaxsning iqtisodiy xavfsizligi uning hayotiy manfaatlarining, ya'ni yashash va shaxsiy dahlsizlik, erkin mehnat qilish, tadbirkorlik faoliyati bilan shug'ullanish, mulkdor bo'lish, hayotiy iste'mol ehtiyojlarini qondirish, salomatligini saqlash, bilim olish va kasbga ega bo'lish, qariganda va mehnat layoqatini yo'qotganda ijtimoiy ta'minot olish huquqlarining himoyalanganligini ifodalaydi. korxona (firma)ning iqtisodiy xavfsizligini tahlil qilganda ularni ishlab chiqarish, xizmat ko'rsatish, moliyaviy, savdo-tijorat hamda notijorat va jamoatchilik tashkilotlari mavqelarida faoliyat yuritishlari nuqtayi nazaridan turkumlash maqsadga muvofiq bo'ladi. iqtisodiy adabiyotlarda xavfsiziik xo'jalik faoliyati soha-larida yuzaga kelishi nuqtayi nazaridan asosan uch yo'nalish, ya'ni ishlab chiqarish-xo'jalik, xo'jalik-iste'mol va moliyaviy sohalar bo'yicha turkumlanadi1 (11.2.2-rasm). bizning nazarimizda ushbu …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy xavfsizlikning mohiyati, tarkibiy elementlari"

11-mavzu. davlatning mamlakat iqtisodiy xavfsizligini ta'minlash vazifalari reja 11.1. iqtisodiy xavfsizlikning mohiyati, tarkibiy elementlari 11.2. iqtisodiy xavfsizlikning namoyon bo'lish shakllari va ko'rsatkichlari 11.3. davlat tomonidan iqtisodiy xavfsizlikni ta'minlash maqsadi va vazifalari 11.4. o'zbekistonda iqtisodiy xavfsizlikni ta'minlashning ustuvor yo'nalishlari tayanch so'z va iboralar: havf, xavfsizlik, milliy xavfsizlik, iqtisodiy xavfsizlik, dav-latning iqtisodiy xavfsizligi. korxona xavfsizligi,shaxs xavf-sizligi, moliyaviy xavfsizlik, ekologik xavfsizlik, kompensatsion salohiyat, xavfsizlik ko'rsatkichlari, xavfsizlikning quyi chega-rasi, iqtisodiy tahdid, mamlakat iqtisodiy xavfsizligini ta'min-lash kontseptsiyasi. 11.1. iqtisodiy xavfsizlikning mohiyati, tarkibiy eleme...

This file contains 14 pages in DOC format (173.0 KB). To download "iqtisodiy xavfsizlikning mohiyati, tarkibiy elementlari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy xavfsizlikning mohiya… DOC 14 pages Free download Telegram