ikki o'zgaruvchili funksiyani tadbiqi

DOC 5 pages 181.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 181.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

10-mavzu: ikki o‘zgaruvchili funksiyani tadbiqi. reja: 1. ikki argumentli funksiyaning xususiy hosilalari. 2. ikki argumentli funksiyaning ekstremum qiymatlari 3. ikki o‘zgaruvchili funksiyani tadbiqlarni qishlo xo’jalik va iqtisodiy masalalani yechishga qo‘llanilish. 4. mavzu bo’yicha tekshirish uchun savollar: darslikning - bobida bir o’zgaruvchili funksiyalarni iqtisodiy va qishloq xo’jalik masalalarini yechishga qo’llanilishini o’rgangan edik. matematik modellashtirish yordamida, murakkab jarayonlarni ham iqtisodiy ko‘rsatkichlarini tahlil qilish mumkin([9]- [11]). umumiy holda, mahsulot ishlab-chiqarish jarayoni, juda ko‘p omillarining funksiyasidan iborat bo‘ladi. masalan, paxta etishtirish jarayoni urug‘ning sifatiga, tuproq unimdorligiga, o‘tkazilgan agrotexnik tadbirlarga, ob-havoga va boshqa ko‘plab omillarga bog‘liq bo‘lgan murakkab tasodifiy jarayondir. misol-1. ko‘p o‘zgaruvchili funksiyaning xususiy hosilasi yordamida tahlil qilish va ularning iqtisodiy ko‘rsatkichlarini baholash masalalarini o‘rganamiz. matematik modellashtirish yordamida, murakkab jarayonlarni ham iqtisodiy ko‘rsatkichlarini tahlil qilish mumkin. ma’lum bir mahsulotlarni ishlab chiqaruvchi fermer xo‘jaligining iqtisodiy faoliyati o‘rganilayotgan bo‘lsin. vektor fermer xo‘jaligining o‘z mahsulotini ishlab chiqarish jarayonida, foydalanayotgan sohalarining turlari bo‘lsa, funksiya fermer xo‘jaligi ishlab chiqargan …

2 / 5

zgaruvchili funksiya uchun, mahsulot ishlab chiqarishga mos, mehnat resurslarini egiluvchanligini aniqlaymiz. egiluvchanlik koeffitsienti quyidagicha aniqlanadi: (20.17) yuqorida o‘rgangan bir o‘zgaruvchili funksiyalardagidek, ko‘p o‘zgaruvchili holda ham olingan xususiy hosilalar quyidagicha ma’nolarni bildiradi: a). ishlab chiqarish omilining limitik effektivligi; v). ga nisbatan, mahsulot hajmining egiluvchanligi; s). resursni, xj ga nisbatining limitik o‘lchov normasi; d). resursni, xi resurs bilan almashtirganda ishlab chiqarish funksiyasini egiluvchanligini bildiradi. ko‘p o‘zgaruvchili ishlab chiqarish funksiyasining qiymati, resursni o‘rtacha samaradorligini bildiradi. uning limitik samaradorligi bo‘lib, u resur xarajatini kichik birlikka o‘sishidan, limitik mahsulot miqdorini unga mos ravishda o‘sishini bildiradi. qisqa muddatda ishlab chiqarish texnalogiyasini katta o‘zgarmaganligi sababli yuqorida keltirilgan ishlab-chiqarish jarayonlari qishloq xo‘jaligini turli sohalarida ko‘p uchraydi. resursni o‘rtacha va limitik samaradorligi, boshqa resurslarga sarf xarajatlarni oshish bilan, o‘zgaradi bu munosbat quyidagicha yoziladi: (20.18) malumki, mehnat unumdorligi ishni sifatli bajarilgan tashqari, ishlab chiqarish vositalarining yangilanishiga ham bog‘liq bo‘ladi. bir-nechta resurslarda, xarajatni kichik miqdorda o‘zgarishiga mos keluvchi, mahsulot hajmining o‘zgarishi …

3 / 5

ga o‘tkazilgan urinmaning burchak koeffitsienti manfiy son bo‘ladi, ya’ni urinmani tashkil qilgan burchagi o‘tmas burchakdan iborat bo‘ladi. ko‘p o‘zgaruvchili ishlab chiqarish funksiyasi, barcha argumentlari bo‘yicha bir jinsli funksiyadan iborat bo‘ladi: . bu tenlikning iqtisodiy ma’nosini quyidagicha talqin qilish mumkin: 1) barcha ishlab chiqarish sohalarining turlarida, xarajatni marta oshishidan, jami ishlab chiqarilgan mahsulot hajmini marta oshishi kelib chiqadi. xususan embed equation.3 bo‘lsa mehnat unimdorligi o‘zgarmas, 2) bo‘lsa mehnat unimdorligi kamayadi, 3) bo‘lsa mexnat unimdorligi oshadi. misol-2. faraz qilaylik, ishlab chiqarish korxonalarining iqtisodiy faoliyati faqat ikkita parametrga x-ish resurslari va y-ishlab chiqarish fondiga bog‘liq bo‘lsin. natijada, korxonada ishlab chiqarilgan mahsulotning hajmi z, o‘zaro bog‘liq bo‘lmagan x va y o‘zgaruvchilarning funksiyasi, sifatida makroiqtisodiyotda o‘rganilishi mumkin([9]- [11]) (20.21) makro va mikroiqtisodiyotda funksiyada x va y o‘zgaruvchilardan birortasini qatnashmasligidan, korxonada ishlab chiqarish jarayoni ro‘y bermasligi tushuniladi, ya’ni quyidagi tenglik o’rinli bo’ladi: 20.22) bundan tashqari x va y o‘zgaruvchilarning proporsional ravishda ortishidan, korxonaning ishlab chiqargan mahsulotining …

4 / 5

eltirilgan (20.22) va (20.23) shartlarni qanoatlantiradi: 1) haqiqatdan ham x=0 bo‘lishidan, y=0 kelib chiqadi, ya’ni mehnat resurslari mavjud bo‘lmasa, ishlab chiqarish ham bo‘lmaydi. 2) , ya’ni kobba-duglas funksiyasi chiziqli, bir jinsli funksiya. funksiyani differensiallashuvchanligidan foydalanib funksiyaning o‘sish oralg‘ini aniqlash mumkin. agar y - o‘zgarmas bo‘lib bo‘lsa va x-o‘zgarmas bo‘lib bo‘lsa, funksiya mos ravishda x va y o‘zgaruvchilar bo‘yicha o‘suvchi bo‘ladi. kobba-duglas funksiyasini xususiy hosilalarini topamiz: (20.25) haqiqatdan ham masala shartiga asosan x(0, y(0, 0(((1 bo‘lganligidan (20.26) musbatligi kelib chiqadi, ya’ni kobba-duglas funksiyasi o‘suvchi funksiya. demak, x mehnat resurslarini va y ishlab chiqarish fondining o’sishi, milliy daromadni o’sishiga olib keladi. kobba-duglas funksiyasini ikkinchi tartibli xususiy hosilalarini hisoblaymiz: (20.27) bu yerda ham x(0, y(0, 0(((1, ((-1)(0 va (-()(0 bo‘lganligidan quyidagi tengsizliklar o‘rinli bo‘ladi: (20.28) (20.29) demak, kobba-duglas funksiyasi har bir o‘zgaruvchi bo‘yicha qavariq (20.28) funksiya bo‘ladi. huddi shunday (20.19) munosabatdan ikkala resurslarni mehnat resurslari va ishlab chiqarish fondini bir vaqtda o‘sishidan, korxona …

5 / 5

lliy daromadini aniqlovchi parametrlari quyidagicha: s0=0,99; (=0,257; p=1,994. mavzu bo’yicha tekshirish uchun savollar: 1. ko’p o’zgaruvchili, xususan ikki o’zgaruvchili funksiya haqida tushuncha bering ? 2. ko‘p o‘zgaruvchili funksiyalarni qishlo xo’jalik va iqtisodiy masalalani yechishga qo‘llanilishi haqida nimalarni bilasiz ? 3. charlz kobb va pol govard duglas aqsh ning iqtisodiy rivojlanishini, statistik ma’lumotlar bo‘yicha tahlil qilib, milliy daromadning o‘sish dinamikasi, ishlab chiqarishga sarflangan kapital va mehnat orasidagi bog‘lanishning qannday matematik modelini yaratishgan ? kalit so’zlar: ko’p o’zgaruvchili, ikki o’zgaruvchili, funksiya, limit, uzluksizlik, hususiy hosila, diferensial, yuqori, ekstremum, zaruriy, yetarli shartlar, qishloq xo’jalik, iqtisod, qo‘llash, kobba-duglas, funksiya, makroiqtisod, milliy daromad, parametr. xulosa ko’p o’zgaruvchilik funksiya haqida tushuncha berilib, xususan ikki o’zgaruvchili funksiyaning limiti, uzluksizligi, hususiy hosilalari, diferensiali, yuqori tartibli xususiy hosilalari va diferensiallari, ekstremumi mavjudligini zaruriy va yetarli shartlari, ko‘p o‘zgaruvchili funksiyalarni qishlo xo’jalik va iqtisodiy masalalani yechishga qo‘llash mavzulari bayyon etilgan. jumladan, charlz kobb va pol govard duglas aqsh da mehnat …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ikki o'zgaruvchili funksiyani tadbiqi"

10-mavzu: ikki o‘zgaruvchili funksiyani tadbiqi. reja: 1. ikki argumentli funksiyaning xususiy hosilalari. 2. ikki argumentli funksiyaning ekstremum qiymatlari 3. ikki o‘zgaruvchili funksiyani tadbiqlarni qishlo xo’jalik va iqtisodiy masalalani yechishga qo‘llanilish. 4. mavzu bo’yicha tekshirish uchun savollar: darslikning - bobida bir o’zgaruvchili funksiyalarni iqtisodiy va qishloq xo’jalik masalalarini yechishga qo’llanilishini o’rgangan edik. matematik modellashtirish yordamida, murakkab jarayonlarni ham iqtisodiy ko‘rsatkichlarini tahlil qilish mumkin([9]- [11]). umumiy holda, mahsulot ishlab-chiqarish jarayoni, juda ko‘p omillarining funksiyasidan iborat bo‘ladi. masalan, paxta etishtirish jarayoni urug‘ning sifatiga, tuproq unimdorligiga, o‘tkazilgan agrotexnik tadbirlarga, ob-havo...

This file contains 5 pages in DOC format (181.0 KB). To download "ikki o'zgaruvchili funksiyani tadbiqi", click the Telegram button on the left.

Tags: ikki o'zgaruvchili funksiyani t… DOC 5 pages Free download Telegram