ahamoniylar davriga oid manbalar

DOC 9 sahifa 292,0 KB Bepul yuklash

9 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 292,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 9

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 9

o‘rta osiyo ahamoniylar davlati tarkibida (mil. avv.vi–iv asrlar tarixi). (1) reja: 1. ahamoniylar davriga oid manbalar. 2. fors davlatining tashkil topishi va o‘rta osiyoga dastlabki yurishlari. to‘mariz jasorati. 3. doro 1 davrida o‘rta osiyoning egallanishi. ahamoniylarga qarshi kurash. qadimgi fors bitiklari. mil. avv. 545-540 yillarda ahamoniylar o‘rta osiyoning parfiya, marg‘iyona, baqtriya va sug‘d viloyatlarini bo‘ysundirganlar. massagetlarga qarshi kir ii ning yurishlari mil.avv. 530 yilda muvaffaqqiyatsiz yakunlangan. saklar yurtini doro i mil.avv. 518-yilda istilo qilgan. doro i davrida (mil. avv. 522-486 yillar) ahamoniylar sulolasi hind vodiysidan o‘rta yer dengiziga qadar bo‘lgan keng hududda o‘z hukmronligini o‘rnatgan. ahamoniylar davlati jahon tarixida birinchi yirik dunyo davlati deb hisoblanadi. bu davlat ilk bor ko‘p sonli viloyatlar, shaharlar va xalqlarni birlashtirgan. o‘rta osiyoda ahamoniylar ikki yuz yildan ziyod hukmronlik qilganlar (mil. avv. 330 yilgacha). ahamoniylar davri mixxat yozuvlarida o‘rta osiyo xalqlari va viloyatlari to‘g‘risida turli xil ma’lumotlar bor. bu yozuvlar mil. avv. vi-iv asrlarga oid …

2 / 9

‘d, gandxara, saka, sattagadiya, araxoziya, maka: hammasi bo‘lib 23 davlat”. shoh doro ayturki: “mana huzurimda bo‘lgan podsholik: sug‘d ortidagi saklar yurtidan efiopiyagacha. hindistondan midiyagacha - bu podsholikni menga ahuramazda - xudolar o‘rtasidagi ulug‘ xudo tortiq qilgan”. behistun yozuvlarida doro i birinchi bo‘lib ahamoniylar davlatining g‘arbiy viloyatlarini ko‘rsatib bergan bo‘lsa, naqshi rustam yozuvlarida mamlakatlar ro‘yxati midiya va elamdan so‘ng sharqiy viloyatlardan boshlanadi: “men - doro, ulug‘ shoh ko‘p sonli qabila mamlakatlarining podshosi, keng sayhon yerlarning podshosi, vishtasp o‘g‘li, ahamoniy fors, forsning o‘g‘li, oriylar urug‘idan kelib chiqqan oriy”. shoh doro ayturki: “fors viloyatidan tashqari quyidagi mamlakatlarni men bo‘ysundirganman, menga o‘lpon to‘lovchi bo‘lgan, mening so‘zimni ijro etgan, mening qonunimga asoslanib rivojlanayotgan: midiya, elam, parfiya ar’yo, baqtriya, sug‘d, xorazm... saka xaumavarka, saka tigraxauda....dengizdan narigi erdagi saklar”. behistun qoyasidagi yozuv va tasvirlar erondagi qadimgi persepol shahridan baqtriyaliklar, xorazmliklar, so‘g‘dlar va saklarning o‘yib ishlangan rasmlari topilgan (saroy devorlaridagi bo‘rtma rasmlarda doro i va kserks huzuriga turli …

3 / 9

asvirlarda sug‘d, baqtriya, xorazm va saklar yurti soliq to‘lovchilarining ahamoniylarga turli xil buyumlar (kulolchilik, to‘qimachilik, zargarlik, harbiy qurollar) hamda qadimgi sharqda mashhur bo‘lgan otlar va tuyalarni olib kelayotgan manzarasi o‘z aksini topgan. shuningdek, suza yozuvlariga ko‘ra, o‘rta osiyo viloyatlaridan eronga oltin hamda lojuvard, firuza, serdolik kabi qimmatbaho toshlar olib kelingan. ahamoniylar davri yozuvlarida yurtimiz xalqlarining o‘tmish tarixiga tegishli quyidagi ma’lumotlar bor: viloyatlar va elatlarning nomlari, siyosiy jarayonlar, saklar yurtiga yurishlar, iqtisodiy tuzum va moddiy madaniyat to‘g‘risida ma’lumotlar. ko‘plab tadqiqotchilarning qadimgi fors yozuvlariga bag‘ishlangan asarlari mavjud (i.markvart, e.xersfeld, r.kent, a.a.freyman, a.v.struve, v.i.abayev, m.a.dandamayev va boshq.). ilk yunon manbalari. yunon-fors urushlari boshlanishi bilan ushbu siyosiy voqealarda ishtirok etgan o‘rta osiyo xalqlarinnng tarixi qadimgi yunon tarixchilarining asarlarida yoritilgan. bu borada o‘rta osiyo xalqlari to‘g‘risida qisqa bo‘lsa-da, aniq ma’lumotlar beruvchi gerodotning «tarix» kitobi ayniqsa qimmatlidir. qadimgi davrlardan boshlab bu kitob dunyoda eng mashhur tarixiy asarlardan biri bo‘lib hisoblangan. uning muallifi gerodot qadimda «tarixning otasi» …

4 / 9

ib, ularning moddiy madaniyati, urf-odatlari, dini va tarixi haqida hikoya qilgan. gerodotning o‘rta osiyo to‘g‘risidagi asosiy xabarlari - bu forslarning sak-massagetlarga qarshi yurishlari, kir ii va tumaris o‘rtasidagi harbiy-siyosiy munosabatlar, ahamoniylar harbiy qo‘shinlari safida yurtimiz xalqlari jangchilarining ishtiroki, ularning yarog‘-aslahalari, yo‘lboshchilari, fors-yunon urushlarida ko‘rsatgan jasorati, mintaqa xalqlarining ahamoniylar davlatiga bo‘ysunishi va maxsus yillik soliq to‘lashi, sak-massagetlarning urf-odatlari, turmush tarzi va diniy e’tiqodi, o‘rta osiyodagi akes daryosining suvlaridan foydalanishi haqida va boshqa ayrim ma’lumotlardan iborat. gerodot o‘rta osiyoda aholi joylashuvining umumiy hududiy chegaralaridan bexabar bo‘lgan. gerodot ma’lumotlaridagi “baqtriya xalqi” tushunchasi ma’lum bir etnik birlikni birlashtirgan bo‘lishi mumkin. “xalq” ma’nosini beruvchi “etnos” so‘zi gerodot asarida juda ko‘p uchraydi (tadqiqotchilar hisobiga ko‘ra, tarixchi bu atamani 145 marta tilga olgan) va ikki joydagina bu etnonim baqtriyaga nisbatan ishlatilgan. quyidagi keltirilgan ma’lumotlar g.a.stratanovskiy tomonidan rus tiliga o‘girilgan gerodotning “tarix” asaridan olingan. gerodotning aytishicha, doro i ahamoniylar davlatini 20 ta o‘lkaga bo‘lgan. tarixchi o‘rta osiyo xalqlari …

5 / 9

hamda ishton kiyib, kamon va xanjarlar bilan qurollanganlar, yana ularda ikki qirrali jangovar boltalar-sagarislar bo‘lgan. ushbu qabila (aynan skif qabilasi) amirgiy saklar deb nomlangan. forslar skiflarning hammasini saklar deb ataganlar. baqtriyaliklar va saklarning sardori gistasp - doro va kirning qizi atossaning o‘g‘li bo‘lgan”. vii, 66. “parfiyaliklar, xorasmiylar, sug‘dlar, gandariylar va dadiklar baqtriyaliklarning qurollariga o‘xshagan yarog‘-aslahalari bilan harbiy yurishni boshladilar. ularning yo‘lboshchilari: parfiyaliklar va xorasmiylarning - farnak o‘g‘li artaboz; sug‘dlarniki - artey o‘g‘li azan bo‘lgan”. vii, 86. “baqtriya chavandozlarining qurollari piyoda askarlari qurollariga o‘xshagan”. tarix. 1. 201. “shu xalqlarga ega bo‘lgandan so‘ng, kir o‘z oldiga massagetlarni istilo qilish maqsadini qo‘ygan. bu massagetlar jasur va behisob qabiladir. ular sharqda, quyosh chiqishi yo‘nalishida, araks daryosining narigi yog‘ida issedonlarga ro‘para bo‘lib joylashganlar. ba’zilar ularni skif qabilasi deb hisoblashgan”. i, 202. “hikoyachilarning xabarlariga ko‘ra, araks istr daryosidan yirikroqdir, aksincha, boshqa birlari esa uni kichikroq daryo deb hisoblaydilar. araks daryosida orollar ko‘p... araksning bir o‘zani keng …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 9 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ahamoniylar davriga oid manbalar" haqida

o‘rta osiyo ahamoniylar davlati tarkibida (mil. avv.vi–iv asrlar tarixi). (1) reja: 1. ahamoniylar davriga oid manbalar. 2. fors davlatining tashkil topishi va o‘rta osiyoga dastlabki yurishlari. to‘mariz jasorati. 3. doro 1 davrida o‘rta osiyoning egallanishi. ahamoniylarga qarshi kurash. qadimgi fors bitiklari. mil. avv. 545-540 yillarda ahamoniylar o‘rta osiyoning parfiya, marg‘iyona, baqtriya va sug‘d viloyatlarini bo‘ysundirganlar. massagetlarga qarshi kir ii ning yurishlari mil.avv. 530 yilda muvaffaqqiyatsiz yakunlangan. saklar yurtini doro i mil.avv. 518-yilda istilo qilgan. doro i davrida (mil. avv. 522-486 yillar) ahamoniylar sulolasi hind vodiysidan o‘rta yer dengiziga qadar bo‘lgan keng hududda o‘z hukmronligini o‘rnatgan. ahamoniylar davlati jahon tarixida birinchi yirik dunyo...

Bu fayl DOC formatida 9 sahifadan iborat (292,0 KB). "ahamoniylar davriga oid manbalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ahamoniylar davriga oid manbalar DOC 9 sahifa Bepul yuklash Telegram