shaxs psixologiyasi va kasbiy shakllanish

DOC 5 pages 41.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

4- mavzu: “shaxs psixologiyasi va kasbiy shakllanish” reja: 1.shaxsning biogenetik va sotsiogenetik nazariyalari. 2.kasbiy shakllanish tarixi. 3.shaxsning kasbiy shakllanishi determinatsiyasi. 4.shaxsning kasbiy rivojlanishning bosqichlari. tayanch tushuncha va iboralar: biogenetik va sotsiogenetik kontseptsiya, ontogenez,filogenez, xarakter, temperament, psixik jarayonlar, holatlar, hodisalar, hukmron xususiyatlar yig`indisi, iroda, faoliyatlar motivlari, 1.shaxsning biogenetik va sotsiogenetik nazariyalari. shaxs deb aniq bir kishini aytamiz. har bir kishi jamiyat a`zosi bo`lib, tarixan tarkib topgan muayyan ijtimoiy munosabatlar sharoitida yashaydi va ishlaydi. shaxsning eng muhim xususiyatli jihatlaridan biri-bu uning individualligidir, ya`ni yakkaholligidir. individuallik-deganda, insonning shaxsiy psixologik xususiyatlarining betakror birikmasi tushuniladi. individuallik tarkibiga xarakter, temperament, psixik jarayonlar, holatlar, hodisalar, hukmron xususiyatlar yig`indisi, iroda, faoliyatlar motivlari, inson maslagi, dunyoqarashi, iqtidori, har xil shakldagi reaksiyalar, qobiliyatlari kiradi. psixik xususiyatlarning birikmasini aynan o`xshash tarzda aks ettiruvchi inson mavjud emas. masalan, yaqin odamdan ayrilganligi, qayg`u-alam, shuning bilan birga esa hayotda tiklab bo`lmaydigan va boshqalarda takrorlanuvchi fazilatlar murakkab voqelikning mangulikka yo`nalishi bilan izohlash mumkin. shaxs o`zining …

2 / 5

yo`naltirib va boshqarib borish imkonini beradi. o`zlashtirilgan qoidalardan odamlar o`zlarining xususiy xulq-atvorini o`zgalarning xulq-atvori bilan taqqoslaydigan mezon sifatida foydalanadilar. psixologiya tarixida shaxs rivojlanishi va takomillashuvini harakatlantiradigan kuchlar va manba masalasini hal etishning ikkita yo`nalishi mavjud bo`lgan. bu yo`nalishlar rivojlanishning biogenetik va sotsiogenetik konsepsiyalari nomini olgandir. biogenetik qonunni f.myuller va e.gekkellar kashf qilishgan. biogenetik konsepsiya inson shaxsining rivojlanishi biologik, asosan, nasliy omillar bilan belgilanishiga asoslanadi. shuning uchun ham shaxsning rivojlanishi ichki sabab natijasida (o`z-o`zidan) sodir bo`lish xususiyatiga egadir. jumladan, biogenetik qonunga ko`ra, shaxs psixologiyasining individual taraqqiyoti (ontogenez) butun insoniyat tarixiy taraqqiyotining (filogenez) asosiy bosqichlarini qisqacha takrorlaydi, degan g`oya yotadi. shu nuqtai nazarga binoan kishi tabiatan hissiy ta`sirotlarning ro`y berishidagi ba`zi bir xususiyatlarga, harakat sur`atining xususiyatlarigagina emas,balki sababiyatlarning muayyan kompleksiga ham moyil (birovlarda jinoyat qilishga, boshqalarda ma`muriyatchilik faoliyatida yutuqlar qozonishga moyillik va hokazo) bo`ladi. kishida go`yo uning psixik faoliyati shakllarigina emas, balki uning mazmuni ham tabiat tomonidan programmalashtirilgan, psixik rivojlanish bosqichlari va …

3 / 5

torndayk, b.skinner va hokazo). sotsiogenetik konsepsiya shaxsni tevarak-atrofdagi ijtimoiy muhitning bevosita ta`siri natijasi deb, muhitdan olingan nusxa deb hisoblaydi. bunda ham xuddi biogenetik konsepsiyadagi kabi rivojlanib borayotgan kishining xususiy faolligi inobatga olinmaydi, uning tevarak-atrofdagi vaziyatga moslashayotgan mavjudotga xos sust rol o`ynashigina mumkin deb hisoblanadi. agar sotsiogenetik konsepsiyaga amal qilinadigan bo`lsa, nima uchun ba`zi vaqtlarda bir xildagi ijtimoiy muhitlarda har xil odamlar yetishib chiqishini tushuntirib bo`lmaydi. 2.kasbiy shakllanish tarixi. shaxsning shakllanishi uning jamoaga qo`shilganligi sharoitlarida ro`y beradi. a. s. makarenko ta`kidlaganidek, shaxs yuksak darajada rivojlangan guruhdan iborat va shaxsning qimmatli fazilatlarini shakllantirish uchun eng qulay sharoitlarga ega bo`lgan jamoada va jamoa vositasida rivojlanadi. individning shaxs bo`lish, yangi jamiyatni qurishning faol ishtirokchisi bo`lish kabi ehtiyoji aynan jamoadagina to`laqonli qondiriladi. shaxsning shakllanishida unga maqsadga yo`naltirilgan tarzda ta`sir o`tkazish - tarbiya yetakchi rol o`ynaydi. tarbiya shaxsning rivojlantirilishini jamiyat tomonidan qo`yilgan maqsadlarga muvofiq tarzda yo`naltirib boradi va uyushtiradi. shu bilan birga tarbiya bola hayoti va …

4 / 5

h sharoitida rivojlanayotgan shaxsda nimalar mavjudligini (mavjud bolgan, tajriba qoli bilan aniqlanadigan, namoyon boladigan) va nimalar bolishi mumkinligini aniqlashdan iboratdir. bu shaxsning shakllanishiga nisbatan xususan psixologik yondashuv hisoblanadi. ikkinchi ma`nosi-shaxsni maqsadga yo`naltirilgan tarzda tarbiyalash sifatidagi shakllantirish (agar shunday deb aytish mumkin bo`lsa, «qolipga solish», «yasash», «tuzash»; a. s. makarenko bu jarayonni «shaxsni loyihalash» deb atagan. xususan, bu shaxsni shakllantirish vazifalari va usullarini ajratib olishga pedagogik yondashuvdir. pedagogik yondashuv shaxsning jamiyat unga ijtimoiy jihatdan taqozo etilgan talablarga javob beradigan bo`lishi uchun unda nimalar va qanday qilib shakllantirilishi kerakligini aniqlash zarur deb hisoblaydi. 3.shaxsning kasbiy shakllanishi determinatsiyasi. biogenetik nazariyaning negizida insonning biologik etilishi bosh omil sifatida qabul qilingan bo`lib, qolgan jarayonlarning taraqqiyoti ixtiyoriy xususiyat kasb etib, ular bilan o`zaro shunchaki aloqa tan olinadi, xolos. mazkur nazariyaga binoan, taraqqiyotning bosh maqsadi-biologik determinantlariga (aniqlovchilariga) qaratiladi va ularning mohiyatidan sotsial psixologik xususiyatlar keltirilib chiqariladi. nemis psixologi v.shternning fikricha, chaqaloq (yangi tug`ilgan bola) hali u odam …

5 / 5

qini tahlil qiluvchi nazariya psixodinamika deyiladi. mazkur nazariyaning yirik namoyandalaridan biri-bu amerikalik psixolog e.eriksondir. u shaxs rivojini 8 ta davrga ajratadi va ularning har qaysisi o`ziga xos betakror xususiyatga egadir. birinchi davr - go`daklik. ushbu davrda go`dakda ongsizlikka asoslangan tashqi dunyoga nisbatan “ishonch” tuyg`usi vujudga keladi. buning bosh sababchisi ota-onaning mehr-muhabbati, g`amxo`rligi va jonkuyarligining nishonasidir. agarda go`dakda ishonch negizi paydo bo`lmasa, balki borliqqa nisbatan ishonchsizlik hissi tug`ilsa, u taqdirda voyaga yetgan odamlarda umidsizlik shaklida aks etuvchi xavf vujudga kelishi, ehtimol. ikkinchi davrda, ya`ni ilk bolalikda jonzodda yarim mustaqqillik va shaxsiy qadr-qimmat tuyg`usi shakllanadi, yoki aksincha, ularning qarama-qarshisi bo`lmish uyat va shubha hissi hosil bo`ladi. bolada mustaqillikning o`sishi, o`z tanasini boshqarishga keng imkoniyat yaratib, bo`lg`usida shaxs xususiyatlariga aylanuvchi tartib va intizom, mas`uliyat, javobgarlik, hurmat tuyg`ularini tarkib toptirishga puxta zamin hozirlaydi. uchinchi davr-o`yin yoshi deb atalib 5 yoshdan 7 yoshgacha bo`lgan bolalarni o`ziga qamrab oladi. mazkur davrda tashabbus tuyg`usi, qaysidir ishni amalga …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxs psixologiyasi va kasbiy shakllanish"

4- mavzu: “shaxs psixologiyasi va kasbiy shakllanish” reja: 1.shaxsning biogenetik va sotsiogenetik nazariyalari. 2.kasbiy shakllanish tarixi. 3.shaxsning kasbiy shakllanishi determinatsiyasi. 4.shaxsning kasbiy rivojlanishning bosqichlari. tayanch tushuncha va iboralar: biogenetik va sotsiogenetik kontseptsiya, ontogenez,filogenez, xarakter, temperament, psixik jarayonlar, holatlar, hodisalar, hukmron xususiyatlar yig`indisi, iroda, faoliyatlar motivlari, 1.shaxsning biogenetik va sotsiogenetik nazariyalari. shaxs deb aniq bir kishini aytamiz. har bir kishi jamiyat a`zosi bo`lib, tarixan tarkib topgan muayyan ijtimoiy munosabatlar sharoitida yashaydi va ishlaydi. shaxsning eng muhim xususiyatli jihatlaridan biri-bu uning individualligidir, ya`ni yakkaholligidir. individuallik-deganda, ins...

This file contains 5 pages in DOC format (41.0 KB). To download "shaxs psixologiyasi va kasbiy shakllanish", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxs psixologiyasi va kasbiy s… DOC 5 pages Free download Telegram