oqimush mashg‘uloti

DOC 5 pages 66.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

4-amaliy mashg‘ulot: oqova suvlarni tozalash darajasini hisoblash. maqsad: talabalarga suv havzalariga ifloslovchi modda oqizishdan keladigan ziyonni aniqlash (sanitar-toksikologik me’yorlarga mosligi)ni o’rgatish hamda suhbat o‘tkazish. dars jihozlari: rasmlar, video’ ro’liklar, suv resurslarini ifloslanishidan muxofaza qilishga qaratilgan chora-tadbirlar to‘g‘risidagi jadval. yer kurrasida suvlardan iborat bo’lgan qobiq, gidrosfera deb ataladi. unga biosferadagi barcha suvlar-okean, dengiz, ko’l, daryo, muzliklar, yer osti suvlari va atmosfera xavosi tarkibidagi suv bug’lari kiradi. “biz tiriklikni suvda yaratdik”, deyiladi qur`oni karimda. darxaqiqat, suvsiz hayot yo’q! suv kundalik hayotimizning barcha soxalarida qo’llanilishi bilan boshqa tabiiy resurslaridan tubdan farq qiladi. ko’mir, neft, gaz va boshqa yoqilg’ilar biri ikkinchisining o’rnini bosishi mumkin, yoki issiqlik energiyasi, elektr energiyasi, atom energiyasi va quyosh energiyasidan foydalanish mumkin. ammo kundalik hayotimizda suvning o’rnini bosadigan boshqa tabiiy resurs yo’q. bir kishi o’rtacha bir sutkada shaxsiy gigiyena va maishiy kommunal zaruriyatlari uchun 150-450 litr suv ishlatadi. ammo bu ko’rsatkich xizmat turiga va yaratilgan shart-sharoitlarga bog’liqdir. agar suv quvurlari …

2 / 5

amlakatlarda bir sutkada shaxsiy gigiyena va maishiy kommunal zaruriyatlari uchun sarflanadigan suv miqdorini izohlab, daftaringizga yozib oling. xozirgi paytda dunyoda 200 mln gektar yerlarni sug’orish uchun yiliga yer osti manbalaridan va daryolardan 2800 km3 suv olinmoqda. bu esa daryo suvlarini 7 % ni tashkil etadi. sug’orish uchun olingan suvning 80 % yoki 2300 km3 suv ishlatilsa, uning 20 % yoki 470-480 km3 suv daryo va ko’llarga oqova suv sifatida oqizilib yuboriladi. xalq xo’jaligining barcha tarmoqlari uchun olinadigan yillik suv miqdoridan (62-65km3 suvdan) 23-25 km3 suv zovurlar orqali ochiq suv xavzalariga qaytariladi. shundan 5km3 suv amudaryoga, 10 km3dan ziyodroq sirdaryoga, qolgan 8-10 km3 suv kichik daryolarga va ko’llarga oqizilmoqda. respublikamiz xududidan oqib o’tadigan suvlar 4,8 mln gektar yerlarni o’zlashtirib, ularni sug’orishga kifoyadir. ammo xozirgi paytda 4,4 mln gektar yerlar o’zlashtirilgan bo’lib, suvdan foydalanish koeffitsenti 95-98 % ni tashkil etmoqda. shuning uchun respublikamizda ichimlik suviga va sug’orishga yaroqli bo’lgan suvlarga ehtiyoj nixoyatda …

3 / 5

anoati suvni eng ko’p sarflaydi, shuning uchun bunday korxonalar suv manbaiga yaqin joylarga quriladi. shuni xam yodda tutish kerakki, suv yer yuzasining 70 % ni qoplaydi, uning umumiy xajmi 1345 mln. km3 bo’lib, chuchuk suv esa uning 2 % ni tashkil etadi xolos. xozirgi paytda suv miqdorining atigi 12-15 % ishlatilib, ifloslangan xolda ochiq suv xavzalariga oqizilmoqda. suvning iste`moli esa, xar 10 yilda 2 baravar ko’paymoqda. demak, axolining chuchuk suvga bo’lgan ehtiyoji kundan-kunga oshib bormoqda. xozirgi paytda dunyo axolisining 1/3 qismi ichimlik suvi tanqisligiga uchragan. t/r suv resurslarini ifloslanishidan muxofaza qilishga qaratilgan chora-tadbirlar 1. suv resurslarini ifloslanishdan muxofaza qilish va uning dastlabki xossalarini tiklash uchun, avvalombor, 1993 yil 6 mayda qabul qilingan. “suv va suvdan foydalanish to’g’risida”gi o’zbekiston respublikasining qonuni talablariga qat`iy rioya qilish zarur. 2. sanoat korxonalarida ilg’or texnologiyalarni joriy etish, oqova suvlar miqdorini kamaytirishga erishish, suvdan qayta foydalanishning berk tizimiga o’tish nafaqat iqtisodiy, balki yuksak ekologik axamiyatga ega. …

4 / 5

qovalarning tarkibida 1 kg fosfor, 2,5 kg kaliy va 3 kg azot mavjud ekanligi aniqlangan. respublikamiz xududida 50 dan ortiq parrandachilik korxonalari mavjud bo’lib, ulardan yiliga 7 mln. m3 turli kimyoviy tarkibga ega bo’lgan chiqindilar paydo bo’ladi. ularni 1:1 yoki 1:2 miqdorda toza suv bilan qo’shib yem-xashak ekinzorlarni sug’orilsa, yer xosildorligini 15-20% ga oshirishga imkon beradi. suvga doir munosabatlarni tartibga solish, axoli va xalq xo’jaligi ehtiyojlari uchun suvdan oqilona foydalanishdan, suvni bug’lanish, ifloslanish va kamayib ketishdan saqlash, suvning zararli ta`sirining oldini olish va uni bartaraf etish, suv ob’ektlarining xolatini yaxshilash, shuningdek, suvga doir munosabatlar soxasida korxonalar, muassasalar va tashkilotlar, fermer xo’jaliklari va fuqarolarning xuquqlarini ximoya qilish atrof-muhitni muhofazasi borasidagi qonunlarning vazifasidir. suvning ifloslanishi -deganda, sanoat korxonalari, maishiy kommunal xo’jaligi, chorvachilik va qishloq xo’jaligi korxonalaridan chiqariladigan chiqindilar, neft va moylovchi mahsulotlar, o’simlik va xayvonot qoldiqlarining suvga aralashuvi natijasida uning kimyoviy tarkibi, organoleptik xossalari (ta`mi, mazasi, xidi), fizik xossalari (suvning qattiqligi, sho’rlanish …

5 / 5

lanadi. agar suv tarkibida erigan kislorodning miqdori 2 mg/l dan kam bo’lsa, erigan organik moddalarning miqdori 60 mg/l ni tashkil etsa va suv manbalariga oqizilgan neft mahsulotlari qoplangan parda maydoni 2-6 km2 tashkil etganda, favqulodda xolat e`lon qilinadi. iflos oqova suv tarkibida erigan moddalar kanserogen zaxarli moddalar (margimush, sianid, xrom, kaliy, mis, qo’rg’oshin, simob va b.), radioaktiv elementlar (uran, tseziy, kobalt va b.), infektsiya tarqatuvchi bakteriyalar va muallaq moddalar bo’lishi mumkin. bir litr oqova suv tarkibida bunday moddalarning miqdori 100-150 mg bo’lishi mumkin. suvni tafsivlovchi kattaliklardan yana biri-bu suvning qattiqligidir. suvning qattiqligi vaqtincha, doimiy va umumiy qattiqliqlarga bo’linadi. suvning vaqtinchalik qattiqligi suv tarkibida kaltsiy va magniy gidrokarbonatlar miqdori bilan belgilanadi, ular qaynatilganda erimaydigan karbonatlarga aylanadi va cho’kma xosil qiladi. sa (nso3)2 saso3 + n2o + so2 2 mg (hco3)2 mgco + mg (oh)2 + n2o + 3 co2 suvning doimiy qattiqligi deganda, uni qaynatilganda yo’qolmaydigan kaltsiy va magniy tuzlarining mavjudligi …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oqimush mashg‘uloti"

4-amaliy mashg‘ulot: oqova suvlarni tozalash darajasini hisoblash. maqsad: talabalarga suv havzalariga ifloslovchi modda oqizishdan keladigan ziyonni aniqlash (sanitar-toksikologik me’yorlarga mosligi)ni o’rgatish hamda suhbat o‘tkazish. dars jihozlari: rasmlar, video’ ro’liklar, suv resurslarini ifloslanishidan muxofaza qilishga qaratilgan chora-tadbirlar to‘g‘risidagi jadval. yer kurrasida suvlardan iborat bo’lgan qobiq, gidrosfera deb ataladi. unga biosferadagi barcha suvlar-okean, dengiz, ko’l, daryo, muzliklar, yer osti suvlari va atmosfera xavosi tarkibidagi suv bug’lari kiradi. “biz tiriklikni suvda yaratdik”, deyiladi qur`oni karimda. darxaqiqat, suvsiz hayot yo’q! suv kundalik hayotimizning barcha soxalarida qo’llanilishi bilan boshqa tabiiy resurslaridan tubdan farq qiladi. ko’mi...

This file contains 5 pages in DOC format (66.0 KB). To download "oqimush mashg‘uloti", click the Telegram button on the left.

Tags: oqimush mashg‘uloti DOC 5 pages Free download Telegram