birjalarining iqtisodiy mohiyati

DOC 92 pages 704.5 KB Free download

92 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 704.5 KB

File type DOC

Pages 92

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 92

1- mavzu. birjalarning iqtisodiy mohiyati ma'ruza matni birja ishi tushunchasi, maqsad va vazifalari, ob'ekti va predmeti, instrumentlari (pul va qimmatli qog'oz), tamoyillari, turlari, ishtirokchilari va ularning munosabatlari. birja ishini tashkillashtirishning metodologik asoslari. birja ishining zamonaviy tendentsiyalari va muammolari. birja ishi ning mazmuni, iqtisodiyotdagi ahamiyati va o'rni birja ishi fanning maqsadi birjalarning mohiyati, ularning kelib chiqish tarixi, operatsiyalari, savdo qilish texnologiyalari, ularda mavjud komissiya va bo'limlar faoliyatini o'rganishdan iborat hisoblanadi. qimmatli qog'ozlar bozorida birja faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar (fond birjalari, tovar–xom ashyo, valyuta va boshqa birjalarning fond bo'limlari) hamda investitsiya muassasalari maxsus infratuzilmani o'zida namoyon qiladi iqtisodiy nuqtai nazarda birja: – tovarlar bo'yicha tashkillashgan talab va taklif funktsiyasi sifatida -muntazam reglamentlangan rejimda faoliyat yurituvchi ulgurji bozorning alohida tashkiliy-huquqiy shakli bo'lib, unda tovar sifatida birja ekspertizasidan o'tgan va savdoga kiritilgan birja tovarlari hisoblanadi; · sotuvchi va xaridorni bir-biri bilan uchrashtirish yo'li orqali tovarlar savdosiga ko'maklashuvchi mexanizm; tovarlar savdosini tashkillashtiruvchi va bunda savdo …

2 / 92

arini saqlovchilar, depozitariylar, hisob–kitob kliring palatalari, qimmatli qog'ozlarning nominal egalari kiradi. sanab o'tilgan tashkilotlardan har biri qimmatli qog'ozlar bozorida qat'iy ixtisoslashgan faoliyat turini bajarishi lozim, shunga qaramay, ayrim faoliyat turlarining qo'shilib ketishiga ruxsat etiladi. mazkur tashkilotlar qimmatli qog'ozlar bozorida birja faoliyatini ko'rsatish yoki mamlakat fond bozori holatiga javob beruvchi davlat idorasi nomidan investitsiya muassasasi sifatida operatsiyalarni amalga oshirish uchun majburiy tarzda litsenziyaga ega bo'lishi kerak. qimmatli qog'ozlar oldi – sotdisi bo'yicha bitimlar fond birjalarida va birjadan tashqari bozorlarda amalga oshiriladi. bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlarda fond birjalariga kam miqdordagi – faqat moliyaviy xo'jalik ahvoli juda ham barqaror bo'lgan emitentlarning aktsiyalari kelib tushadi. birja – tovarlar bozorining professional ishtirokchisi bo'lib, uning faoliyati predmeti bozorning professional ishtirokchilari uchun muayyan joyda va belgilangan vaqtda tovarlar bo'yicha savdolarini tashkil qilish, ularning bozor narxlarini (tovarlarga bo'lgan talablar va takliflar o'rtasidagi muvozanatni aks ettiruvchi narxlarni) aniqlash, ular yuzasidan muvofiq ma'lumotlarni tarqatishdan iborat. birja – yuqorida sanab o'tilgan …

3 / 92

lgi i asrda mavjud bo'lgan. biroq bu iqtisodiy institutlar boshqa xalqlar tsivilizatsiyalari tomonidan ishlab chiqilgan. lekin shunga qaramay, zamonaviy birja savdosining ko'plab tamoyillari boshqa madaniyatlarda ham o'xshab ketadi. zamonaviy birjalar esa bevosita g'arbiy evropa xalqlarining hayoti va ijodi bilan bog'liq bo'lib, birja savdosi shakllarini tahlil qilgan holda g'arbiy evropa madaniyatining ruhiy, ijtimoiy va iqtisodiy xususiyatlarini ko'rish mumkin. g'arbiy evropa «superetnosi» (bir vaqtning o'zida bitta mintaqada paydo bo'lgan, tarixda to'laqonli bir surat sifatida namoyon bo'ladigan, bir nechta etnos-xalqlardan iborat bo'lgan etnik tizim) buyuk karl va uning imperiyasi davrida, ya'ni ix asrning boshida vujudga kelgan. xi asrga kelib esa g'arbiy evropa xalqlari etuk holatga etadi. aynan xi asrning oxiri va xii asrning boshlarida angliya va frantsiyada o'rta asrlarga xos ilk yarmarkalar paydo bo'ldi. xii asrning o'rtalariga kelib bu yarmarkalar yiriklashib, xilma-xil ko'rinishga ega bo'ldi. ixtisoslashuvning rivojlanishi bilan ayrim yarmarkalar ingliz, ispan, frantsuz va italyan savdogarlari o'rtasida savdoning markazlashuviga aylandi. xiii asrda naqd …

4 / 92

oshirish uchun to'planardi. biroq bir necha yil ichida yangi iqtisodiy munosabatlar turiga nom bergan bu birja 1460 yilda vujudga kelgan antverpen birjasiga o'rnini bo'shatib berdi. bu birja shaharning geografik jihatdan qulay joylashganligi va uning savdo aloqalari tufayli dunyo ahamiyatiga ega edi. xu-xu1 asrlarda birjalar yirik tovar partiyalari bilan tashqi savdo operatsiyalarini riovjlantirish zaruratining namoyon bo'lishi sifatida italiya va gollandiyada manufakturalar paydo bo'lgan joylarda vujudga kela boshladi. antverpen birjasiga qarab lion (1545), london qirollik birjasi (1566) va boshqa birjalar vujudga kelib, ular asosan tovar va veksellar bilan savdo qilgan. 1602 yilda tashkil qilingan amsterdam birjasi xvii asrda jahon savdosida bosh rolni o'ynagan, unda endi paydo bo'la boshlagan aktsiyadorlik kompaniyalarining aktsiyalari ilk bor birja bitimlari predmetiga aylandi. aqshda tovar bozorlari 1752 yildan beri mavjud; ularda mahalliy ishlab chiqarilgan tovarlar, uy xo'jaligi mahsulotlari, to'qimachilik mahsulotlari, teri va jun, metall va yog'och bilan savdo qilingan. dastlab real tovar birjasi, ya'ni manufaktura ishlab chiqarishiga mos …

5 / 92

zarurati birinchi turdagi birjalarning o'zgarishini, ularning yangi sharoitlarga moslashuvini asoslab berdi. xususan, bozordan o'rin ajratish, birja savdosini tashkil qilish va savdo odatlarini qayd etish bilan birga birjalarning asosiy funktsiyalari qatoriga tovar standartlarini belgilash, namunaviy shartnomalar ishlab chiqish, narxlarni kotirovkalash, muammolarni tartibga solish (arbitraj) va axborot faoliyati ham qo'shildi. birjalar asta-sekinlik bilan halqaro savdo markazlariga aylandi. savdo aylanmasi o'sish sur'atining tezligi, jahon bozorining vujudga kelishi naqd tovar partiyalari asosida savdo yuritishni qiyinlashtirdi. ommaviy ishlab chiqarish ularning narxi o'zgarib turadigan xomashyo etkazib berilishiga ishonchdan tashqari kapitalga, jumladan, tovar shaklida sotish bosqichida turgan mahsulot chiqarishga sarflangan kapitalga foyda olishni ham talab qiladi. narxlarning keskin o'zgarishi riskni sezilarli oshirib, foyda olishdan ishonchi komil bo'lishni pasaytiradi. natijada birja operatsiyalarida tadbirkorlarga talab qilingan sifatli tovarni kerakli paytda foyda olish imkoniyatini ta'minlaydigan narxda etkazib berishni kafolatlaydigan real tovar bilan muddatli bitimlar etakchi rol o'ynay boshladi. birja savdosining rivojlanishida keyingi bosqichga fyuchers (ulgurji sirtqi, naqdsiz) savdosining vujudga kelishi …

Want to read more?

Download all 92 pages for free via Telegram.

Download full file

About "birjalarining iqtisodiy mohiyati"

1- mavzu. birjalarning iqtisodiy mohiyati ma'ruza matni birja ishi tushunchasi, maqsad va vazifalari, ob'ekti va predmeti, instrumentlari (pul va qimmatli qog'oz), tamoyillari, turlari, ishtirokchilari va ularning munosabatlari. birja ishini tashkillashtirishning metodologik asoslari. birja ishining zamonaviy tendentsiyalari va muammolari. birja ishi ning mazmuni, iqtisodiyotdagi ahamiyati va o'rni birja ishi fanning maqsadi birjalarning mohiyati, ularning kelib chiqish tarixi, operatsiyalari, savdo qilish texnologiyalari, ularda mavjud komissiya va bo'limlar faoliyatini o'rganishdan iborat hisoblanadi. qimmatli qog'ozlar bozorida birja faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar (fond birjalari, tovar–xom ashyo, valyuta va boshqa birjalarning fond bo'limlari) hamda investitsiya muassasalar...

This file contains 92 pages in DOC format (704.5 KB). To download "birjalarining iqtisodiy mohiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: birjalarining iqtisodiy mohiyati DOC 92 pages Free download Telegram