statistik ma'lumotlarni toplash va qayta ishlash usullari

DOC 15 стр. 312,5 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 312,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

2-mavzu statistik ma'lumotlarni to'plash va qayta ishlash usullari reja: 2.1. statistik kuzatish to'risida umumiy tushuncha 2.2. statistik kuzatishning shakllari, turlari va usullari 2.3. statistik kuzatishning dasturiy-uslubiy va tashkiliy masalalari hamda statistik kuzatish ma'lumotlarini qabul qilish va uni nazorati 2.4. statistikada jamlash: turlari va mohiyati 2.5. guruhlash metodi: mohiyati,ahamiyati va turlari 2.1. statistik kuzatish to'risida umumiy tushuncha har qanday statistik tekshirish o'sha o'rganilayotgan ob'ekt haqida tegishli ma'lumotlarni to'plashdan, ya'ni statistik kuzatishdan boshlanadi, shuning uchun ham statistik kuzatish har qanday statistik tadqiqotning birinchi bosqichi deyiladi. masalan, tekshiruvchiga respublikadagi yoki viloyatdagi banklarning moliyaviy holatini o'rganish topshirildi. bu ishni bajarish uchun tekshiruvchi barcha banklar bo'yicha moliyaviy holatni tavsiflovchi ko'rsatkichlar to'risida ma'lumotlarni boshlanich manbalardan olishi kerak. bu ko'rsatkichlarga qanday omillar ijobiy yoki salbiy ta'sir ko'rsatganligi haqida, moliyaviy holatni yaxshilash uchun qanday zaxiralar mavjud edi va ulardan banklar qanday foydalanganligi to'risida ma'lumotlar yiish kerak. bunday ma'lumotlarsiz moliyaviy holatni o'rganib bo'lmaydi. statistik kuzatish qanchalik to'ri, bir necha …

2 / 15

'rganilayotgan bo'lsa, uning yaxshilanib yoki yomonlashib borayotganligini tavsiflovchi ko'rsatkichlarni bir guruhini o'rganib xulosa chiqarish mumkin emas. chunki ular bir-biriga boliq, bir-birini taqozo qiluvchi ko'rsatkichlardir. agarda bir guruh ko'rsatkichlarni tahlil qilib xulosa chiqarsak, oldindan ko'zlangan xatolarni keltirib chiqaramiz. statistik kuzatishning muhim qoidalaridan biri – kuzatish o'tkazishda to'plam birliklarini qamrab olish masalasidir. bu masala ham makon, ham zamon chegarasida to'ri hal etilsa maqsadga muvofiqdir. masalan, o'sha moliyaviy holatni o'rganish misolimizga qaytaylik. agarda birinchi yilda to'plamning barcha birliklari (faraz qilaylik 114 ta), kelgusi yili to'plamning bir qismi (94 tasi), uchinchi yilda qolgan bir qismi (20 tasi) kuzatilsa, olingan ma'lumotlar vaqt va to'plam birliklarini qamrab olish bo'yicha to'la-to'kis bo'lmaydi va ularni taqqoslash mumkin emas. to'planayotgan ma'lumotlarning aniqligi, haqqoniyligi va ob'ektivligi haqida hech qanday shubha bo'lmasligi kerak. agarda qandaydir bir shubha tuilsa (uni hajmidan qat'iy nazar), to'plamga kiritilgan har bir ko'rsatkich mustaqil ekspertlar tomonidan tekshirib ko'rilgani ma'qul. bu erda gap arifmetik hisob-kitob ustida ketmayapti, balki …

3 / 15

ishonchli, to'liq va ob'ektiv bo'lishi hamda o'z vaqtida to'planishi kerak. kechikkan ma'lumot – keraksiz ma'lumotdir. 2.1. statistik kuzatishning shakllari, turlari va usullari statistik kuzatish tashkil etilishiga qarab: statistik hisobot va maxsus uyushtirilgan statistik kuzatishlarga bo'linadi. hisobot (buxgalteriya va statistik hisobotlarga bo'linadi) statistik kuzatishning asosiy shakli bo'lib, u barcha korxona va tashkilotlar faoliyati haqidagi boshlanich ma'lumotlarni to'plash uchun imkoniyat yaratadi. uning ma'lumot manbai bo'lib buxgalteriya va operativ hisob hujjatlarida qayd etilgan boshlanich yozuvlardir. joriy statistika butunlay va to'laligicha hisobot ma'lumotlariga asoslanadi. hisobot ma'lumotlari, qaysi darajada bo'lmasin (korxona, tuman, viloyat va respublika) operativ boshqarishda va belgilangan rejalarning bajarilish darajasini o'rganishda juda katta ahamiyatga ega. ammo statistik hisobot qanchalik yaxshi yo'lga qo'yilmasin, qanchalik tez va aniq ma'lumotlarni etkazib bermasin, uning ma'lumotlari amaliy menejment uchun, ilmiy asoslangan xulosalar chiqarish uchun, strategik yo'nalishlarni belgilash uchun etarli emas. shuning uchun ham hisobot bilan bir qatorda statistikada maxus tashkil qilingan statistik kuzatishlar keng qo'llaniladi. maxsus tashkil qilingan …

4 / 15

hish uchun o'tkazilgan kuzatishga aytiladi. masalan, savdo korxonalarini jihozlanish darajasining bozor iqtisodiyoti talablariga javob berishi va bermasligini o'rganish uchun maxsus kuzatish o'tkazish. bunday kuzatishni keyinchalik o'tkazmaslik ham, zaruriyat tuilsa, yana o'tkazish ham mumkin. o'rganilayotgan to'plam birliklarini o'z ichiga qamrab olishiga qarab, statistik kuzatish ikki turga: yoppasiga kuzatish va qisman kuzatishga bo'linadi. yoppasiga kuzatishda to'plam birliklarining barchasi kuzatiladi.masalan, o'zbekistonda aholi ro'yxati o'tkaziladigan bo'lsa, respublika fuqarolarning barchasi (qaerdaligidan qat'iy nazar) ro'yxatga olinadi. bu degani fuqaro chet davlatdami, dengizdami, okeandami va hatto kosmosdagi kishi ham ro'yxatdan o'tishi kerak. qisman kuzatishda o'rganilayotgan to'plam birliklarining bir qismi kuzatishga jalb qilinadi. qisman kuzatish to'rtta turga: anketa orqali kuzatish, monografik tasvirlash, asosiy massivni kuzatish, tanlab kuzatishga bo'linadi. anketa orqali kuzatishda savollar yozilgan varaqalar kuzatish birliklariga tarqatilib, ular to'ldirilgandan so'ng yiishtirib olinadi va umumlashtiriladi. bunday kuzatish jamoatchilik fikrini aniqlashda va,ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharoitida ayrim hodisa va voqealar bo'yicha maxsus mustaqil ekspertlarning fikrlarini bilishda yaxshi natija beradi. monografik tasvirlash …

5 / 15

. asosiy massivni kuzatishda o'rganilayotgan belgi umumiy hajmining o'zgarishiga olib keladigan eng salmoqli o'rin tutgan birliklar ajratib olib o'rganiladi. masalan, shaharda 150 oziq-ovqat do'koni bo'lib, shundan 15 tasi tovar oborotining 70-80 foizini beradi. demak, 150 ta oziq-ovqat do'konining barchasini o'rganib o'tirmasdan, 15 do'konni o'rganib shaharda oziq-ovqat savdosi qanday tashkil qilinganligi haqida xulosa chiqarish mumkin. tanlab kuzatish deganda bosh to'plamdan bir qismini tanlab olib tekshirish tushuniladi. agarda kuzatishning bu turi to'ri tashkil qilinsa, qisman kuzatishning turlari ichida eng yaxshi o'rganilgan ma'lumotlar umumiy to'plam haqida to'la-to'kis va aniq fikr yuritish imkonini beradi. bu kuzatishda asosiy muammo tanlanma to'plamning reprezentativligini (vakolatliligini) ta'minlashdir. agarda tanlab olingan to'plamda bosh to'plamning muhim xususiyatlari namoyon bo'lsa, u to'plam reprezentativ deyiladi. reprezentativlikni ta'minlash tanlash usullarini to'ri belgilashga boliqdir. statistikada tasodifiy, tipik, mexanik va seriyalab tanlash usullari mavjud.bu usullar mazmuni tanlab kuzatish mavzusida yoritiladi. boshlanich ma'lumotlarni olish usuliga qarab, statistik kuzatish bevosita kuzatish, hujjatli, savol-javob usullarida amalga oshiriladi. bevosita …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "statistik ma'lumotlarni toplash va qayta ishlash usullari"

2-mavzu statistik ma'lumotlarni to'plash va qayta ishlash usullari reja: 2.1. statistik kuzatish to'risida umumiy tushuncha 2.2. statistik kuzatishning shakllari, turlari va usullari 2.3. statistik kuzatishning dasturiy-uslubiy va tashkiliy masalalari hamda statistik kuzatish ma'lumotlarini qabul qilish va uni nazorati 2.4. statistikada jamlash: turlari va mohiyati 2.5. guruhlash metodi: mohiyati,ahamiyati va turlari 2.1. statistik kuzatish to'risida umumiy tushuncha har qanday statistik tekshirish o'sha o'rganilayotgan ob'ekt haqida tegishli ma'lumotlarni to'plashdan, ya'ni statistik kuzatishdan boshlanadi, shuning uchun ham statistik kuzatish har qanday statistik tadqiqotning birinchi bosqichi deyiladi. masalan, tekshiruvchiga respublikadagi yoki viloyatdagi banklarning moliyaviy holatin...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOC (312,5 КБ). Чтобы скачать "statistik ma'lumotlarni toplash va qayta ishlash usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: statistik ma'lumotlarni toplash… DOC 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram