til va yozuv

DOC 17 стр. 172,5 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 172,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

2-mavzu. til va yozuv reja: 1. yozuv haqida umumiy ma’lumot. 2. o‘zbek xalqi foydalangan yozuvlar. 3. lotin alifbosiga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etilishi. 4. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari. tayanch so‘z va iboralar: yozuv, yozuv turlari, talaffuz va imlo, og`zaki nutq, piktografik yozuv, logografik yozuv, harf-tovush yozuvi kirill yozuvi, lotin yozuvi,imlo qoidalari, harflar imlosi, qo`shib yozish, ajratib yozish, chiziqcha bilan yozish. til ham, fikr ham hayotning ongimizdagi ko‘rinishi va nutq yordamida boshqalarga ma‘lum qilinuvchi voqelikdir. tilni xalq yaratadi, shuning uchun, u umum xalq bahosi va xususiyatiga ega bo‘ladi, nutq esa ayrim shaxsga oid bo‘ladi. har kim o‘z qobiliyati, so‘z boyligi, savodi hamda nutq a‘zolariga qarab gap tuzadi. til - aloqa quroli, u vosita. nutq esa shu aloqa jarayonini amalga oshirishgaxizmat qiladi. tilning umri uni yaratgan xalqning o‘zidek uzoq bo‘ladi. nutqning umri esa qisqa. og‘izdan so‘z yoki gap chiqdimi - uni qaytarib bo‘lmaydi. shuning uchun,nutq oldiga nihoyatda ulug‘ bir talab qo‘yiladi: …

2 / 17

l bo‘ladi. o‘g‘zaki va yozma nutq. og‘zaki nutq o‘zaro muomala tilidir, undan o‘zaro suhbatlarda, ma‘ruzalarda, radioda, telefonda, uy va oila muomalasida foydalaniladi. har ikki nutq shakli oldiga bir xil talablar qo‘yiladi. fikrning aniq va tushunarli bo‘lishi, jumlaning to‘g‘ri,ravon hamda ta‘sirli tuzilishi har qanday nutqning bosh fazilatidir. til va nutq umumiylik - xususiylik, imkoniyat - voqelik, mohiyat-hodisa qarama-qarshiligini o‘zida namoyon etib, bir-biriga zidlanadi, bunday zidlanish har bir til sathlariga xos birliklarning nomlanishida ham o‘z ifodasini topadi. til aloqa-munosabat vositalaridan biridir. yozuv juda qadimiydir va vaqt jihatidan chegaralanmagan. zero, xorazmiy, bn sino va navoiyning asarlari yozuvda aks etgani uchun ham shu kungacha saqlangan. o‘zbek xalqi o‘zining ko‘p asrlik tarixiy taraqqiyoti davomida bir qancha yozuvlardan foydalanib keldi. miloddan oldingi asrlardanoq ajdodlarimiz o‘z tarixini, badiiy va ilmiy ijodini tarixiy sharoitdan kelib chiqqan holda turli yozuvlarda bitib qoldirganlar. tarixan tarkib topgan, qat‘iy me‘yorlarga bo‘ysunuvchi, so‘zlashuvchilarning qaysi hududda yashashidan qat‘i nazar barchasi uchun umumiy bo‘lgan til …

3 / 17

a olib kelgan. ogzaki til talaffuz vaqtidagina va ayni paytda muayyan masofadagi (tovush toʻlqinlari yetib borishi mumkin boʻlgan) kishi uchungina mavjuddir. boshka sharoitlarda tilga ehtiyoj paydo boʻlishi bilan inson dahosi bu ehtiyojni qondira oluvchi vositalarni qidira boshlagan, natijada belgilar tizimidan iborat yozuv dunyoga kelgan. yozuvning paydo boʻlishi va taraqqiyoti jamiyat rivoji, shuningdek, muayyan masofadagi kishilarning oʻzaro aloqa qilish ehtiyoji, siyosiy, huquqiy, diniy va estetik harakterdagi axborotlarni qayd etish, sakdash zaruriyati bilan bevosita bogʻliq. xalklarning davlat sifatida birlashuvi nutqiy aloqa doirasini kengaytiradi va murakkablashtiradi; ichki va savdo kengayadi; boshqa xalklar va davlatlar bilan harbiy, siyosiy va b. shartnomalar tuziladi; qonunlar paydo boʻladi va mustahkamlanadi; diniy qarashlar va mafkuraning boshqa turli koʻrinishlari shakllanadi; xalqlarning oʻz tarixini bilishga boʻlgan ehtiyoj kuchayadi. bularning barchasini faqat ogʻzaki nutq vositasida amalga oshirish mumkin emas. bu sharoitda yozuv zaruriyatga aylanadi. yozuv ogʻzaki nutqqa nisbatan ikkilamchi, qoʻshimcha aloqa vositasi boʻlsada, unga qaraganda koʻp afzalliklarga ega. xususan, tilning asosiy …

4 / 17

sigʻdira olmaslik, yozuv magiyasi ("yozuv sehrli qudratga ega" degan ishonch) oqibatida kelib chiqqan joʻn tasavvurlar mahsulidir. yozuvkishilik jamiyatining zaruriy ehtiyoji asosida paydo boʻlib, rivojlanib borgan. bugungi shaklini olgunga qadar uzoq, va murakkab tadrijiy taraqqiyot yoʻlini bosib oʻtgan. inson aqli yozuvday mukammal aloqa vositasini kashf qilguncha uzoq izlangan. eng qadimgi davrlarda dunyo xalqlarining deyarli barchasida keng tarqalgan "eslatuvchi" belgilar ana shu izlanishlarning ilk koʻrinishlari edi. masalan, muayyan miqdorni ifodalash uchun turli toshlar, chigʻanoklardan foydalanilgan, tayoklar, daraxtlarga har xil iplar bogʻlash, tugunlar tugib qoʻyish va b. vositalar bilan muayyan axborotni esda saqlash yoki muayyan masofaga yuborishga harakat qilingan. yoki bir xabarni uzok, masofaga yetkazish uchun tutun, gulxan, baraban ovozi va sh.k. qoʻllangan. xabarni uzok, vaqt saqlash uchun ramziy maʼno berilgan buyumlardan foydalanilgan: qoʻrgʻon – marhum koʻmilgan joy belgisi; slavyan qabilalarida nontuz — doʻstlik belgisi; trubka — tinchlik, sulh belgisi va b. "buyumli yozuv" nomi bilan yuritiladigan bunday axborot vositalarining qoldiqlari hozirda ham …

5 / 17

uayyan axborot vositasi, yaʼni yozuv sifatida shakllana borgan. buni dunyo tillarining juda koʻpchiligidagi "yozmoq" maʼnosidagi soʻzlarning etimologiyasiga eʼtibor qilganda ham bilish mumkin. bunday soʻzlarning etimologiyasida asosiy mazmun rasm chizish jarayoni bilan bog`liq holda namoyon boʻladi. masalan, qadimgi turkiy tillarda "yozmoq" tushunchasi "bit(i)moq" feʼli ("bitik" — yozuv, kitob) bilan ifodalangan. bu feʼlning oʻzagi xitoycha "bi" (moʻyqalam) soʻzi bilan aloqador boʻlib, dastlabki maʼnosi "oʻymoq, oʻyib bezamoq", undan keyin "yozmoq" demakdir. slavyan tillardagi "pisati" (rus. "pisat" — "yozmok,") feʼlining maʼnosi ham dastlab moʻyqalamda rasm chizish bilan bogʻliq boʻlgan (rus. "jivopis" — rangtasvir soʻzi bilan qiyoslang). bu feʼlning oʻzagi lot. "pingere" (rasm solmoq) soʻzi bilan aloqadordir, "pisati" feʼlining dastlabki maʼnosi, koʻrinadiki, "rasm solmoq", "bezamok,"dan iborat boʻlgan. gotcha "melian" (yozmoq) feʼlining dastlabki maʼnosi ham moʻyqalamda "rasm solmoq" boʻlib, bu feʼl hoz. nemis tilida "malen" shaklida va "rasm solmoq" maʼnosida qoʻllanadi. yunon tilidan koʻpgina tillarga oʻtgan "grafika" soʻzi ham etimologik jihatdan oʻyish, tirnash tushunchalarini ifodalaydi. bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "til va yozuv"

2-mavzu. til va yozuv reja: 1. yozuv haqida umumiy ma’lumot. 2. o‘zbek xalqi foydalangan yozuvlar. 3. lotin alifbosiga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etilishi. 4. o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari. tayanch so‘z va iboralar: yozuv, yozuv turlari, talaffuz va imlo, og`zaki nutq, piktografik yozuv, logografik yozuv, harf-tovush yozuvi kirill yozuvi, lotin yozuvi,imlo qoidalari, harflar imlosi, qo`shib yozish, ajratib yozish, chiziqcha bilan yozish. til ham, fikr ham hayotning ongimizdagi ko‘rinishi va nutq yordamida boshqalarga ma‘lum qilinuvchi voqelikdir. tilni xalq yaratadi, shuning uchun, u umum xalq bahosi va xususiyatiga ega bo‘ladi, nutq esa ayrim shaxsga oid bo‘ladi. har kim o‘z qobiliyati, so‘z boyligi, savodi hamda nutq a‘zolariga qarab gap tuzadi. til - aloqa quroli, u vosi...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOC (172,5 КБ). Чтобы скачать "til va yozuv", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: til va yozuv DOC 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram