iqtisodiy siyosatning mazmuni, maqsadlari va bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning funktsiyalari

DOC 7 pages 49.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

iqtisodiy siyosatning mazmuni, maqsadlari va bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning funktsiyalari. qariyb barcha mamlakatlar iqtisodiyotini tartiblashning ikki mexanizmi keng tarqalgan: davlat aralashuvi va bozor mexanizmlari. bozor munosabatlari - insoniyat tarixiy taraqqiyoti davomida erishgan buyuk yutuqlardan biridir. bozor iqtisodiyotining uzoq rivojlanish jarayoni tovar xo‘jaligining dastlabki kurtaklaridan boshlab toki zamonaviy ishlab chiqarish faoliyatining hozirgi shakllari, iqtisodiyot subyektlari orasidagi taraqqiy topgan iqtisodiy munosabatlarni, ne`matlarni ishlab chiqarishdan toki ularni iste’mol qilishgacha bo‘lgan keng miqyosli davrani qamrab oladi. bozor - bu turli neʼmatlarni yaratuvchi subyektlar faoliyatlarini muvofiqlashtiruvchi murakkab mexanizm bo‘lib hisoblanadi. bunda qiymat qonuni, talab qonuni, taklif qonuni, raqobat qonuni asosida ro‘yobga chiquvchi ijtimoiy mehnat taqsimoti va markaziy ishlab chiqaruvchi kuch sifatida xususiy mulkchilik ustunligi bozorning eng ko`p ustivor ahamiyatga ega bo`ladi. bozor iqtisodiyotida barcha tadbirkorlik faoliyatlarining erkinliklari, ishlab chiqaruvchilarning moddiy manfaatdorliklari raqobatga va taraqqiyotga undovchi asosiy kuch bo‘lib hisoblanadi. bozor tizimida neʼmatlarni yaratuvchilar va ularning isteʼmolchilarining egiluvchan va moslashuvchan qaror qabul qilishlari va ular o‘rtasidagi …

2 / 7

ati, pochta, telegraf, temir yo‘llar, yerosti boyliklarini o‘zlashtirish kabi yirik tarmoqlarni rivojlantirishni o‘z zimmasiga olishga majbur. bozor iqtisodiyoti uddasidan chiqa olmaydigan vazifalar ham mavjud. yuqorida keltirilganlardan tashqari, bozor munosabatlari sharoitida u yoki bu iqtisodiy jarayonlar davlat aralashuvini taqozo qiladi. bular, makroiqtisodiy barqarorlikni taʼminlash, tashqi iqtisodiy manfaatlarni himoya qilish, raqobatni qo‘llab- quvvatlash, ijtimoiy himoyaga muhtoj aholi qatlamlarini ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, taʼlim tizimidagi islohotlarni izchil olib borish, mudofaa, ichki tartib-intizomni saqlash va sud-huquq tizimlarining ratsional ish faolligini taʼminlash, atrof-muhit bilan bog‘liq muammolarning oldini olish, iqtisodiy sikllar keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan muammolarning oldini olish, ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyatlarni taraqqiy ettirish, mamlakatda sanitar-epidemiologik barqarorlikni saqlab turish va shu kabi boshqa ijtimoiy xizmatlarni rivojlantirishda davlatning aralashuvi ahamiyatli bo‘ladi . bozor mexanizmiga xos bo‘lgan quyida keltiriladigan asosiy kamchiliklarining salbiy oqibatlarini yumshatishga xizmat qilganligi uchun davlatning iqtisodiyotga aralashuvi to‘la o‘zini oqlaydi: - yuqori iqtisodiy erkinlik darajasida butun tizimning beqarorligi va inflyatsiya va ishsizlik kabi inqirozli hodisalarning kelib chiqish …

3 / 7

ruxsat berib, bozor iqtisodiyoti ularning xavfsizligini nazorat qilmaydi va ularning kamayishiga sharoit yaratadi va hokazo . keltirilgan fikrlar mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy o`sishida bozor mexanizmi kabi davlat mexanizmining teng ahamiyatli ekanligidan dalolat beradi. iqtisodiy siyosat to‘g‘ri tashkil etilsa iqtisodiy jarayonlarni tartiblashda davlat va bozor mexanizmlaridagi ustun jihatlardan to‘liq foydalanishga erishiladi. davlat tomonidan olib boriladigan iqtisodiy siyosatnining bosh maqsadi iqtisodiy va ijtimoiy barqarorlikka erishish, mavjud tuzumni mustahkamiash va takomillashtirish, o‘zgarib borayotgan sharoitga adaptatsiya qilish, moslashish hisoblanadi. demak, mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va iqtisodiyotni davlat tomonidan tartiblash mamlakatlar iqtisodiy tizimlarning asosiy belgisi hisoblanadi. shuning uchun dunyoning aksariyat mamlakatlarida, jumladan, rivojlangan mamlakatlar tajribasuda ham davlatning iqtisodiyotga aralashuvi kuchayib bormoqda. iqtisodiy jarayonlar, munosabatlar, shart-sharoitlar bozor mexanizmiga xos kamchiliklar tufayli optimal tashkil etilmasligi bilan muammoni davlat aralashuvi orqali hal etishga harakat qilinadi. iqtisodiy siyosatni amalga oshirishning asosiy usullari va vositalari zamonaviy shart-sharoitlarda davlat mexanizmining iqtisodiy siyosatni amalga oshirishda, ijobiy jarayonlarni qo‘llab-quvvatlashda yagona tartibga soluvchi va muvofiqlashtiruvchi roli tobora …

4 / 7

-iqtisodiy yuksaltirish; 6. tabiiy resurslardan oqilona foydalanishni tartiblash va atrof-muhitni muhofaza qilishda bosh rolni bajarish. yuqorida keltirilgan iqtisodiy siyosat maqsad va vazifalarini ado etishda davlat maʼlum usullar va vositalardan foydalanadi. iqtisodiy siyosatni ro‘yobga chiqarish usullarini funksional belgisiga ko‘ra, shartli bevosita usullar va bilvosita usullarga, tashkiliy-institutsional belgisiga ko‘ra maʼmuriy, institutsional va iqtisodiy usullarga bo‘linadi. iqtisodiyotni davlat tomonidan tartiblashning bevosita usullari davlat hokimiyatining kuchli imkoniyatlariga asoslanadi va moliyaviy zarar xavfi yoki qo'shimcha moddiy rag'batlantirishning paydo bo'lishi bilan bog'liq emas. barcha davlatlarning iqtisodiyotni tartiblash turi maʼmuriy-buyruqbozlik monopoliyasi va sof erkin bozor elementlari qaysidir darajada qorishgan aralash modellariga mansub bo‘ladi. yuqorida ta’kidlab o‘tilganidek, funksional belgisi bo‘yicha davlat tomonidan tartiblash usullari bevosita va bilvosita usullarga ajratiladi. bevosita usullarga davlat subsidiyalari, davlatning tadbirkorligi, iqtisodiyotni davlat tomonida boshqarish tizimi kabilar kiradi. bilvosita usullarga soliqlar, jarimalar, kvotalar, bojxona boji va boshqalar kiradi. “iqtisodiy siyosatga kirish” fanini o‘rganishning ahamiyati yuqorida aytib o’tilganidek, mamlakat oldida turgan uzoq va qisqa muddatli …

5 / 7

ligini ta`minlash yo`nalishlari va shart-sharoitlarini tahlil etish, iqtisodiyotni tartiblashda davlat aralashuvi haqidagi kontseptsiyalarni solishtirishdir. merkantilizm va fiziokratik iqtisodiy maktab bozor mexanizmi uzoq yillar davomida iqtisodiy voqea-hodisalarning yagona manbai bo‘ldi. iqtisodiyotni davlat tomonidan taribga solish nazariyalari birmuncha keyinroq, yaʼni kapitalizmning boshlang‘ich pallalaridan boshlab dunyo yuzini ko‘rdi. dastlabki iqtisodiy nazariyalar sifatida merkantilizm va fiziokratizmni olish mumkin. merkantilizm nazariyasi tarafdorlari barcha boylik savdoda yaratiladi, mamlakat boyligi esa, faqat pul bilan (o‘sha vaqtda oltinlar) o‘lchanadi, degan fikrni ilgari surishgan. merkantilizm nazariyasining paydo bo‘lishi dunyoda kapitalni dastlabki jamg’arish davrlariga mos keladi. ushbu nazariyaning asosiy qarashlari ikkita fikrda o‘z aksini topgan: 1) mamlakat badavlatligi pul bilan, yanayam aniqroq qilib aytilsa oltin miqdori bilan ifodalanadi, 2) davlat hukumat taʼsirida katta pul miqdorlarini to‘plashga erishishi mumkin. merkantilistlar mamlakatga olib kirilgan va olib chiqilgan tovarlar o‘rtasida ijobiy farqni saqlab turish yo‘li bilan davlat boyligini oshirish mumkinligini, shu tufayli chegaralardan tashqariga tovarlarni chiqarishni rag‘batlantirish va teskari hodisa chegaralardan tovarlar kirib …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy siyosatning mazmuni, maqsadlari va bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning funktsiyalari"

iqtisodiy siyosatning mazmuni, maqsadlari va bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning funktsiyalari. qariyb barcha mamlakatlar iqtisodiyotini tartiblashning ikki mexanizmi keng tarqalgan: davlat aralashuvi va bozor mexanizmlari. bozor munosabatlari - insoniyat tarixiy taraqqiyoti davomida erishgan buyuk yutuqlardan biridir. bozor iqtisodiyotining uzoq rivojlanish jarayoni tovar xo‘jaligining dastlabki kurtaklaridan boshlab toki zamonaviy ishlab chiqarish faoliyatining hozirgi shakllari, iqtisodiyot subyektlari orasidagi taraqqiy topgan iqtisodiy munosabatlarni, ne`matlarni ishlab chiqarishdan toki ularni iste’mol qilishgacha bo‘lgan keng miqyosli davrani qamrab oladi. bozor - bu turli neʼmatlarni yaratuvchi subyektlar faoliyatlarini muvofiqlashtiruvchi murakkab mexanizm bo‘lib hisoblanadi....

This file contains 7 pages in DOC format (49.0 KB). To download "iqtisodiy siyosatning mazmuni, maqsadlari va bozor iqtisodiyoti sharoitida davlatning funktsiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy siyosatning mazmuni, … DOC 7 pages Free download Telegram