xx asr o'zbek adabiyoti jahon adabiyoti kontekstida

DOC 11 sahifa 102,5 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 102,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

xx asr o'zbek adabiyoti jahon adabiyoti kontekstida har bir milliy adabiyot qaysi tilda va qaysi jug'rofiy mintaqada yaratilgan bo'lmasin, jahon adabiyotining tarkibiy qismi hisoblanadi. faqat bunday sharafga erishish uchun bu adabiyot shakllanish va rivojlanish yo'lini bosib o'tgan, boshqa milliy adabiyotlar bilan ijodiy aloqada harakat etayotgan bo'lishi lozim. mumtoz o'zbek adabiyoti uzoq asrlardan beri sharq adabiyotining tarkibiy qismi bo'lib kelgan. jahon adabiyotini sharq adabiyotisiz – buyuk fors shoirlari abulqosim firdavsiy, muslihiddin sa'diy, hofiz sheroziy, umar hayyom va buyuk o'zbek shoirlari alisher navoiy, lutfiy, bobur, mashrablarsiz tasavvur etish mumkin bo'lmaganidek, shu adabiyot bag'rida tug'ilib ulg'aygan yangi o'zbek adabiyotisiz ham tasavvur etish qiyin. xx asr boshlarida jadid adabiyoti sifatida maydonga kelgan yangi o'zbek adabiyoti yuz yildan ziyodroq tarixi mobaynida shunday ulug' shoir va yozuvchilarni etishtirib berdiki, ularning asarlari va erishgan ijodiy yutuqlari nafaqat yangi o'zbek adabiyoti, balki jahon adabiyoti taraqqiyotiga ham hissa bo'lib qo'shilgan, desak mubolag'a qilmagan bo'lamiz. lekin biz “jahon adabiyoti” deganimizda, …

2 / 11

, hamid olimjon, shayxzoda, mirtemir, asqad muxtor singari iste'dodli o'zbek yozuvchilari shu metodning ta'sir doirasidan batamom chiqib keta olmagan bo'lsalar-da, badiiy yuksak asarlarni yaratdilar. yangi milliy adabiyotimiz xazinasida kommunistik mafkuradan xoli, umuminsoniy adabiy, madaniy va ma'naviy qadriyatlarning mustahkamlanishiga xizmat qiluvchi asarlar oz emas. shu narsa ajoyibki, yangi o'zbek adabiyotining asoschilaridan biri abdulla qodiriy ilk o'zbek romanini yaratish uchun sharq nosirlarining adabiy-badiiy an'analarini o'rganish bilan birga, jurji zaydon orqali g'arb romannavislik maktabi vakili valter skottning ijodiy tajribasidan ham samarali foydalandi. cho'lpon “o'tkan kunlar” bilan tug'ilgan o'zbek romannavislik maktabiga jahon romannavisligining eng yaxshi an'analarini dadil olib kirdi. behbudiy, fitrat va hamza esa o'zbek folklori ta'sirida tug'ilgan xalq teatri zaminida evropa teatri va dramaturgiyasi tamoyillari ustuvorlik qilgan professional o'zbek teatri va dramaturgiyasiga poydevor qo'ydilar. yangi o'zbek adabiyotining vujudga kelishida jahon adabiyoti va shu adabiyotning bir qismi – rus adabiyotining ta'siri katta bo'lgani hech kimga sir emas. agar jadid ma'rifatparvarlik adabiyotining maydonga kelishida frantsuz …

3 / 11

abul qilingach, yozuvchilar erkin ijod qilish huquqidan tamomila mahrum bo'ldilar. tushunarliki, shunday adabiy-tarixiy sharoitda jahon adabiyoti namunalari bilan bahslasha oladigan asarlarni yaratish amri mahol edi. o'tgan asrning 50-yillarida zulm va yovuzlik dahosi stalinning o'limi, shaxsga sig'inish davri fojiali oqibatlarining oshkor bo'lishi, sovet mamlakatiga yangi hayot shabadalarining kirib kela boshlashi bilan yozuvchilarimizda muayyan darajada erkin nafas olish va ijod qilish imkoniyati tug'ildi. adabiyotimizga 50-yillarda odil yoqubov va pirimqul qodirov avlodi, 60-yillarda esa erkin vohidov va abdulla oripov avlodi chaqmoqdek chaqnab kirib keldi. shu davrdan boshlab o'zbek adabiyoti bilan jahon adabiyoti o'rtasidagi masofa yil sayin qisqara boshladi. hind xalqining dohiylaridan biri javoharla'l neru: “men o'z mamlakatim darvozasini boshqa barcha madaniyatlarga ochib qo'ygan edim, endi barcha mamlakatlarning darvozalari mening mamlakatim madaniyati uchun ochilib turishini istayman”, – degan edi. yozuvchilarimiz o'sha davrda bizning mamlakatimiz darvozasi boshqa madaniyatlar uchun ochila boshlaganidan sarxush bo'lgan, lekin shu darvozalar bizning adabiyotimiz uchun ham ochiq bo'lishi mumkinligini xayollariga ham …

4 / 11

, shundaki, “sovet adabiyoti”dan farqli o'laroq, “jahon adabiyoti” oilasiga mansub adabiyotlar tasvir ob'ekti, qahramonlari, tili va uslubining milliy o'ziga xosligini to'la saqlab qolganligi hamda “g'oyaviylik, partiyaviylik va zamonaviylik” kishanlaridan xalos bo'lganligi bilan ajraladi va qadrlanadi. sharq – shoirlar vatani. sharkning ajralmas qismi o'zbekiston ham shoirlar vatani. jadid she'riyati bulog'idan otilib chiqqan 30-yillar she'riyati shunday go'zal asarlar bilan jilvalanib, ifor taratib turadiki, bu asarlarning mualliflari – oybek, g'afur g'ulom, hamid olimjon, uyg'un, usmon nosir singari shoirlarni jahon she'riyatining shu davrda yashagan xohlagan namoyandasi bilan qiyoslang, o'zbek shoirlarining ulardan kam emasligini ko'rib quvonasiz. afsuski, sotsrealizm va uning posbonlari shunday she'riyat bulog'ini quritish uchun barcha choralarni ko'rdilar. lekin, 60-yillarda ijtimoiy-madaniy po'rtananing ko'tarilishi bilan mirtemir va zulfiya ijodida yangilanish jarayoni boshlandi, asqad muxtor intellektual-falsafiy she'riyatning darg'asi sifatida otilib chiqdi; erkin vohidov, abdulla oripov, rauf parfi, o'tkir hoshimov boshchiligida yangi avlod parvoz qildi; bir oz o'tgach, xorazm xayyomi – matnazar abdulhakimning ijod bulog'i ochildi. xullas, …

5 / 11

at olamida paydo bo'layotgan yangiliklar dastavval she'riyatning chinni kosasida aks-sado beradi. suronli, inqilobsevar xx asr nafaqat boshqa ayrim milliy she'riyatlar, balki o'zbek she'riyatiga ham yangi poetik g'oyalar va shakllarni olib kirdi. yangi asr boshlarida klassik aruz vaznining o'z mavqeini barmoq, hatto sochma vaznlariga bera boshlagani nafaqat yangi tarixiy davr talabi, balki boshqa milliy adabiyotlar ta'sirining ham natijasidir. ana shu “tarixiy davr talabi” va “boshqa milliy adabiyotlar ta'siri” yillar va davrlar o'tgani sayin yanada kuchaydi. nihoyat, xx asrning ikkinchi yarmida evropa adabiyotlarida avj olgan modernizm ko'rinishlari dastlab o'zbek she'riyatiga, keyin nasriga ham shiddat bilan kirib keldi. binobarin, biz xx asr o'zbek she'riyati to'g'risida bahs yuritganimizda, o'zbek modern she'riyatining ham mavjudligini unutmasligimiz kerak. o'zbek modern she'riyati evropa xalqlarining modern she'riyatidan quyidagi xususiyatlari bilan farqlanadi: agar evropa xalqlari she'riyatidagi modernizm o'qtin-o'qtin absurd adabiyot unsurlari bilan uyg'unlashib tursa, o'zbek modern she'riyati, birinchidan, xalq hayotidan bu qadar olislashishni o'ziga ep ko'rmaydi. ikkinchidan, o'zbek modern she'riyati …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"xx asr o'zbek adabiyoti jahon adabiyoti kontekstida" haqida

xx asr o'zbek adabiyoti jahon adabiyoti kontekstida har bir milliy adabiyot qaysi tilda va qaysi jug'rofiy mintaqada yaratilgan bo'lmasin, jahon adabiyotining tarkibiy qismi hisoblanadi. faqat bunday sharafga erishish uchun bu adabiyot shakllanish va rivojlanish yo'lini bosib o'tgan, boshqa milliy adabiyotlar bilan ijodiy aloqada harakat etayotgan bo'lishi lozim. mumtoz o'zbek adabiyoti uzoq asrlardan beri sharq adabiyotining tarkibiy qismi bo'lib kelgan. jahon adabiyotini sharq adabiyotisiz – buyuk fors shoirlari abulqosim firdavsiy, muslihiddin sa'diy, hofiz sheroziy, umar hayyom va buyuk o'zbek shoirlari alisher navoiy, lutfiy, bobur, mashrablarsiz tasavvur etish mumkin bo'lmaganidek, shu adabiyot bag'rida tug'ilib ulg'aygan yangi o'zbek adabiyotisiz ham tasavvur etish qiyin. xx asr bo...

Bu fayl DOC formatida 11 sahifadan iborat (102,5 KB). "xx asr o'zbek adabiyoti jahon adabiyoti kontekstida"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: xx asr o'zbek adabiyoti jahon a… DOC 11 sahifa Bepul yuklash Telegram