nanotexnologiyalar va nanomateriallar

PDF 21 стр. 778,2 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 778,2 КБ

Тип файла PDF

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

slayd 1 nanomateriallar va nanotexnologiyalar 1. nanotexnologiyalar tarixidan 2. nima uchun kichik ob’ektlar alohida xossalarga ega? 3. nanomateriallar. 4. fullerenlar va uglerodli nanonaylar 5. grafen nanotexnologiya – bu nanoo’lchamli strukturalarni yaratish usullari. bu usullar materiallarning va qurilmalarning foydali va ba’zi holatlarda ajoib xusussiyatlarni paydo bo’lishiga olib keladi. nanotexnologiyalar dorilarni nanokapsulaga joylashtirib yo’nidagi sog’lom hujayralarga zarar yetkazmasdan bevosita kasallangan hujayraga yetkazishni ta’minlaydi. nanoo’lchamli kanallardan iborat bo’lgan filtrlar suvni o’tkazib, zararli mikroblarni ushlab qoladi. po’latdan ming marta maustahkamroq nanonaylardan iborat tolalar laboratoriyalarda sinalmoqda. odatdagi o’lchamlar bir necha ming yillar davomida odamlar hamma narsalarni ko’zlari o’rgangan me’yor bilan, ya’ni odam bo’yi bilan baholab kelgan. barcha halqlarda ham o’lcham birligi metr, yoki unga yaqin bo’lgan kattalik bo’lgan. xvii asrda odam ko’zi mikroskop tufayli ming marta kichik ob’yektlarni ko’rib boshlagan. ammo buyumlarni va mexanizmlarning kichrayishi materiallar va kurilmalarning kichrayishiga bo’liq. xx asrning o’rtasida vakuum lampalar elektronikani rivojlanishiga olib keldi. ommabop holatda televizorlar ishlab chiqildi. 1. …

2 / 21

ng majlisida 1959 yilda qilgan “pastda hali ko’p joy” ma’ruzasida bashorat qilib, qator g’oyalarni oldinga surdi. r.feynmanni fikri bo’yicha odamlar juda uzoq vaqt davomida yonida bir dun’yo borligini bilmasdan yashab kelgan. biror narsani ko’rmasak u bilan ishla olmaymiz. 1993 yildan boshlab r.feynman nomidagi mukofot har yili nanotexnologiyalar sohasida buyuk yutuqlarga erishganlarga beriladi. mikroob’yektlar yaratishni rag’batlantirish uchun r.feynman 1mm dan kichik elektromotor yaratganiga 1000$ mukofot e’lon qilgan. va ko’p vaqt o’tmasdan bunday motor yaratilgan. 1974 yilda yaponiyalik olim norio taniguchi nanotexnologiya so’zini taklif qilgan (nanos-pakana). bu tushuncha o’lchamlari 0,1-100 nm o’lchamli jarayonlar uichun belgilangan. ammo haqiqiy nanotexnologiyalarning tug’ilish sanasi 1981 yil bo’lgan. bu yil syurixda ibm firmasi olimlari gerd binnig va genrix rorer skanlovchi tunnel mikroskopini kashf qilgan. bu kashfiyot uchun ularga nobel mukofoti berildi. bu asbob yordamida aloxida atomlar surilishi mumkin. 1989 y. 35 ksenon atomlarda ibm so’zi tuzildi. tunnel mikroskopini ishlashi igna z oqi bo’ylab namuna sirtiga tunnel toki …

3 / 21

allar plastmassaga o’xshab qoladi masalan oltin va kumushning o’lchamlari katta bo’lgan namunalari inert bo’lganda atomlarini kichik guruhlari (ular klasterlar deb nomlanadi) ajoyib kataluzator vazifasini o’tadi kumushning nanozarrachalari antibakterial xossalarga ega va ular yaralarni bog’lash materiali sifatida ishlatiladi. 3. nanomateriallar nanomateriallar – nanozarrachalar yoki nanotexnologiyalar yordamida yaratilgan va o’lchamlari juda kichikligi hisobiga i ajoib xusussiyatlarga ega bo’lgan materiallar. nanomateriallarga hech bo’lmasa bitta o’lchami 1 dan 100 nm oralikda yotgan materiallar tegishli. nanotexnologiyalar bo’yicha 7-chi xalqaro konferentsiyada (wisbaden, 2004) quyidagi nanomateriallar turlari ajratilgan: - nanog’ovakli tuzilmzlar; - nanozarrachalar; - nanonaylar va nanotolalar; - nanodispersiyalar; - nanotuzilmali sirtlar; - nanokristall va nanoklasterlar. agar birorta moddaning hajmi bitta, ikkita yoki uchta koordinata bo’ylab nanomasshtabgacha kichrayib yangi xossalari paydo bo’lsa, bu jismlarni nanomateriallarga va ularni olish texnologiyalarni nanotexnologoyalarga tegishli deb hisoblash kerak. asosiy nanomateriallar uglerodli nanonaylar grafen fulleren nilufar guli asosida yaratilgan yuzalar 1985 yilda robert kerl, garold kroto va richard smolli to’satdan umuman yangi …

4 / 21

hga ega va uning ko’rinishi koptokka o’xshaydi. eng stabil c60 fulleren. bundan keyin c36 – c540 fullerenlar ham ishlab chiqildi. fulleren molekulani (“koptokning”) ichiga boshqa moddalarning atom va molekulalarni kiritidb va transport vosita sifatida foydalanish mumkin. 1991 y yapon professori sumio iidzima uzun uglerodli silindrlarni – nanonajlarni kashf etdi. nanonay – bu diametri 1 nm atrofida uzunligi 10-50mkmli million va undan ortiq uglerod atomlardan iborat bo’lgan naylar. uglerodli nanonaylar grafit elektrodni elektr yoy ta’sirida parchalab,lazer yordamida purkash yo’li bilan olinadi. bu ajoyib nanonaylar odam sochidan 100 ming marta ingichka bo’lib, polatdan 50-100 marta mustahkam va 6 marta yengil. ular nafaqat mustahkam, ularning elastikligi ham yuqori (bikr rezina naylarga o’xshab ketadi) kuch ta’sirida nanonaylar uzilmaydi – tuzilishini o’zgartiradi! nanjnaylarni ichiga yuqori o’tkazuvchan kristallarni joylashtirib ularni tashqi muhitni zararli ta’siridan ximoyalash mumkin. fullerenlardan foydalanish 1. yangi xilma-xil xossalarga ega bo’lgan konstruktsion materiallarni yaratish – ular gidrotexnik inshoatlar qurilishida va shaxsiy ximoya vositalarni …

5 / 21

shuning uchun ular filtrlarda g’ovakli material sifatida keng qo’llaniladi. nanonaylar yuqori sig’imli kondensatorlarda elektrodlar sifatida qo’llaniladi. uglerodli annonaylar olmosli yupqa parda sifatida o’zini tajribalarda juda yaxshi ko’rsatgan. elektron mikroskop yordamida nanonaylar ustida bajarilgan suratlar juda sifatli chiqadi. nanonaylarning kichik o’lchamlari, ishlab chiqarish sharoitlariga mos holda o’zgaradigan elektro’tkazuvchanligi, mexanik mustahkamligi, kim’yoviy barqarorligi kabi xusussiyatlari ularni mikroelektronika kelajagi uchun asos bo’ladigan element sifatida ko’rish mumkin. nanonaylarning ichiga boshqa moddalarni qo’yish va tashqi muhitdan ximoyalash masalalri ham juda katta iqtisodiy samara berishi mumkin grafen — uglerodning qalinligi bir atomga teng bo’lgan yassi allotropik modifikatsiyasi. grafen nazariyasi 1947 yilda f. wollas tomonidan ishlab chiqilgan. grafenni o’zi 2004 yilda tajribalar natijasida olingan va uning xossalari o’rganib borilgan. bu nafaqat eng yupqa material u eng mustahkam material material (po’latdan 200 marta mustahkam), va elektr o’tkazzuvchanligi ham eng yuqori material. zamonaviy kompyuter chiplarning asosiy muammosi – ularni quvvatini qizib ketmasdan oshirish. grafen tranzistorlar bu muammoni yechadi. 5. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nanotexnologiyalar va nanomateriallar"

slayd 1 nanomateriallar va nanotexnologiyalar 1. nanotexnologiyalar tarixidan 2. nima uchun kichik ob’ektlar alohida xossalarga ega? 3. nanomateriallar. 4. fullerenlar va uglerodli nanonaylar 5. grafen nanotexnologiya – bu nanoo’lchamli strukturalarni yaratish usullari. bu usullar materiallarning va qurilmalarning foydali va ba’zi holatlarda ajoib xusussiyatlarni paydo bo’lishiga olib keladi. nanotexnologiyalar dorilarni nanokapsulaga joylashtirib yo’nidagi sog’lom hujayralarga zarar yetkazmasdan bevosita kasallangan hujayraga yetkazishni ta’minlaydi. nanoo’lchamli kanallardan iborat bo’lgan filtrlar suvni o’tkazib, zararli mikroblarni ushlab qoladi. po’latdan ming marta maustahkamroq nanonaylardan iborat tolalar laboratoriyalarda sinalmoqda. odatdagi o’lchamlar bir necha ming yillar davom...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PDF (778,2 КБ). Чтобы скачать "nanotexnologiyalar va nanomateriallar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nanotexnologiyalar va nanomater… PDF 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram