olamning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi, katta portlash

DOC 10 sahifa 100,5 KB Bepul yuklash

10 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 100,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 10

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 10

mavzu: olamning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi, katta portlash reja: 1. olamning umumiy tuzilishi. 2. koinot modellari. 3. koinotdagi ob’yektlar. hayot paydo bo’lgandan beri tungi osmondagi son — sanoqsiz yulduzlar, oy va quyosh tutilishlari, nur sochuvchi va boshqa kichik osmon jisimlari bilan bog’liq holatlar insoniyatni o’ylantirib kelgan. hozirga kelib koinotdagi barcha modda yulduzlar, yulduzsimon tuzilmalar, planetalar, planetalararo gazlar va koinot nurlari ko’rinishda majudligi ma’lum. astronomiya ma’lumotlariga ko’ra bu obyektlarning yoshi bir necha o’n milliard yilga tyeng. agar bu vaqtni uzunlik birligida ifodalasak 1010yil= 1028sm= ps ga tyeng bo’ladi. bu kattalik signali bizgacha yetib kelishi mumkin bo’lgan osmon jismlarigacha bo’lgan masofadir. koinotning bunday ko’rinadigan qismiga metagalaktika deyiladi. yulduzlar to’planib galaktikalar hosil qiladi. koinot ning 1026 sm radiusli qismida 104 ta galaktigada joylashgan va ular orasidagi o’rtacha masofa sm ga tyeng. galaktikalar turli formaga ega. bizning galaktikamiz somon yo’li deb ataladi va u qo’shni andromeda tumanligi, katta va kichik magellan bulutlari, hamda yana …

2 / 10

’ni ga kelamiz. agar yugurish yo’li va yil desak, yilga ga tyeng bo’ladi. demak, metagalaktikamiz mavjud bo’lgandan beri yerga yorug’lik yiliga tyeng masofalardagi signallar yet ib kelishi mumkin. metagalaktikadagi jarayonlar gigant portlash natijasi deb qaraladi. dastlab juda yuqori zichlik va tyemperaturaga ega bo’lgan matyeriya portlashi sababli olam yaralgan deb taxmin qilinadi. dastab energiyalarda leptokvarklar va unversal o’zaro ta’sir tashuvchilari mavjud bo’lgan. keyinchalik tyemperaturaning sovushi sababli universal o’zaro ta’sir kuchsiz, elektromagnit va kuchli ta’sirlarga ajralgan. bunda mavjud matyeriya kvarklar, glyuonlar, leptonlar va fotonlardan iborat bo’lgan. ular barchasi tyermodinamik muvozanatda bo’lishgan. temperaturaning keyingi pasayishi natijasida kvark —glyuon plazma adronlarga aylangan va yadro hamda yulduzlar hosil bo’lgan. hozirda mavjud koinot relikt nurlanishni dastlabki davrda modda bilan muvozanatda bo’lgan elektromagnit nurlanishning «qoldig’i» deb qarash mumkin. bu koinotning nostatsionar modelini asoslovchi fakt hisoblanadi. endi galaktikamiz haqida gapiradigan bo’lsak, u 100 milliardga yaqin yulduzlardan tashkil topgan. u spiral ko’rinishga ega bo’lib, radiusi 30 kps ga teng. …

3 / 10

juda kuchli portlashlar bo’lib, bunda at mosferaga ajralib chiqqan moddalar energiyasi 1033 erg gacha yetadi. quyosh aktivligi 11 yillik davrga ega, quyosh magnit maydoniga ega bo’lib, uning ta’siri quyosh sistemasi chegarasigacha seziladi, va bu sohaga geliosfera deyiladi. quyosh energiyasi vodorodning ga aylanish termoyadro reaksiyasi hisobidan deb qaraladi. bunday reaksiya temperaturadan yuqori haroratda sodir bo’ladi. vodorodning har bir ga aylanishida 2 ta e hosil bo’ladi. devis tajribasi natijasiga ko’ra, e oqimi nazariyaga qaraganda 3 marta kamligi aniqlandi. hozircha bu muammo hal qilingan yo’q. nazariy jihatdan bunga neytrino ossilyatsiyasi sabab bo’lishi mumkin degan fikrlar ham mavjud. bir necha o’n yillarda galaktikada o’ziga xos hodisa sodir bo’ladi. bu o’ta yangi yulduzlarning tug’ilishidir. ular gaz bulutlarining zichlashishi bilan sodir bo’ladi deb qaraladi. bu yulduzlar bir necha oydan keyin so’nadilar. lekin bir necha yuz yillar davomida ularning qoldiq yorugligini kuzatish mumkin. bundan tashqari koinotda qora tuynuklar deb ataluvchi ob’yektlar ham mavjudligi aytilmoqda. odatda yulduzlar o’z …

4 / 10

, katta tyezlikda aylanadilar. shu sababli ma’lum chastotali radionurlanish tarqatadilar. ular chastotasi 2 dan 200 gs gacha bo’lib, massasi quyosh massasiga tyeng, radiusi esa 10 — 30 km bo’ladi. pulsarlar sirtida magnit maydon kuchlanganligi 10 gs ga tyeng, hozirda ular koinot nurlarini tyezlatuvchi manbalardan biri sifatida qaralmoqda. endi koinot nurlarini yaxshiroq tushunish uchun metagalaktikadagi nurlanish spektrini qaraymiz. energiyasiga qarab bu nurlarni quydagi tartibda joylasht irish mumkin. 1.  nurlanish 2. rentgen nurlanish 1 ekv 1m, koinot da shunday obyekt lar borki ular radiodiapazonda optik diapazonga qaraganda ko’proq nur sochadilar. oddiy obyektlar (galaktikalar) optiq diapazonda radiodipazonga qaraganda million marta ko’proq nur sochadi. lekin bunday nurlanish elektronlarning obyektlar magnit maydonidagi harakati natijasida yuzaga keladi deb qaraladi. lekin ular tabiati hozirgacha noaniq. bunday yulduzsimon obyektlar kvazarlar deb ataladi. ular juda kam tarqalgan va juda uzoq masofalarda joylashgan. hozirda kvazarlar koinot nurlari generatori sifatida qaralmoqda. yerda hayotning paydo bo’lishidagi boshlang’ich qadam. yerda hayotning paydo …

5 / 10

rda atmosfera tarkibidagi birikmalar - metan (sh4), ammiak (nh3), vodorod (h2) va suv bug’lari (h2o)dan sodda organik birikmalar hosil bo’la borgan. shakar molekulalari, aminokislotalar, azotli birikmalar va boshqa birikmalar molekulasi tarkibida uglerod birikmalari vujudga kelib, ulardan o’z navbatida sodda tuzilishli oqsil, nukolein kislotalari, yog’lar va energiya tashuvchi moddalar, xususan adenozintrifosfat (atf) hosil bo’lgan. organik ximiyaning asoschisi bo’lgan a.m.butlerov 1861 yilda formalinning okeanli suv eritmasida issiq joyda uzoq vaqt saqlanganda shakarsimon modda hosil bo’lishini ko’rsatgan. formaldigilning (ch2o) olti molekulasi birlashib (qo’shilib) murakkab tuzilishli uglerod molekulalari - shakarni hosil qiladi. rus olimlaridan yana biri a.n.bax formalinning suv eritmasi tsianisty kaliy bilan qo’shilishi natijasida yanada murakkabroq moddalar hosil bo’lishini ko’rsatgan. bu moddalar to’lig’incha mikroorganizmlar uchun oziqa bo’lishi mumkin. bu borada amerikalik olim s.l.myullerning tajribalari ayniqsa e‘tiborga molik. aniqlanishicha, metan, ammiak, vodorodning suv eritmasi orqali uchqun zaryadi o’tkazilsa aminokislota hosil bo’ladi. bunday tajriba bir hafta davom etgach, glitsin, alanin, sarkozin, v-alanin, a-yog’ aminokislotasi, n-metallanin, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 10 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"olamning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi, katta portlash" haqida

mavzu: olamning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi, katta portlash reja: 1. olamning umumiy tuzilishi. 2. koinot modellari. 3. koinotdagi ob’yektlar. hayot paydo bo’lgandan beri tungi osmondagi son — sanoqsiz yulduzlar, oy va quyosh tutilishlari, nur sochuvchi va boshqa kichik osmon jisimlari bilan bog’liq holatlar insoniyatni o’ylantirib kelgan. hozirga kelib koinotdagi barcha modda yulduzlar, yulduzsimon tuzilmalar, planetalar, planetalararo gazlar va koinot nurlari ko’rinishda majudligi ma’lum. astronomiya ma’lumotlariga ko’ra bu obyektlarning yoshi bir necha o’n milliard yilga tyeng. agar bu vaqtni uzunlik birligida ifodalasak 1010yil= 1028sm= ps ga tyeng bo’ladi. bu kattalik signali bizgacha yetib kelishi mumkin bo’lgan osmon jismlarigacha bo’lgan masofadir. koinotning bunday ko’rinadiga...

Bu fayl DOC formatida 10 sahifadan iborat (100,5 KB). "olamning paydo bo’lishi va evolyutsiyasi, katta portlash"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: olamning paydo bo’lishi va evol… DOC 10 sahifa Bepul yuklash Telegram