o'zbekiston respublikasi ekologik xaritasi bilan ishlashh

DOC 6 стр. 45,0 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 45,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

o'zbekiston respublikasi ekologik xaritasi bilan ishlash o‘zbekiston o‘rta osiyoning markaziy qismida, asosan, amudaryo bilan sirdaryo orasida joylashgan. o‘zbekistonning eng shimoliy nuqtasi ustyurt platosining shimoli sharqida bo‘lib, 45° 36′ shimoliy kenglikdadir. eng janubiy nuqtasi termiz shahri yonida, amudaryo qirg‘og‘ida bo‘lib, 37° 11′ shimoliy kenglikda. eng g‘arbiy nuqtasi ustyurt platosida bo‘lib, 56°00′ sharqiy uzoqlikda, eng sharqiy nuqtasi esa farg‘ona vodiysining sharqiy qismida, 73° 10′ sharqiy uzunlikdadir. o‘zbekistonning eng shimoliy nuqtasi bilan janubiy nuqtasi orasidagi masofa 925 km ga, eng g‘arbiy nuqtasi bilan sharqiy nuqtasi orasidagi masofa esa 1400 km ga teng. o‘zbekiston geografik o‘rniga ko‘ra o‘rta dengiz bo‘yidagi ispaniya, italiya, gretsiya kabi mamlakatlar bilan taxminan bir geografik kenglikda joylashgan. lekin o‘zbekiston yevrosiyo materigining ichki qismida okean va dengizlardan uzoqda joylashganligi tufayli subtropik okrugdan farq qiladi. buning ustiga hind okeanidan kirib keladigan nam va iliq havo oqimlarini tog‘lar to‘sib turadi. aksincha, shimoliy qismi ochiq bo‘lganligi tufayli sovuq havo oqimi bemalol kirib keladi. natijada, …

2 / 6

i davlatlarning yer maydonini qo‘shib hisoblasak ham, ulardan 4 marta, shveysariyadan 10 marta, belgiyadan 14 marta katta. aholisi va ma’muriy-hududiy bo‘linishi. o‘zbekiston o‘rta osiyoda aholisi zich joylashgan respublika bo‘lib, unda 32,1 mln dan ortiq kishi yashaydi. uning aholisi shveysariya aholisidan 4 marta, qozog‘iston aholisidan 2 marta, turkmaniston aholisidan 6,5 marta ko‘pdir. o‘zbekiston aholisining o‘rtacha yillik o‘sishi 1,7 foiz atrofida bo‘lib, asosan, tabiiy ko‘payish hisobiga o‘sib bormoqda. o‘zbekiston aholisining 51 foizi shaharlarda, 49 foizi esa qishloqlarda yashaydi. o‘zbekiston aholisining asosiy qismi o‘zbeklar bo‘lib, ulardan tashqari, qozoq, tojik, rus, tatar, qoraqalpoq, koreys, qirg‘iz, turkman, uyg‘ur, turk, yahudiy va boshqa millatlar yashaydi. o‘zbekiston 1924-yilda sobiq ittifoq tarkibiga kiruvchi respublika tarzida tashkil topgan. 1991-yil 31-avgustda mustaqil deb e’lon qilindi va o‘zbekiston respublikasi deb nomlana boshlandi. hozir poytaxtimiz toshkent shahrida 2 mln 400 ming dan ortiq aholi yashaydi. o‘zbekiston ma’muriy-hududiy jihatidan 12 viloyat, toshkent shahri va qoraqalpog‘iston respublikasidan iborat. o‘zbekistonning geologik tuzilishi xilma-xil bo‘lib, uning …

3 / 6

atlar bilan bir qatorda, vulqon jarayonlari ham sodir bo‘lgan. vulqon va yer yoriqlarida sodir bo‘layotgan jarayonlar natijasida o‘zbekistondagi mavjud rudali, rangli, nodir, qimmatbaho foydali qazilmalar hosil bo‘lgan. o‘zbekiston hududining yer yuzasi rivojlanib hozirgi ko‘rinishini olguncha uzoq va murakkab bosqichlarni bosib o‘tgan. gersin burmali tog‘ paydo bo‘lish davrida baland tog‘ tizmalari vujudga kelgan. keyingi geologik davrlarda denudatsiya jarayonlari natijasida tog‘lar yemirilib, ularning o‘rnida tekislik va qirlar paydo bo‘lgan. bular yura, bo‘r va paleogen davrlarida dengiz va ko‘llar ostida qolib, ularning tagida qalin cho‘kindi tog‘ jinslari to‘plangan. o‘zbekiston hududi paleogen davrida chuqurligi 200 metrdan oshmagan oxirgi dengiz ostida bo‘lgan. o‘zbekistonning tog‘li qismida dengiz ostidan kichik-kichik orolchalar ko‘tarilib turgan. neogen davrida respublika hududida, ayniqsa, uning tog‘li qismida yangi tektonik harakatlar boshlanganligi sababli paleogen dengizi chekinib, uning o‘rnida mavjud tog‘ tizmalari ko‘tarila boshlagan. boshlangan yangi tektonik harakatlar juda ham turli-tuman bo‘lgan. o‘zbekiston tog‘li qismining bir joyi ko‘tarilsa, ikkinchi bir joyi esa cho‘ka boshlagan. ko‘tarilgan …

4 / 6

lishi ularning chekka, ya’ni tog‘ tizmalariga yaqin qismlarida birmuncha kuchliroq bo‘lgan. shu sababli botiqlarning bu qismlarida past tog‘lar (adirlar) hosil bo‘lgan. o‘zbekiston hududining katta qismida yangi tektonik harakatlar faol davom etayotganligi natijasida kuchli zilzilalar bo‘lib turadi. ularning kuchi 8-9 ballga yetadi. respublikamiz hududida oldingi asrlarda ham kuchli zilzilalar sodir bo‘lganligi tarixiy ma’lumotlardan ma’lum. jumladan, 1240- yil urganchda, 1797- yilda urgutda, 1818, 1821-yillarda buxoroda, 1868- yil samarqandda kuchli zilzilalar bo‘lib o‘tganligi tarixiy hujjatlarda qayd qilingan. asosiy foydali qazilmalari o‘zbekiston turli foydali qazilmalarga boy bo‘lib, ulardan biri yoqilg‘i- energetika boyliklaridir. bularga neft, gaz va ko‘mir konlari kiradi. neft va gaz konlari farg‘ona tog‘ oralig‘i botig‘idagi shimoliy so‘x, janubiy olamushuk, polvontosh, chimyon, sho‘rsuvda dastlab 1880-yilda ochilgan. 1992-yilda mingbuloq, 1993-yilda esa ko‘kdumaloq neft konlari ochildi. neft va gazning katta zaxirasi hisor tizmasining janubi-g‘arbiy tarmoqlaridagiodamtosh, pachkamar, omonota, xovdog‘, uchqizilda mezozoy erasi karbonat tog‘ jinslarida aniqlangan. qashqadaryo va buxoro viloyatlarining tekislik qismida ham bir qator neft …

5 / 6

is konlaridir. qizilqumdagi muruntov, ko‘kpatas va boshqa yerlarda oltinning katta zaxirasi ochilgan bo‘lib, uzoq yillardan buyon keng doirada qazib olinmoqda. o‘zbekiston fosforitlarga ham boydir. uning katta zaxirasi markaziy qizilqumda ochilgan. kimyoviy xomashyolardan osh va kaliy tuzlari, oltingugurt hisor tizmasining janubi-g‘arbiy tarmoqlaridagi oqbosh, laylimkon, xo‘jaikonda mavjuddir. o‘zbekiston hududi qurilish materiallariga (qum va shag‘altosh, soz tuproq, kvars qumlari, ohaktoshlar, marmar) hamda yerosti suvlariga juda boydir. o‘zbekiston hududida ko‘plab marmar konlari ochilgan. ularning ko‘pchiligi yuqori sifatli va rangli marmarlar guruhiga kiradi. qazib olinayotgan marmardan respublikamiz shaharlaridagi hashamatli binolarni, masalan, alisher navoiy nomidagi opera va balet teatri, «istiqlol» san’at saroyi, toshkent metrosi bekatlarini va turli yodgorliklarni bezashda foydalanilmoqda.

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'zbekiston respublikasi ekologik xaritasi bilan ishlashh"

o'zbekiston respublikasi ekologik xaritasi bilan ishlash o‘zbekiston o‘rta osiyoning markaziy qismida, asosan, amudaryo bilan sirdaryo orasida joylashgan. o‘zbekistonning eng shimoliy nuqtasi ustyurt platosining shimoli sharqida bo‘lib, 45° 36′ shimoliy kenglikdadir. eng janubiy nuqtasi termiz shahri yonida, amudaryo qirg‘og‘ida bo‘lib, 37° 11′ shimoliy kenglikda. eng g‘arbiy nuqtasi ustyurt platosida bo‘lib, 56°00′ sharqiy uzoqlikda, eng sharqiy nuqtasi esa farg‘ona vodiysining sharqiy qismida, 73° 10′ sharqiy uzunlikdadir. o‘zbekistonning eng shimoliy nuqtasi bilan janubiy nuqtasi orasidagi masofa 925 km ga, eng g‘arbiy nuqtasi bilan sharqiy nuqtasi orasidagi masofa esa 1400 km ga teng. o‘zbekiston geografik o‘rniga ko‘ra o‘rta dengiz bo‘yidagi ispaniya, italiya, gretsiya kabi mamlakatla...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOC (45,0 КБ). Чтобы скачать "o'zbekiston respublikasi ekologik xaritasi bilan ishlashh", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'zbekiston respublikasi ekolog… DOC 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram