somoniylar va qoraxoniylar davlati va uning boshqaruvi tartiblari

DOCX 20 pages 423.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 423.8 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

mavzu. somoniylar va qoraxoniylarning kelib chiqishi va davlatchilik tarixiga doir fandagi qarashlar reja 1. somoniylar davlatining tashkil topishi va boshqaruv tartibi 2. qorahoniylar davlat boshqaruv tartibi 3. somoniylar va qoraxoniylarning kelib chiqishi 4.foydalanilgan adabiyotlar kirish arablarning o’rta osiyo hududlaridagi 150 yillik hukmronligi davri ix asr boshlariga kelib, arab xalifaligada yo`zaga kelgan bo’xronli vaziyat, siyosiy tanglik, 806-813 yillarda yo`z bergan rofe ibn lays qo’zg’oloni xuroson va movarounnahr xalqlari uchun xalifalik tobeligidan qutilish va yurt mustaqilligini qo’lga kiritish yo’lida qulay imkoniyatlarni vujudga keltirdi. xurosonda tohir ibn husayn va uning avlodlari, movarounnahrda esa somonxudot va uning vorislari tomonidan siyosiy xokimyatni qo’lga kiritdilar. tohiriylar sulolasining asoschisi e’tiboran xuroson noibligini qo’lga kiritadi. movarounnahrda somoniylar sulolasi hukmronligining vujudga kelishi jarayoni 1x asr boshlariga to’g’ri keladi. halifa ma’mun o’ziga sodiq xizmat qilgan mahalliy hukmdorlardan somonxudod (u somon qishlog’i oqsoqoli. manbalarda bu qishloq balx samarqand yoki termiz atrofida joylashgan degan ma’lumotlar bor. u qaysi etnosga mansubligi ham aniq …

2 / 20

di. u eng avvalo, mamlakat siyosiy birligini ta’minlash ishiga bel bog’lab, farg’ona, isfijob (sayram) shosh, samarqand, buxoro, xorazm, chog’aniyon, xuttalon, kesh (shahrisabz), xuroson, seyiston, g’azna kabi qator viloyatlarni o’z hujumi ostida birlashtirdi. demak, ismoil markazlashgan davlatchilik asoslarini qaytadan tiklashga muvoffaq bo’ldi. so’ng bu davlatni boshqaruv tizimini joriy etishga kirishadi. chunki, endigina mustaqillikni qayta tiklagan davlat uchun qat’iy tartib doirasida faoliyat ko’rsatuvchi idorachilik zarur edi. ismoil bu vazifani ham hal etdi. u o’z davri uchun ilg’or hisoblanmish markazlashgan boshqaruv tizimini joriy etishga muvaffaq bo’ldi. bu tizim asosini oliy hukmdor dargohi (saroyi) va devonalar (vazirliklar) majmui tashkil etgan. oliy hukmdor amir unvoniga ega edi. shuning uchun manbalarda amir ismoil, amir ahmad kabi ta’kidlarni uchratish mumkin.oliy hukmdor hukmronligining ijrosi horas amiriga yuklatilgan. dargoh hamda boshqa qator muhim davlat idoralarining xavfsizligini amalga oshirish xizmatini bosh hojib va uning xodimlari olib borganlar. dargohning xo’jalik yumushlari bilan bog’liq faoliyat vakil tomonidan boshqarilgan. dargohda dasturxonchi, eshik og’asi, …

3 / 20

tlariga oid hisob-kitob ishlari bilan shug’ullangan. 3) davlat rasmiy hujjatlarini ishlab chiqish devoni. bu maxsus devon hisoblanib, uning xizmatchilari davlat hokimiyatiga molik barcha hujjatlarni tayyorlab berganlar, shuningdek diplomatiyaga tadbirlarni tayyorlash va amalga oshirish kabi vazifa ham yuklatilgan. 4) soqchilar boshlig’i devoni. ushbu muassasa maxsus saralangan qismlarga boshchilik qilib, ularning tayyorgarligi, tartib intizomi, oziq-ovqati, umuman, xo’jalik ta’minoti, maoshi masalalari bilan shug’ullanib kelgan. bir yilda to’rt marta maosh to’laganlar. 5) xat-xabarlar mutasaddisi devoni-dargoh, hukmat, mahalliy hokimiyat bilan bog’liq xabardorlik ishlari bilan mashhul bo’lib, poytaxtda qabul qilingan muhim qarorlar, hujjatlar va boshqa rasmiy ko’rsatmalarni, viloyatlar, shaharlarga yetkazib beri shva joylardagi ma’lumotlarni markazga yetkazib berish kabi tadbirlar bilan band bo’lgan. shu tariqa oliy hukmdor joylardagi bor a’voldan xabardor bo’lib turgan, tegishli choralar ko’rgan. arab xalifasi horun ar-rashid vafotidan soʻng uning oʻgʻillari maʼmun va amin oʻrtasida taxt uchun boʻlgan kurashda maʼmunga yordam berganliklari uchun somonxudotning nabiralari ayrim shahar va viloyatlarga noib qilib tayinlanadilar. chunonchi, nuhga …

4 / 20

g hukmdoriga aylanadi va kumush dirham zarb etadi. koʻp oʻtmay aka-uka nasr va ismoil oʻrtasida toj-taxt uchun kurash boshlanadi. unda ismoil gʻolib chiqadi. ismoil somoniy 888-yilda butun movarounnahrni oʻz qoʻl ostiga birlashtirdi va mustahkam davlat tuzishga intildi. shimoli sharqiy hududlarga yurish qiladi va 893-yilda taroz shahrini zabt etib, dashtliklarga qaqshatqich zarba beradi. movarounnahr aholisining mustaqillikka erishishi arab xalifalariga yoqmas edi. shu boisdan xalifalik safforiylar bilan somoniylarni toʻqnashtirishga va ularning har ikkisini ham zaiflashtirib, bu boy viloyatlarda oʻz taʼsirini qayta tiklashga qaror qiladi. xalifa mu’tazid safforiylar hukmdori amr ibn laysga xuroson bilan birga movarounnahr ustidan ham hukm yuritish huquqi berilgani haqida farmon chiqaradi va uni ismoilga qarshi gijgijlaydi. natijada 900-yilda ular oʻrtasida urush boshlanib, ismoilning gʻalabasi bilan tugaydi. butun xuroson somoniylar qoʻl ostiga oʻtadi. noilojlikda xalifa ismoilga hukmdorlik yorligʻini yuborishga majbur boʻladi. ismoil somoniy butun movarounnahr va xurosonni oʻz qoʻl ostida birlashtiradi va buxoro shahri bu ikki davlatning poytaxtiga aylanadi. 6) …

5 / 20

ga o’tkazilgan mol-mulk, yer-suv ishlari bilan shug’ullanuvchi vazirlik ma’lumki, f somoniylar maqbarasi, buxoro ismoil somoniy oʻrta asrlarning qobiliyatli, sergʻayrat va nihoyatda zukko davlat arbobi edi. u movarounnahrni birlashtirgach, mustahkam feodal davlatni tuzishga intildi. u oʻz vatanida barqaror tinchlikni taʼminlab, uni mustahkamlashda hukmronlik qobiliyatining hamma nozik xususiyatlarini ishga soldi. avvalo katta qoʻshin toʻplab, koʻchmanchilar dashtiga askar tortdi. 893-yilda taraz shahrini fath etib, dashtliklarga qaqshatqich zarba berdi. bu somoniylar davrida koʻchmanchilarga qarshi qilingan oxirgi katta yurish boʻldi. natijada dashtlik qabilalarning movarounnahr viloyatlariga boʻlgan uzluksiz bosqinlari barham topib, oʻtroq aholi endilikda vohalar atrofi boʻylab yuzlab kilometrga choʻzilgan mudofaa devorlari-yu, son-sanoqsiz qal’alarni bino qilish va ularni muttasil taʼmirlab turishdek ogʻir va mashaqqatli mehnatdan va tashvishdan forigʻ boʻldi. xuddi shu davrdan boshlab, 300 km dan oshiqroq masofada buxoro vohasining atrofini oʻrab turgan qadimiy mudofaa inshooti kampirak devorining har yilgi odatiy hashari toʻxtalib, u qarovsiz qoldirilgan. narshaxiyning yozishicha amir ismoil oʻzining kuchli qoʻshinlarini nazarda tutib, "toki …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "somoniylar va qoraxoniylar davlati va uning boshqaruvi tartiblari"

mavzu. somoniylar va qoraxoniylarning kelib chiqishi va davlatchilik tarixiga doir fandagi qarashlar reja 1. somoniylar davlatining tashkil topishi va boshqaruv tartibi 2. qorahoniylar davlat boshqaruv tartibi 3. somoniylar va qoraxoniylarning kelib chiqishi 4.foydalanilgan adabiyotlar kirish arablarning o’rta osiyo hududlaridagi 150 yillik hukmronligi davri ix asr boshlariga kelib, arab xalifaligada yo`zaga kelgan bo’xronli vaziyat, siyosiy tanglik, 806-813 yillarda yo`z bergan rofe ibn lays qo’zg’oloni xuroson va movarounnahr xalqlari uchun xalifalik tobeligidan qutilish va yurt mustaqilligini qo’lga kiritish yo’lida qulay imkoniyatlarni vujudga keltirdi. xurosonda tohir ibn husayn va uning avlodlari, movarounnahrda esa somonxudot va uning vorislari tomonidan siyosiy xokimyatni qo’lga ki...

This file contains 20 pages in DOCX format (423.8 KB). To download "somoniylar va qoraxoniylar davlati va uning boshqaruvi tartiblari", click the Telegram button on the left.

Tags: somoniylar va qoraxoniylar davl… DOCX 20 pages Free download Telegram

somoniylar va qoraxoniylar davlati va uning boshqaruvi tartiblari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "somoniylar va qoraxoniylar davlati va uning boshqaruvi tartiblari"

Similar files