kvant gravitatsiyasi 2

PDF 10 pages 262.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 262.4 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

i. kirish ii. asosiy qism 1. kvant gravitatsiyasi 2. nazariy asoslari va vaqt muammosi 3. kvant gravitatsiyasi bo’yicha izlanishlar iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar i. kirish kvant gravitatsiyasi - bu kvant mexanikasi va umumiy nisbiylik nazariyasining birlashishini ta'minlashga qaratilgan ilmiy izlanishlar sohasidir. bugungi kunda kvant gravitatsiyasi, zamonaviy fizikada eng muhim va murakkab masalalardan biri bo'lib, mikroskopik va makroskopik miqyosdagi fizik jarayonlarni bir vaqtda tushuntirishga intiladi. kvant mexanikasi atomlar va subatomik zarrachalarning xatti-harakatlarini, umumiy nisbiylik esa makroskopik jismoniy tizimlarni, masalan, yulduzlar, sayyoralar va qora tuynuklar kabi gravitatsion tizimlarni muvaffaqiyatli tavsiflaydi. ammo bu ikki nazariyaning birlashishi hozirgacha aniq yechimga ega bo'lmagan masala bo'lib qolmoqda. kvant mexanikasi va umumiy nisbiylik nazariyalari o'zaro mos kelmasligi sababli, ularning birgalikda ishlashini tasvirlovchi yagona nazariya mavjud emas. kvant mexanikasi tasvirlaydigan dunyo mikroskopik miqyosda tasodifiylik va to'liq noaniqlik kabi hodisalar bilan ajralib turadi, holbuki umumiy nisbiylik makroskopik miqyosda, ayniqsa, gravitatsiya kuchlari ta'sirida kattalashuvchi, idealizatsiyalangan deterministik dunyoni taqdim etadi. …

2 / 10

avob topishga yordam berishi mumkin. bugungi kunda kvant gravitatsiyasini tushunishning eng muhim muammolaridan biri — gravitatsiyaning kvant holatlari va gravitatsion maydonni kvantlashtirish masalasi hisoblanadi. ko'pgina nazariyalar, masalan, string nazariyasi, loop kvant gravitatsiyasi va qora tuynuklar atrofidagi kvant effektlari kabi yangi yondashuvlar, bu masalalarni yechishga harakat qilmoqda. string nazariyasi gravitatsiyani boshqa asosiy kuchlar bilan birlashtirishga intiladi, loop kvant gravitatsiyasi esa gravitatsiyani o'zgaruvchan kvant maydon sifatida ifodalashni maqsad qilgan. bu nazariyalar yangi fizik tushunchalar va ko'plab matematik modellarga asoslanadi, ammo ularning amaliy tasdiqlanishi hozirgi kunga qadar mavjud emas. kvant gravitatsiyasining asosiy yo'nalishlari hozirgi kunda bir nechta asosiy ta'rif va yondashuvlarni o'z ichiga oladi. string nazariyasi gravitatsiyani kvantlashtirishning yagona usuli sifatida ko'rib chiqilmoqda. bu nazariyaga ko'ra, barcha asosiy kuchlar, shu jumladan gravitatsiya, o'zaro bog'langan yagona tizim sifatida ishlaydi va barcha zarrachalar, shu jumladan gravitonlar ham, bir-biriga bog'langan iplar (stringlar) shaklida ifodalanadi. loop kvant gravitatsiyasi esa gravitatsiyani kvant maydon sifatida tasavvur qilishga harakat qiladi …

3 / 10

t gravitatsiyasining asosiy nazariyalarini va uning zamonaviy fizikadagi o'rnini tahlil qilishdir. xususan, biz string nazariyasi va loop kvant gravitatsiyasining asosiy prinsiplari va ularning fizikadagi ilovalarini ko'rib chiqamiz. shuningdek, kvant gravitatsiyasining ilmiy izlanishlari va amaliy qo'llanilishi borasidagi asosiy tendensiyalarni, yangi tajriba va nazariyalarni muhokama qilamiz. ii. asosiy qism 1. kvant gravitatsiyasi kvant gravitatsiyasi sohasida yagona va umumiy qabul qilingan nazariyalar to‘plami mavjud emas. bu sohada ishlayotgan fiziklarning aksariyati e’tiborini barcha to‘rtta o‘zaro ta’sirni birlashtirishni maqsad qilgan ulkan dastur — string nazariyasiga qaratadilar. oz bo‘lmagan bir qism fiziklar esa oddiygina tortishish o‘zaro ta’sirining kvant nazariyasini ishlab chiqishga qaratilgan loop kvant gravitatsiyasi bilan shug‘ullanadi. bundan tashqari, kvantlashgan nazariyani umuman o‘z ichiga olmaydigan yondashuvlar kabi boshqa sohalarda ham muhim ishlar olib borilmoqda. (bu boradagi nazariy manzarani yaxshi yoritgan yaqinda yozilgan sharhlar orasida carlip 2001, smolin 2001, 2003, penrose 2004 va oriti tahriri ostidagi 2009 yilgi ishlarni ko‘rsatish mumkin). ammo bu borada umumiy konsensus yo‘q, …

4 / 10

ring nazariyalari sifatida yoki yagona nazariyaning yechimlari sifatida qaraladi (bu hali noma’lum, chuqurroq nazariyadan kelib chiqqan holda). biz qanday qilib aynan o‘zimiz yashayotgan vakuumda yashayotganimizni tushuntirishga bo‘lgan urinishlar yaqinda “antropik prinsip”ga murojaat qilishni keltirib chiqardi (susskind, 2003). bu prinsip odamlarning (yoki kuzatuvchilarning) mavjudligi, qandaydir ma’noda, bizning ma’lum bir dunyoda yashayotganimizni “tushuntiradi” va vakuum holatlarini faqat ana shunday mavjudotlarni qo‘llab- quvvatlay oladigan holatlar bilan cheklaydi. (bu borada string nazariyasida antropik mantiqdan foydalanish haqida falsafiy muhokama uchun weinstein, 2006 va azhar, 2013 ishlari tavsiya etiladi). loop kvant gravitatsiyasi, nazariyaga ko‘ra, ko‘p bashoratlarning yo‘qligidan kamroq aziyat chekadi, va hatto maydon va hajm operatorlarining diskretligi nazariyaning aniq bashorati sifatida ko‘riladi, potensial sinovli natijalar bilan. ushbu yondashuv tarafdorlari bu nazariyani sinovdan o‘tkazishga ko‘proq mos keladigan va shu sababli ilmiyroq (popper nuqtai nazaridan; karl popper haqidagi maqolaga qarang) ekanini ta’kidlaydilar (smolin, 2006 ishiga qarang). ammo, amalda va hatto prinsipial jihatdan, bu miqdorlarni qanday kuzatish mumkinligi hamon …

5 / 10

kalibr bo‘yicha o‘zgaruvchan miqdorlar uchun tasdiqlangan. bu natija haqiqiy observabllarga (ya’ni, barcha cheklovlarni qanoatlantiruvchi va fizik hilbert fazosida aniqlangan operatorlarga) taalluqli ekanligi ochiq savol bo‘lib qolmoqda. bu muammoni hal qilish uchun tegishli ravishda kalibrlangan (modda orqali) dirak observabllaridan foydalanishni taklif qilgan dittrich va thiemann (2009) ishlariga qarang. hatto bu muammo hal qilinsa ham, fazoning diskretligi haqidagi dalillarni kuzatishning ko‘plab yondashuvlarni ajratishda qanday yordam berishi yana bir muammodir. bu va bog‘liq masalalar haqida falsafiy muhokama uchun shu jumladan, taklif qilingan diskretlik lorentz invariantligini buzadimi yoki yo‘qmi degan savol o’rtaga tashlangandi 2.nazariy asoslari va vaqt muammosi kvant gravitatsiya muammosiga oid barcha yondashuvlar tortishish va kvantlashgan moddalar o‘rtasidagi munosabat haqida biror narsani aytish kerakligini tan oladi. ushbu turli yondashuvlarni umumiy nisbiylik va kvant maydon nazariyasiga berilgan nisbiy ahamiyatga qarab tasniflash mumkin. ba’zi yondashuvlar umumiy nisbiylikni tuzatish kerak, kvant maydon nazariyasi esa odatda qo‘llaniladi deb hisoblaydi, boshqalari esa kvant maydon nazariyasini muammoli deb, umumiy …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kvant gravitatsiyasi 2"

i. kirish ii. asosiy qism 1. kvant gravitatsiyasi 2. nazariy asoslari va vaqt muammosi 3. kvant gravitatsiyasi bo’yicha izlanishlar iii. xulosa iv. foydalanilgan adabiyotlar i. kirish kvant gravitatsiyasi - bu kvant mexanikasi va umumiy nisbiylik nazariyasining birlashishini ta'minlashga qaratilgan ilmiy izlanishlar sohasidir. bugungi kunda kvant gravitatsiyasi, zamonaviy fizikada eng muhim va murakkab masalalardan biri bo'lib, mikroskopik va makroskopik miqyosdagi fizik jarayonlarni bir vaqtda tushuntirishga intiladi. kvant mexanikasi atomlar va subatomik zarrachalarning xatti-harakatlarini, umumiy nisbiylik esa makroskopik jismoniy tizimlarni, masalan, yulduzlar, sayyoralar va qora tuynuklar kabi gravitatsion tizimlarni muvaffaqiyatli tavsiflaydi. ammo bu ikki nazariyaning birlashishi ho...

This file contains 10 pages in PDF format (262.4 KB). To download "kvant gravitatsiyasi 2", click the Telegram button on the left.

Tags: kvant gravitatsiyasi 2 PDF 10 pages Free download Telegram