elektron mikroskoplar 4

PDF 11 pages 521.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 521.4 KB

File type PDF

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi mirzo ulug'bek nomidagi milliy universiteti mustaqil ish mavzu: elektron mikraskoplar o'quvchi: olimova kumushoy masharip qizi 3-guruh fizika fakulteti fizika yo’nalishi 2024-2025-o'quv yili reja: 1. mikroskop va linzalar 2. yorugʻlik mikroskoplari 3. elektron mikroskoplar 4. xulosa va adabiyotlar mikroskop va linzalar hujayralar turlicha oʻlchamga ega boʻlsa ham, umumiy olganda baribir ular kichik hisoblanadi. masalan, inson qizil qon tanachasining oʻlchami sakkiz mikrometrga teng (0.008 mm). biroz tasavvur hosil qilish uchun toʻgʻnagʻichning uch qismini olaylik, u 1 mm keladi, demak, bitta toʻnagʻichning uch qismiga 125 ta qizil qon tanachasi joylashishi mumkin. ayrim holatlarni hisobga olmaganda, yakka hujayraning oʻzini oddiy koʻz bilan koʻrib boʻlmaydi, shu sababdan olimlar hujayralarni oʻrganish uchun mikroskoplardan (micro-=“kichkina”;-scope=“qarash”) foydalanishadi. mikroskop koʻrish uchun juda ham kichik boʻlgan jismlarni kattalashtirib koʻrsatuvchi asbob hisoblanadi. aksariyat hujayra rasmlari mikroskop yordamida olingan, shu sababli bu rasmlarni mikrograf deb ham atash mumkin. mikroskop bu shunchaki kattalashtiruvchi oyna degan …

2 / 11

sizga “ə" shaklida koʻrinadi. 11start yorugʻlik mikroskoplari oʻquvchilar foydalanadigan mikroskoplarning koʻpchiligi yorugʻlik mikroskoplari hisoblanadi. yorugʻlik mikroskopida koʻrinadigan yorugʻlik nurlari namuna (biz kuzatayotgan biologik surtma) orqali oʻtadi va linzalar orqali qaytib, kuzatuvchiga kattalashgan tasvirni koʻrish imkonini beradi. yorugʻlik mikroskopining ahamiyatli jihati shuki, u orqali tirik hujayralar ustida ham kuzatish olib borish mumkin, yaʼni normal hayotiy jarayonlarni (masalan, koʻchayotgan yoki boʻlinayotgan) amalga oshirayotgan hujayrani kuzatish mumkin. elektron mikroskoplar yorugʻlik mikroskopining zamonaviy turlari (biz yuqorida koʻrib oʻtgandan tashqari) juda ham yuqori aniqlikka ega tasvirlarni hosil qilishi mumkin. ammo juda kichik boʻlgan jismning yuqori aniqlikka ega tasvirini koʻrishni xohlasangiz, sinalgan va munosib boshqa texnologiyadan foydalanishingizga toʻgʻri keladi: elektron mikroskoplari. elektron mikroskoplari yorugʻlik mikroskoplaridan farq qiladi, ular namunaning tasvirini hosil qilishda yorugʻlik oqimidan emas, balki elektron oqimidan foydalanadi. elektronlar koʻrinadigan yorugʻlik nurlariga qaraganda qisqaroq toʻlqin uzunligiga ega va shuning hisobiga standart yorugʻlik mikroskoplariga nisbatan elektron mikroskoplari yuqori aniqlikka ega tasvirni hosil qiladi. elektron mikroskoplari faqatgina …

3 / 11

i) va elektron oqimi shunchaki uning yuzasidan emas, balki qatlamlar orasidan o’tadi. hujayra ichki tuzilmalarini oʻrganishda asosan temdan foydalaniladi. elektron mikroskoplarning turlari elektron mikroskoplar tuzilishi va qoʻllanilishiga koʻra uzatuvchi elektron mikroskoplar, skanerli elektron mikroskoplar, aks ettiruvchi elektron mikroskoplar va emissiya elektron mikroskoplariga boʻlinadi. transmissiya elektron mikroskoplari odatda oddiy mikroskoplar tomonidan hal etilmaydigan nozik moddiy tuzilmalarni kuzatish uchun ishlatiladi; skanerli elektron mikroskoplar asosan qattiq sirtlarning morfologiyasini kuzatish uchun ishlatiladi, shuningdek, materiallar tarkibini tahlil qilish uchun elektron mikroproblarni hosil qilish uchun rentgen nurlari difraktometrlari yoki elektron energiya spektrometrlari bilan birlashtirilishi mumkin; emissiya elektron mikroskopiyasi o'z-o'zidan chiqadigan elektron sirtlarni o'rganish uchun ishlatiladi. transmissiya elektron mikroskopi transmissiya elektron mikroskopining (tem) tarkibiy qismlari quyidagilardan iborat: 1. elektron qurol: katod, panjara va anoddan tashkil topgan elektronlarni chiqaradi. 2. kondenser linzalari: bu elektron nurni to'playdigan va yorug'lik intensivligi va diafragma burchagini boshqarish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan elektron linzadir. 3. namuna xonasi: kuzatilishi kerak bo'lgan namunani joylashtiring va …

4 / 11

iffraktsiya naqshini kuchaytirish uchun tanlash mumkin. 6. transmissiya oynasi: bu yuqori kattalashtirishga ega kuchli linza bo'lib, ikkinchi kattalashtirishdan keyin oraliq tasvirni yanada kattalashtirish va keyin floresan ekranda tasvirni yaratish uchun ishlatiladi. 7. ikkilamchi vakuum nasosi: namuna kamerasini vakuumlash. 8. kamera qurilmasi: tasvirlarni yozib olish uchun ishlatiladi. elektronlarning tarqalishi yoki ob'ektlar tomonidan so'rilishi oson bo'lganligi sababli, penetratsion quvvat past bo'ladi va namunaning zichligi va qalinligi yakuniy tasvir sifatiga ta'sir qiladi. yupqaroq ultra yupqa bo'laklarni tayyorlash kerak, odatda 50-100 nm. shuning uchun transmissiya elektron mikroskop bilan kuzatilganda namunani juda nozik ishlov berish kerak. odatda yupqa kesish yoki muzlatish usuli bilan tayyorlanadi: yupqa bo'lak usuli namuna odatda osmik kislota va glutaraldegid bilan o'rnatiladi, epoksi qatroni bilan ko'miladi va termal kengayish yoki spiral harakat bilan kesiladi. dilim qalinligi 20-50 nm va kontrastni oshirish uchun og‘ir metal tuzlari bilan bo‘yalgan. muzlatish sindirish usuli sifatida ham tanilgan muzlatish usuli namunalar quruq muzda -100 daraja yoki suyuq …

5 / 11

da paydo boʻlgan va hozirda uning oʻlchamlari 6-10 nm ga yetishi mumkin. uning ishlash printsipi shundan iboratki, elektron qurol tomonidan chiqarilgan nozik fokuslangan elektron nur ikki bosqichli kondensator linzalari, burilish bobini va ob'ektiv linzalari orqali namunaga uriladi, namunaning sirtini skanerlaydi va ikkilamchi elektronlarni qo'zg'atadi. yaratilgan ikkilamchi elektronlar miqdori elektron nurning tushish burchagi bilan bog'liq, ya'ni namunaning sirt tuzilishi bilan bog'liq. ikkilamchi elektronlar detektor tomonidan to'plangandan so'ng, ular sintilator tomonidan optik signallarga aylantiriladi, so'ngra floresan ekrandagi elektron nurlarining intensivligini nazorat qilish va skanerlash tasvirini ko'rsatish uchun fotoko'paytiruvchi trubka va kuchaytirgich tomonidan elektr signallariga aylantiriladi. elektron nur bilan sinxronlashtiriladi. tasvir uch o'lchamli tasvir bo'lib, namunaning sirt tuzilishini aks ettiradi. tekshiruvdan oldin skanerlovchi elektron mikroskopning namunalarini mahkamlash, suvsizlantirish va keyin og'ir metall zarralari qatlami bilan püskürtmek kerak. og'ir metallar elektron nurning bombardimon qilinishi ostida ikkilamchi elektron signallarni chiqaradi. xulosa elektron mikroskoplar yuqori aniqlikdagi tasvirlarni olish imkonini beruvchi muhim ilmiy asbobdir. ular yorug‘lik mikroskoplaridan …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektron mikroskoplar 4"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi mirzo ulug'bek nomidagi milliy universiteti mustaqil ish mavzu: elektron mikraskoplar o'quvchi: olimova kumushoy masharip qizi 3-guruh fizika fakulteti fizika yo’nalishi 2024-2025-o'quv yili reja: 1. mikroskop va linzalar 2. yorugʻlik mikroskoplari 3. elektron mikroskoplar 4. xulosa va adabiyotlar mikroskop va linzalar hujayralar turlicha oʻlchamga ega boʻlsa ham, umumiy olganda baribir ular kichik hisoblanadi. masalan, inson qizil qon tanachasining oʻlchami sakkiz mikrometrga teng (0.008 mm). biroz tasavvur hosil qilish uchun toʻgʻnagʻichning uch qismini olaylik, u 1 mm keladi, demak, bitta toʻnagʻichning uch qismiga 125 ta qizil qon tanachasi joylashishi mumkin. ayrim holatlarni hisobga olmaganda, yakka hujayraning oʻzini ...

This file contains 11 pages in PDF format (521.4 KB). To download "elektron mikroskoplar 4", click the Telegram button on the left.

Tags: elektron mikroskoplar 4 PDF 11 pages Free download Telegram